SUSO LISTA, PERCEBEIRO DO RONCUDO

UN BESUGO

2010-02-25T22:27:00.001+01:00

Polo día o gris, pola noite o negro, e sempre…o vento. Este vento, que nos impide vivir, non é quen de impedirnos pensar, e é así, pensando, como deixamos que o tempo pase, como deixamos que este vento leve tamén ao tempo que nos fai vellos sen darnos conta. Porque cando o vento manda, todo se move, e o que mais se move son as almas dos que aquí habitan, aínda que se escondan esas almas no mais fondo de un.

E foi o vento de un día gris e unha noite negra o que anticipou a desgraza de Martiño Ouréns.

Martiño Ouréns levaba a vida de un besugo, e así, dependendo da cantidade de xente que tiña un xarabal, el arrimábase sempre adonde eran maioría, esperando e conseguindo pasar inadvertido ante a masa. Foi engordando a sombra dos diferentes xarabales de persoas, e gordo e lustroso chegou a súa mocidade. Pasou o tempo, e Martiño, pouco a pouco foi perdendo a facultade de mimetizarse, e primeiro uns e despois outros, fórono deixando cada vez mais solo. E ao igual que un besugo solitario, foi tendo cada vez mais problemas de supervivencia. Por que sabido é, que no mar e nesta terra, a vida non é para solitarios.
E foi a soidade, a que fixo que o gris e o negro e o vento se fundiran na alma de Martiño.

Foi onte cando na tarde gris e chuviosa, un refacho de vento tirou con un poste da luz. Chegou a negra noite e aínda sen luz, Martiño encendío unha vela para facer a cea, e cando foi con ela ao faiado para coller unhas patacas para cocer, tivo a mala sorte de drlle un golpe a unha travesa do tellado, facendo que este se desplomase en parte, facendo que Martiño, patacas e vela, caesen todos xuntos na habitación que había embaixo do faiado e na que Martiño durmía, con tan mala sorte, que a vela prendío na roupa da cama provocando un pavoroso incendio do que Martiño non se puido librar por estar preso por unha viga do tellado.

E foi así como, rodeado de patacas e ben cocido, acabou Martiño a súa vida de besugo. Diloteña de Primeiro Prato

VATICANdO

2010-02-19T23:31:00.002+01:00

Ninguén o di abertamente, pero da a impresión de que, si non nacen mais criaturas neste sitio, é pola simple razón de que é moi difícil parir fillos por riba dos setenta anos. Tampouco ninguén di abertamente que a causa de que se fixera mais común neste sitio o toque de campá a morto que o berro das gaivotas, non é outra que, é mais normal morrer por riba dos setenta anos que de mozo. Decididamente, temos que ser conscientes de que, o ser todos aquí vellos, é a razón única de que a morte se vaia impoñendo a vida.

O Señor cura, que é o único que baixa dos corenta anos, ten pensado iniciar a súa particular cruzada de repoboación, convocando aos veciños a manifestarse en contra do aborto. Definitivamente esa fervorosa manifestación vai ser un éxito de convocatoria xa que ningún ancián está disposto a abortar.

Non contento con deixar ben claro a posición da Iglesia no tema da vida, pensa convocar outra para que se prohiba o consumo de azucre, xa que grazas aos datos que lle pasou o médico, .oitos dos que morren fano por complicacións da diabetes que padeceron. Pero ante o agravio comparativo, os de alto colesterol, queren que se faga outra manifestación para pedir a ilegalización do sal e da carne de porco, e por ende dos cocidos dominicais. Unha facción da Asociación Ergonómica da Terceira Idade, pensa que aínda sendo minoría, son quen de esixirlle ao Goberno que subvencione caixetas ergonómicas para que, cando chegue a resurrección, poder levantarse sen dolores de anos postrados nesas caixetas tan incómodas que se usan agora. Entendemos que o Sr cura apoiara esta manifestación, non soio por ser parte empresarial na carpintería que ten montada na Residencia de Anciáns do Santismo Sacramento, senón por que é evidente, que a resurrección dos mortos é unha cousa moi seria e ten base científica, xa que así o ensinaron sempre na escola e na iglesia. A Asociación de Excatequistas en Paro, que vai secundar todas as manifestacións, está mirando a viabilidade de convocar outra para que se obrigue por lei a acudir a misa tódolos días e para iso deberase entregar unha lista do censo a tódalas parroquias de España, para pasar lista, e o que non estea, poder confiscarlle os bens para a salvación do mundo, e para mantemento do Vaticano, único Estado recoñecido por Deus.

A Amparo de Chuca, xa nin lle deixaron falar. Pedía unha Residencia Pública e gratuíta. E foi o señor cura, o que, sinalándoa co dedo, acusouna de ser a autora da morte do mesmo Cristo, e tanto desgusto levou, que hoxe mesmo se enterrou. E foi mellor para ela, que iso acontecese, por que se tivera que esperar para que o cura solicitase esa manifestación, aínda resucitando e todo, nin dúas vidas lle iban chegar.

DON SERAPIO

2010-02-09T15:30:00.004+01:00

Dando un pouco do que lle sobraba, Don Serapio Ponte, sempre se creío moi caritativo, e tíñase a si mesmo por un Santo. Pero Don Serapio nunca soupo o pouco que o querían as vítimas das súas limosnas. Porque sabido é, que quen dá para o propio beneficio, non dá, senón que quita. E o que mais gustaba de quitar Don Serapio, era a dignidade dos que aceptaban por necesidade as fungallas que Don Serapio non quería.

Tivo sorte Don Serapio de nacer fillo de ricos, e xa desde moi noviño, soubo da importancia que tiña para os demais o que para el non tiña ningunha. Así, de tanto pan que había na súa casa e de tanto chourizo, e de tanto leite, non tardou en aburrilos, ao mesmo tempo que se daba conta, que co pan e co chocolate que xa non podía comer, facía cos seus compañeiros de escola o que quería. Nunca o descubrían cando xogaban as escondidas, nin perdía un partido de fútbol, nin moito menos cando foi mais grande, lle negaron un baile na verbena. E calquera cousa ou persoa da que el se encaprichase, acababa sen remedio, na súa posesión.

Nunca Don Serapio comprou nada que puidera conseguir con devolución de favores, e con esta fórmula, unha chamada a un amigo médico, traducíase en un porco e vinte varas de encaixe; unha partida ao tute co sarxento da Guardia Civil para que fixera un Certificado de Penales pra ira pra mili, eran, ao cambio, sete sacos de patacas e un besugo de tres quilos. Ao fillo do carpinteiro, por ser menudiño -e por iso mesmo, perfecto para non romper as polas-, fíxolle o favor de deixalo entrar na súa horta para apañarlle os figos, e tan contento obrigou a estar a seu pai por ter a honra de que seu fillo puidera entrar no mundo de Don Serapio, que non lle quedou outra que facerlle gratis un banco reclinatorio para poñer na primeira fila da igrexa, banco, no que solo se podía sentar Don Serapio, xa que non facía falta ser moi listo para saber, que si por unha casualidade saltaba do altar maior calquera figura dos Santos que alí había, pedindo un favor, alí estaría Don Serapio a fronte de todos, para facer “humildemente” o que estivera nas súas mans. Todo o mundo sabía que a cambio de ese favor, Don Serapio quería asegurar unha boa praza no ceo.

E foi precisamente por estar nese banco, polo que Don Serapio deixou este mundo. Un tornillo mal apertado na angarella que ia levar en procesión a San Toribio, fixo que o Santo perdese o equilibrio, e Don Serapio, pronto a facerlle o favor ao Santo, intentou chapalo antes de que chegara ao chan, pero chapar un Santo que pesa trescentos quilos non debe de ser moi doado, polo que Don Serapio morrío alí mesmo esmagado por San Toribio. Foi así como, hasta o final dos seus días, pasou Don Serapio facendo favores, o que non sabemos é se a cambio do seu último favor, San Toribio lle conseguío no ceo, ese sitio que Don Serapio tanto anhelaba.

" O EMBIGHO DO FIN DO MUNDO" EN RADIO RONCUDO

2010-01-26T17:30:00.003+01:00

Unha historia verdadeira, que moi ben podería ser mentira.
ESCOITA O EMBIGHO DO FIN DO MUNDO

CRISTIANOS

2010-01-19T15:14:00.001+01:00

Por se non o sabiades, o único milagre recoñecido polo Vaticano en España, é a multiplicación do arrós en Olivenza (Extremadura) no ano 1949, pero o que non sabedes de seguro é que ese mesmo milagre dáse nesta terra auguenta desde que existe o arrós.

Pasoulle tal cousa, xa no ano 1878, a Arcadio Pensado, quen, traballando de cociñeiro na goleta “ Fátima”, doulle por poñer un prato de arrós seco por cada tripulante. Comeron arrós durante vinte días, e, en vez de beatificalo, o que lle fixeron ao pobre Arcadio, foi, que o tiraron ao mar como quen tira un caldeiro de merda. Tanto se riron del, que nunca mais foi quen nin de frixir un ovo. Tres anos despois de aquel maldito día, deixaba Arcadio este mundo, e para mais cachondeo, cando a caixeta salío pola porta da iglesia despois do funeral, a xente, que nunca esquece nada, como se o enterro fose un casamento, tiráballe o arrós a vivapiña.

Non foi Arcadio o único que sufriu o milagre da multiplicación. A figueira de Carme de Amparo de Carme, daba figos e brevas na mesma árbore, e por se fose pouco milagre, vendía Carme mais de unha Tonelada de figos cada temporada. Pola contra o resto das figueiras, non daban mais que uns poucos que case sempre eran os que lle pertencían ao merlo. As malas linguas non falaban moi ben de Carme, pero iso a Carme nunca lle importou, hasta que foi ela a que se queixou pola multiplicación dos cans, dos arames de espiñas, e dos cristais nos valados que protexían as figueiras. Acabouse o milagre dos figos en catro anos.

Tamén Pristíno da Croa, con sete nasas, collío nunha semana, mil douscentos trinta quilos de pulpo, pero esta milagre, moito mais recorrente e antigo que calquera, acabóuselle pronto a Pristino. Roubáronlle seis nasas, e na seguinte semana chegou aos dous mil quilos. O martes da terceira semana, aparecío flotando con dous pulpos de cinco quilos cada seu, metidos na boca con un tolete, e isto sábese, porque o tolete estaba moi ben chantado na gorxa de Pristino.

Da mesma maneira, os cartos e as propiedades de Pepiño do Cordeón, multiplicaronse en solo dous anos. Pepiño non tiña mais que unha chalana con tres remos, e pescaba ao liñó. Un día, -o único dia que se lle acorda-, pasou polo porto co seu cesto de Santander, pero foi este día o único día que no cesto levaba peso. Nunha semana tiña unha planeadora con dous motores de douscentos cabalos, e aos tres meses xa tiña tres planeadoras e dúas motos de auga. De vivir nunha caseta cos seus seis cans e as súas sete galiñas, pasou nun ano a ter un chalé, catro pisos un restaurante, vinte solares, dous coches e tres furgonetas. Don José, que así se pasou a chamar, cheo de fachenda e mal gusto, non se lle ocurrío outra que facer unha estatua ca súa figura pero representando a San Roque, e donala a parroquia para que a cambiasen pola vella. Así se fixo, xa que o cura e mais el, aparte de compartir partida de malilla, compartían a admiración por Xesucristo e os seus milagres multiplicadores. Despois cambiou a San Xoán, o Sagrado Corazón, San Antonio, pero o que mais impresionaba era ver a Don José de Cristo Crucificado a tamaño natural. Hai que dicir que Don José, nos últimos anos engordara bastante e estaba cando fixo de modelo, polos cento trinta quilos, e tamén hai que saber que Don José é calvo como unha faneca, aínda que isto disimulábase bastante ca coroa de espiñas de ouro que o noso Cristo tiña.

Pepiño leva preso dous anos, e parece que aínda lle quedan quince. Don Basilio, o cura, xa esta en Bolivia atendendo as Misións. Os Santos Pepiños xa desapareceron todos, confiscados por Facenda. No chalé, metéronse uns ocupas e fixeron un Centro Contracultural, e o único que lle quedou a Pepiño, foron os tres remos. Que non se descoiden, que sabendo como sabemos como as gasta Pepiño, sóbranlle dous remos pra, cando chegue de Martutene, volver intentar outra vez, realizar ese milagre que tanto lle gusta a el…a o Vaticano.

O CHOSCO

2009-12-29T14:26:00.001+01:00

BOAS FESTAS

2009-12-23T14:57:00.002+01:00

Aínda que vivamos na parte mais apartada do mundo, hai cousas, que, sen ser propiamente nosas, fixeron niño nas vidas dos que aquí morremos, e unha de esas cousas é a celebración do Nadal.

Compiten os Cacharulos cos Loubáns, por ver quen fai o Belén mais grande e mais completo, por que efectivamente, non solo ocupa cada Nacemento a totalidade da praia que cada familia ten asignada, senón que, co paso dos anos, foron ampliando Belén, ao pinar e as pedras que teñen a carón, e se continúan así as cousas, en dúas xeracións chegan as nosas casas, co perigo que isto ten coñecendo como coñecemos aos Cahacharulos e aos Loubáns.

Coa árbore de Navidá, ninguén intenta competir, por que desde hai cento trinta e cinco anos, os Lamáchaghos, poñen un no porto que mide vinte metros. Pero a particularidade de esta árbore é, que está feita de bolos da ribeira, e cada un de eses bolos de cuarzo e granito, pesa alomenos vinte quilos. Moitos bolos teñen que xuntar cada ano, porque cada ano ao chegar o 7 de Xaneiro, desmóntano e volven levar as pedras ao sitio de onde as foron buscar pra que o mar non bote de menos o seu xoguete preferido, e así, eternamente, van e veñen os Lamáchaghos cas pedras ao lombo, como se fosen Tántalos, pero van e veñen, co orgullo que lle supón ser os únicos do mundo e facer esa marabilla de árbore de Navidá; e certo é, que nós, no resto das casas, non temos mais que os nosos humildes arboriños feitos de xeixos da praia, de cores, adornados de cunchas de peneira, escamas de pinto e unha gran estrela do mar, seca, que os coroa. E aínda que son moi bonitos, non son nada, comparado ca grandiosidade que ten o que fan os Lamáchaghos.
Na cea de Noiteboa, tamén somos moi tradicionais; e, é moi raro que en algunha casa falte de prato principal a touliña.

Ninguén sabe moi ben de cando ven esta práctica culinaria nesta sinalada noite, pero a tradición oral, remontase moito antes de que Xesucristo estuvese por Belén, así que posiblemente, se trasladase a ese día por ser o mais cerca ao día que a noite vai a menos, que tamén celebramos, pero este día, pasámolo durmindo. O certo é, que, cada familia, por lei, ten dereito a criar cada ano unha touliña que ten que ser sacrificada o dia de Noiteboa ao mais tardar. É raro, pero algunha vez, os nenos choran cando o ven asado enriba da mesa, pero iso, que tamén pasa cos porquiños, ou co cabrito, ou co pavo, ou co galo que criastes na casa, xa nos pasou aos outros cando éramos pequenos, e, co tempo, non solo superamos ver a un coñecido morto e estar dispostos a comelo, senón que nos fixemos sibaritas de este noso manxar navideño.

Tamén, temos por tradición comer doce uvas, para cambiar o ano, solo que aquí, debido a historia de navegación de tódalas xeracións, cada familia ten a súa particular hora das uvas. E así, son solo dúas as familias as que lle coincide ca hora oficial do resto de España. A maioría, celebra esas campanadas pola hora do país no que seu antepasado navegante estaba tal dia coma este. Desde que amañece xa están tocando as doce na cas dos Muxos, as nove da maña, tócanas os Brixeiros e os Chupasangres, que tiveron antepasado compartindo barco, e así, hasta as doce da noite, as setenta familias que vivimos aquí, tocamos e vivimos a alegría do novo ano, durante todo o día.
No tocante aos Reises, xa saberedes que aquí, todos, absolutamente todos, somos Republicanos, polo que non temos esa celebración, e non creemos tampouco, que ganemos nada por tela. Así que, se non vos importa, vós deixádenos a nós cas nosas, e nós, deixámosvos a vós cas vosas. Boas Festas!

POLO CHAN

2009-12-16T17:42:00.001+01:00

Todos aquí sabemos, que o frío, cando chega, entra nesta vila polo Río da Arnela. Xúntase todo na Chousa dos Pratos, e alí, arredor da fonte milagreira, colle bríos, e deixase escorrer polo val de Bostelo abaixo, recorrendo os carreixos que, desde moi cedo, están bacíos.

Non temos costume neste sitio, de ver a neve, nin o ceo azul, nin sequera a negra noite, porque todos aquí, miramos sempre para abaixo. Non se gana nada mirando para riba, e, en todo caso, cando algo se gana, nunca é nada bo. A nosa vida depende do que hai da nosa cabeza para baixo. O noso mundo é o mundo da xiada.

Vivimos arrastro e morremos mais arrastro aínda; solo por que desde que nacemos ensináronnos a vivir de este xeito, e nós, por medo a levantar a cabeza, así llo ensinamos aos que nacen. E pasan os anos, e pouco a pouco, van desaparecendo as árbores, os paxaros, as nubes, as estrelas, e, cando pasan mais anos, solo quedamos nós, e os camiños, e os regatos, e os lagartos e as serpes, e as pedras e o mar. E cando miramos ao lonxe no mar, non vemos mais que mar e nada, nada e mar. E cando miramos ao lonxe na alma, non vemos mais que mar e nada, nada e mar.

Pero neste mundo, no noso mundo, no mundo que vemos, todo muda. E ao igual ca centola ou que a serpe, Tucho de Lucinda, mudou de parecer de un día para outro, e avisoulle a funeraria, que el, ia ser o primeiro en enterrarse mirando pra riba.
Foi un escándalo, e a súa propia familia foi a primeira en virarlle o lombo, non tardando o resto dos veciños en seguir a mesmo rumbo.

A ninguén estrañou a súa repentina morte, e, tampouco ninguén, nin sequera o seu can, chorou.

Hoxe as cinco da tarde, asistimos todos aos seu enterro, todos sen faltar ninguén, porque todos quixemos ver, a Tucho de Lucinda entrando no outro mundo, ca cabeza ben alta…pero mirando pra baixo. Diolo teña na gloria.

AQUÍ

2009-12-10T14:38:00.002+01:00

Aquí, desde que se nace, vívese mais no porto e no mar, que na casa. Aquí, como nos barcos, xantamos as doce e ceamos as seis. Aquí, hasta os cegos ven moi lonxe. Aquí, os recordos son os mesmos pra todos. Aquí, aínda que vivimos moi xuntos, estamos moi separados. Aquí, a noite e escura e o día tamén.

Nunca lle faltou o traballo a Bautista dos Cortellos, porque Bautista nacío sen ulideiras, e eso toda a vida se apreciou moito. Xa desde pequeno, dou que falar, cando se dedicaba nos seus inocentes xogos, a coller canto animal morto viña varar a praia, para xogar con eles como quen xoga con un boneco. A os seis anos xa se encargaba el de meterse nos pozos negros e cargar en paxes o último restrollo dos cortellos dos porcos. Era el o que se encargaba xa tendo doce anos, de cargar cos restos humanos que os naufraxios deixaban nestas costas, e os quince xa traballaba na funeraria,e os dezasete no matadoiro, e, cada quince días estibando a basura no vertedoiro.

Fixéronlle ofrecementos na mili, para que puxese as súas carencias ao servizo da Patria e cominárono a facer a carreira militar, pero el rexeitouno, porque, o que non tivera ulideiras, non siñificaba que fose parvo.

Vivío moi ben Bautista no medio da merda, e a pesar de ser moi rico, ningunha muller quixo casar con el; ningunha muller quería fillos sen un sentido. E ninguén lles quitou tampouco a razón. Hai tres días, Basilio morrío. As causas non importan, pero os efectos foron que Basilio morrío queimado, e todos pensaron, que a súa carencia, inclinara a balanza do lado da morte, ao non detectar o ulido a chamusco. Pero foi o Capador o que nos fixo ver o equivocados que estábamos, e non lle faltaba razón, xa que, efectivamente cando o lume aínda non chegara a primeira planta onde el durmía, todos lle berramos para que se salvara. Non se salvou.

Xa todos sabemos que a noite do incendio, Basilio perdío tamén o oído. E todos aquí pensamos que, corrido o tempo, iría perdendo, o gusto, o tacto, a vista…

E TI QUE SABERÁS?

2009-12-01T14:20:00.003+01:00

Manolo de Nésimo, sabe moito, pero co que non sabe, cárgase un barco moi grande. Porque aínda sendo moi sabiondo, neste mundo de salseeiros, nunca un, por moi longa vida que teña, chega xamais ao Doutorado. Non lle vale de nada a Conrado Saborido, saber a morte da xente con cinco minutos de antelación, porque, desde que anunciou sendo moi novo, a morte de catro seguidos, prohibíuselle terminantemente dicir un chío sobre o xa inapelable golpe do destino. Total, con cinco minutos xa non se podía facer nada, e mesmo que foran tres días, porque o que Conrado enterraba, morto estaba.

Ramón das Bardas, sin saber ler nin escribir, sabe en cambio, en que día da semana vai caer calquera Santo que lle preguntes; pero iso, pra ir cas vacas pro monte, non é de moita utilidade. E todos os que a Ramón coñecemos témolo polo mais listo, polo que deducimos os que non sabemos nada, que a listeza non ten que ver ca utilidade. Porque a Ramón nunca lle preocupou nada do mundo que non fose en que día da semana ía caer o dia de Santo Nombre de dentro de dous, ou dezasete anos.
Machón do Peludo, sabe exactamente a clase de peixe e os quilos que vai pescar, e esa facultade, permítelle vendelo antes de botarse ao mar na súa chalana “Tildita”. Pero Machón sendo pequeno, namorouse da Asturiana que viña retratada nas botellas de anís, e levaba pro mar catro botellas que situaba nas aletas e nas amuras da embarcación pra tela, (a Asturiana) sempre a vista. Pero iso solo, non tiña por que afectar a vida de Machón, se non fose, que o condenado, baldeiraba tódolos días que ía ao mar, as catro botellas, pra, según el, coñecela ben polo ulido, cando un día non moi lonxano, dándolle aos remos sen parar, chegase a Xixón, e alí pedila oficialmente pra casar. E precisamente por culpa do perfume da Asturiana, o peixe que efectivamente pescaba Machón, chegaba a terra case sempre desfeito de pisar por riba del, polo que Machón tiña que devolver os cartos ou volver ao día seguinte pro mar, cas catro Asturianas, e así, levaba toda a vida, que xa eran cincuenta anos, pensando, que a mais tardar en dúas semanas, xa estaría no Musel, do ganchete da que ía ser a nai dos seus fillos, os Peludiños.

Aínda que agora é vella, Tía Dolores dos Mostrengos, foi moza, e sendo moza por ser probe, nin roupa de loito tiña cando lle finou seu pai, polo que tintou os trapos que tiña para vestir co borro das tripas dos pulpos. E como consecuencia do perpetuo pingo das nubes e do mar, o borro marchaba cada día, e durante os dez anos que lle durou o loito por seu pai, día a día, sen faltar un, Tía Dolores, como Penélope, reconstruía o desfeito do día antes. Pero xusto o día antes de cumprir os dez anos, morrío o seu Ulises, Xisco Chosco. E despois unha tía, e aínda ca tía quente, un primo carnal, e así, ano tras anos e xa van noventa, Tia Dolores, non sabe outra cousa que tintar a roupa co borro dos pulpos, pero isto, hai que recoñecelo, sabeo facer mellor que nadie no mundo.

E así, con mais sabedoría que na propia Atenas nos mellores tempos Clásicos, discorre a vida de estas xentes, sen que a ninguén se lle dea nunca por dicir, “ solo sei, que non sei nada”, Porque é certo que ninguén sabe nada. Tan certo, como que o Día de Santo Nombre vai caer en Sábado.

UN CASO ÚNICO

2009-11-24T17:17:00.002+01:00

Aquí todo o mundo sabe, que as touliñas e outros animais do mar, teñen a capacidade de durmir con media parte do cerebro mentres ca outra permanecen en vixilia. Todo o mundo o sabe e a ninguén lle importa, non sendo a Basilio do Cansado. Por que saberedes que ao igual co color do pelo ou a grandura do nariz, hai cousas que se trasmiten de xeración en xeración, e na familia de Basilio, nacen todos cansados por liña masculina desde hai alomenos, cincocentos anos. Por sorte para o pueblo, hasta facer fillos téñeno por moi laborioso, e así, nunca hai mais de dous Cansados, pai e fillo, compartindo vida cos demais. Non é que sexa moi bo, pero aínda é menos malo, polo que aquí, xa hai moito tempo que sabemos que non se pode contar con eles para nada que non sexa mirar, e aínda isto, lles costa moito traballo. O motivo de esta preguiza no ADN, non é outro que os soños que teñen mentres dormen, e tendes que saber, que solo soñan que traballan. E non calquera traballo lles vale para soñar, senón que os moi animais, soñan que dan barcos arriba eles solos, ou que embarcan o aparello do cerco cargado de parrocha sen mais axuda cas súas mans, ou que pican toda a pedra para facer a Catedral de Santiago. Nunca se encontraron pai e fillo neses hercúleos soños, e por iso mesmo, cando se levantaban encontrábanse completamente derrengados ao ter que facer cada un polo seu lado todos eses traballos. E non pensedes que isto non importa, por que cando espertaban e contaban o que soñaron, resulta que nun mesmo día, foron quen de facer dúas ou tres Catedrais de Santiago.

O pai de Basilio xa hai tres anos que morrío despois de soñar que tiña que chicar o mar por que lle estaba chegando a horta de patacas de vinte ferrados a carón da praia, que o dia antes pelara, sobrepelara, fixera os regos co sacho e plantara as patacas do ollo azul e do ollo rosa intercalando cada pataqueiro, e poñendo cada seis, un coleiro. Por que o de chicar o mar, nin o propio Deus o conseguío, pra facelo Gumersindo do Cansado.

Foi hai cinco días que Basilio desaparecío sin deixar rastro, e a ninguén lle preocupou por que xa algunha vez, no mellor do vran, Basilio ía ir durmir polos pinares, e soñaba que toraba e pelaba e cargaba sacos de serrín e facía táboas e cargaba barcos a man, e durante un ou dous días non se movía do pinar, por non ter forza nin para andar.
Buscouno a muller eses días, e despois de catro, axudámoslle os veciños. Aparecío morto, dentro do terceiro piso dos nichos que os Cansados teñen no Camposanto. Parece ser, que pasando cerca de alí, unha treboada descargou tal cantidade de auga, que non pensou outra cousa que abrigarse dentro do seu nicho, e tal debío de ser o cansazo de agabear ao terceiro piso dos nichos, que quedou durmindo o pobriño, e posiblemente soñaría que tiña que palear todo o carbón das caldeiras do inferno, ou mesmo picar nas minas ese carbón, cargalo en sacos, metelo nos trens e nos barcos, levalo pro inferno e despois palealo, pensando xa, en ter que ir picar máis, por que de tanto que traballaba logo quedaba sen el.

Pero o portentoso de Basilio, foi que, a pesar de ser o Cansado, foi o único, e oídeme ben, o único, que foi pro cementerio andando, e non como o resto das xentes, que aínda que en vida non son uns Cansados, empezan a morte moi, pero que moi mal, xa que Basilio aínda que nacío durmindo, entrou na morte polo seu pé, e os demais, que naceron braceando e berrando, foron e iran pra morte, en coche ou ao lombo.

Na bágoa da marea

2009-10-08T15:19:00.001+02:00

VARISTOLO

2009-08-27T16:26:00.005+02:00

Nunca desesperamos nos portos da Costa da Morte, cando as cousas non suceden puntualmente como un reló. Non sendo as mareas, todo o demais, sucede según sexan as condicións meteorolóxicas reinantes, condicións, que como é ben sabido, son sempre diferentes. Así, a entrada da lura na Ría, ou o besugo nos cabezos, varía cada ano, polo que sempre hai unha garda eterna no mar, para, chegado o momento,toca-lo corno de aviso aos demais veciños. Pero pasa, que ano tras ano, o peixe tarda máis en aparecer, e cando aparece, é moi escaso. Andan as xentes aboiadas polo peirao, non hai outra conversación que non sexa o pouco peixe que hai. Búscanse culpables. A dinamita, os aparellos, a sobreexplotación, os ranas, unha maldición divina…

Varistolo do Socheo pesca a vara os 365 días do ano. E aínda que pareza mentira, presumío de non comer nunca na súa vida, sequera un toro de peixe. Todo llo comen os catro cans e vinte gatos que viven con el na súa casa da Estada. Cincuenta mil e pico lorchos, noventa mil e pico barbadas vinculeiras, nove mil e pico maraghotas, oito mil e pico pintos, trinta mil e pico muxos, douscentos mil e pico xixís, dous mil e pico sarghos, tres mil e pico robalizas, mais de quince mil e pico entre xardas e xurelos, catrocentos e pico quilos de luras, trescentos anguiachos e algún que outros tanque ou trapo que ten tamén aproveitado. Todo isto pescou nos seus sesenta anos de vida e todo comían os seus animaliños desde que se destetaban hasta que morrían de vellos. Pero o sorprendente desta historia, é, que o éxito da pesca de Varistolo, debíase en gran parte a eses animaliños que con tanto mimo criaba. Eran cans e gatos pescadores.

Os cans eran os especialistas en dar co xarabal de peixe, da mesma maneira que o fan en terra ca caza. Os gatos, unha vez que os cans daban co rastro do peixe, tirábanse todos ao mar, e buceando, xuntaban o asustado peixe ao alcance da brinca empatada na liña da vara que Varistolo manexaba con unha sutileza e suavidade tal, que parecía unha batuta dirixindo o “Lago dos Cisnes”. Mesmo os gatos, a maneira dos corvos mariños, cazaban peixes mentres buceaban, peixes que, educadamente, depositaban no cesto de Santander de Varistolo.

Pero a falta de peixe afectou tamén a Varistolo, e, ao non ter costumbre de vir sen peixe para casa, o único que pescou foi unha depresión.
A enfermidade, aínda agravou mais o seu problema, porque abatido como estaba, e para non volver a fracasar, deixou de pescar. Ao no ter peixe, os cans, empezaron e acabaron por comer os gatos, xa que era o mais parecido ao peixe que había. Varístolo vendo isto, toleou, e, un por un, matou aos catro cans. Os seus osos, apareceron estricados pola casa, pero da carne, non se atopou un gramo. Cando entramos alí, vimos morto a Varistolo, e vimos tamén que da súa boca, saían catro liñas. Intentamos sacarllas tirando de elas, e utilizando a mestría dos mariñeiros, “despescamos” a Varistolo.
Quedamos felices, xa que polo menos Varistolo foise de este mundo facendo o que mais lle gustaba; pescando. E foise pola porta grande, xa que de esta última vez, pescándose a sí mesmo, pescou a peza mais grande da súa vida. Nas catro brincas empatadas nas catro liñas que Varistolo tiña na gorxa, estaban as catro linguas dos catro cans de Varistolo.

O SOBRIÑO

2009-08-03T17:40:00.003+02:00

"">

O CONGRO

2009-07-27T19:58:00.002+02:00

O vento que ven do mar, trae, prendidos das nubes, anacos grises de mar. O sal, a auga e o gris, forman o noso mundo. Un mundo no que as xentes, acostumbradas ao continuo goteo, fan vida de peixe. Uns, son do limpo, outros do cuberto, outros viven en furnas, e todos, intentan pasar desapercibidos. Peixes solitarios, aos que solo algún acontecemento especial, fai que se deixen ver acompañados. Un enterro, e un de estes acontecementos.

Basiliso Cobo, fixo sempre vida de congro. Coma o congro, vivía na cova que era a súa casa, sen saír de ela mais ca os días de moito temporal, xa que eran eses días, cando os demais, como o resto dos peixes, se poñían a cuberto,e de esa maneira, non tiña por que ver nin saudar a ninguén. Ao igual que o congro, que come todo o que lle pasa por diante da porta da súa casa, Basiliso, non iba nunca a tenda, e era a tenda, a que lle levaba todo o necesario, para alimentarse. De día durmía e de noite axexaba. Era tamén forte como o congro, e contábase de el, que nunha sola noite, fixo un rego de catro quilómetros para levar auga desde o monte a súa casa. Nunca soubemos o uso que de esa auga facía, xa que o seu color de pel, debido a pouca hixiene, era, ao igual ca o do congro, negra. Cando adentaba, talmente como o congro, nunca arriaba, esnaquizando con palabras e con feitos, a súa vítima. A xente falaba, que, un día, por cousas do Destino, un peregrino perdido, metíose dentro da súa casa unha noite de tormenta, unha de esas noites en que Basiliso abandonaba por pouco tempo a súa cova. A xente falaba, que solo se oiran uns berros pero que nunca mais se volvera a ver ao peregrino.

Pasaron os anos e nunca mais Basiliso se deixou ver fora da casa, e ao igual que o congro, que vai medrando e engordando dentro da súa cova, pasou, que Basiliso, de non moverse e non parar de comer, engordou tanto, que antonte cando morrío, houbo que romper as paredes da súa casa, para que o seu corpo dentro da caixeta, puidese saír para ser enterrado como unha persoa. Foi precisamente no seu enterro, cando Basiliso se deixou por fin ver acompañado, e, aínda que esa compañía non fose mais que o seu cortexo fúnebre, foi, ao fin e ao cabo, unha compañía.

BAIXO COEFICIENTE, ALTA CALIDADE

2009-07-06T15:15:00.000+02:00

DIMAS

2009-06-18T17:25:00.002+02:00

Aínda que as estacións se sucedan unha tras outra eternamente, os ánimos das xentes que aquí respiran, permanecen sempre exactamente igual. E o mesmo da que chova arroios ou que o sol derreta as pedras, por que Dimas da Croa sempre vai estar contándolle a todos as súas desgrazas. Dimas bebe moito. Dimas bébeo todo. E nin el mesmo sabe, se bebe por culpa das desgrazas, ou as desgrazas son efecto da bebida.

Empeza moi cedo Dimas na taberna do porto, e recorre coma o seu propio via crucis, bar tras bar, tenda tras tenda, rúa tras rúa, explicándolle a todos, moi baixiño, o desgraciado que é, a mala sorte que sempre o acompaña. Por que dentro do malo que é ter que aguantar tódolos días da vida a mesma historia do naufraxio da vida de Dimas, o bo que ten, é que nunca berra, nunca levanta a voz para explicar os negros detalles da súa derrota, nunca da un chío mais alto ca outro. Así, foi posible que, pasado un tempo, as xentes de por aquí, acostumbrados a ese continuo rosmar, fixéranlle o mesmo caso que a unha mosca no verán. El falaba, a xente oía, pero ninguén escoitaba. Foi bo pra todos, porque ao mesmo tempo que facías unha obra de caridá escoitando ao que sufre, non descoidabas as túas tarefas rutinarias, como era ler o periódico, facer o sudoku, sachar no millo, ou mesmo dar de si; por que tal era a teima de Dimas que non o amedrentaba nin o cheiro do merda da xente cando na Romaría do Faro, se lle daba por contarlle as súas penas os que cagaban de campo despois da comellada no monte. Podiámolo ver, falando ao lonxe co fogueteiro, mentres unha tras outra as de sete estalos xingraban cara o ceo. Puidémolo ver na misa maior, primeiro falando co monaguillo e tan pronto levantaron o Altismo, xa se metío no altar a carón do cura a contarlle ao cura o que o cura xa sabía. Durante moitos anos formou parte da paisaxe de este noso mundo, e de repente de un día para outro, quedou mudo. Levamos xa catro días que Dimas non nos conta o desgraciado que é, e nestes catro días parece que o mundo cambiou do revés, por que agora somos nós os que lle contamos a Dimas o desgraciados que somos e o tristes que nos sentimos, desde que el decidío non recordarnos aos demais, as súas penas, as penas que a nós, por ser alleas, nos facían felices.

UN HOME E UN DESTINO

2009-04-07T18:44:00.002+02:00

Segundo López non ten mais familia ca o seu chimpín, no que viaxaba como se de un coche se tratara. Segundo López, chegou a este pueblo sendo neno, da man de un feirante. Segundo López viña sendo de Zamora, según lle dixeron a el cando empezou a entender. Segundo López fíxose retellador, xa que o mar dáballe medo, e, en pouco tempo, xa era o millor na súa profesión, e, tan bo era, que donde retellaba, xa se podía dar por finiquitado ese traballo pra vida, polo que pouco a pouco, foi quedando sen traballo.

Segundo López pasaba tódolos días da súa vida, tres ou catro horas no cemiterio, cousa por estes lares do mais normal, solo que a diferencia dos demais, Segundo López non tiña ningún pariente enterrado alí, cómo é de supoñer. Ía , atraído pola paz e tranquilidade, e polo colorido que as flores das tumbas, que o deixaban no tempo que alí pasaba, sumido nun estado de graza. E foi así, en ese estado, cando empezou a debullar na súa cachola, que o destino, o destino de todos, efectivamente estaba nas estrelas.

Tiña setenta anos, e, por casualidades que a vida ten, acontecío que, o Día do Carme, fixo falta un home para levar a Santa na tradicional Procesión Marítima. Alí estaba Segundo López, que sin pisar nunca o mar, levaba a Virxe do Carme cheo de orgullo e fachenda. Foi aos cinco minutos de embarcar no “ Kaolino”, barco o que correspondía levar a Santa, cando nun pantocazo do barco contra o mar, algúns perderon o equilibrio, e, entre eles, o peor parado foi Segundo López, por que caío ao mar por estribor. Foi velo e non velo. Colouse para o fondo como se fose de chumbo. Suspendíose a procesión, e durante un par de horas, mirouse a ver se aboiaba por aquela zona, cousa improbable, pero xustificante suficiente pra dicir que polo menos algo se fixera. Houbo reunión na taberna, e despois de catro horas de intercambio de pareceres, decidíose suspender a busca, xa que ao no ter parientes, a ninguén lle iba importar. Pero sobre todo, o que era evidente, era que todos no pueblo consideramos que Segundo López acertou de pleno respecto do seu destino, e que nós non eramos quen de cambiar esas cousas, as cousas do destino . O seu destino, foron as estrelas, pero as do mar, que diron boa conta de el, e calculamos que en dous meses, xa esas estrelas, terían comido eses oitenta quilos de destino. Ninguén chorou por el, por que de todas maneiras, el pasou mais tempo no cemiterio que calquera dos mortos que alí van, e por riba, pasouno vivo, polo que disfrutou das bondades do lugar. Ninguén chorou por el, a non ser, que os chimpíns choren.

SEMPRE

2009-03-31T19:55:00.001+02:00

Hai cousas, que durante moitos anos permanecen sempre igual, como mantidas por un equilibrio natural, que fai que todo ao redor de ese equilibrio, se sustente o resto de todo canto existe, tanto da que sexan incluso ideas e principios. Así, a caída de unha pedra de un valado, é causa suficiente para replantearse tódalas lindes en varios quilómetros a redonda, ca conseguinte revisión de tódolos documentos relacionados cas herdanzas. Sucedío moitas veces, e son estás pequenas cousas, as que fan que aquí as vidas sempre estean pendentes de unha pedra, -que é o marco-, ou dun fío, -que é co que se sinalan as lindes entre marco e marco-. Pero o problema entre Tio Ramón do Torelo e Chefa do Brisco, non foi precisamente a linde. Nadie pon nin puxo en dubida, que a leira das Pozacas pertence a Tio Ramón, soio que para pasar pra de Chefa é necesario pasar pola de él, e así se fixo desde sempre, xa que nin Tio Ramón, nin seus país nin seus avós, traballaron nunca esa terra, e polo tanto nunca houbo problemas por servidumes de paso, pero aconteceu que o día do 84 cumpleanos de Tio Ramón, veulle a xenial idea de plantar millo nas Pozacas, e para iso mandou un tractor gradar o terreo. Cando Chefa quixo pasar co carretillo ca semente das patacas, víose que era tanta odisea atravesar eses montes e regos de terra co seu carretillo, como atravesar a cordilleira do Himalaya, e pensando rápido e actuando aínda máis, collío o sacho, e empezou a facer un paso que atravesara toda a finca en diagonal, pero con dobre carril de carretillo e estacións de parada, xa que o recorrido medía uns cento cincuenta metros. Era a tardiña cando se oío o berro de Tio Ramón, e debío de ser ese o momento en que algún paxariño lle foi dicir o que Chefa estaba facendo. Primeiro, ulimos o inconfundible ulor de leña e carbón que desprendían as forxas, e mirando pola ventá, puidemos ver que a forxa que estaba a poñerse en marcha era a de Tio Ramón.Pola porta do postigo aberta, saía na noite aquel color roxo que o lume da forxa desprende, facendo da sombra reflexada no chan de Tio Pedro, un cadro do mais aterrador, cando ao mesmo tempo que se vía o movemento do brazo do ferreiro, se oían os golpes do martelo contra o iunque. Xa amañecía cando oín a Tio Pedro, dicir que estivera toda a noite facendo un fouciño para cortarlle o pescozo a Chefa e que ese traballo non ía ser en vano. Xa varios veciños intentaban, a distancia, poñer paz na guerra, mentres a fouciñazos, Tio Pedro sacaba anacos do marco da porta da casa de Chefa, como que saca tiras de carne de un pernil. Desde o balcón Chefa e o seu home, aínda botaban leña ao lume, facendo que Tio Ramón cada vez mais fora de si, arremetese contra todo canto tiña que ver ca propiedade de Chefa, así, primeiro o can, e despois todo o galiñeiro,porco incluído, pasaron a mellor vida, e aínda que parecese cousa nimia, desfíllolle incluso o niño que as andoriñas tódolos anos fan debaixo do balcón da casa de Chefa. Estaba en iso, cando chegou Severo, o sarxento da Garda Civil, quen amparándose nas partidas que xuntos xogaban, convencío a Tio Ramón de que parase a carnicería, e a Chefa que parase ca lingua. Ninguén sabe cal vai ser a próxima cousa que altere o fráxil equilibrio existente nesta sociedade, e ninguén aquí se mete, por que aínda que non o pareza, sempre, tódalas partes teñen algo de razón. Sempre.

UNHA TARDE

2009-03-23T19:42:00.000+01:00

Atardece na Brava Costa da Morte. No mar rañado polo vento do Nordés, vense, dirixíndose ao porto, varias embarcacións. Regresan despois de pasar varias horas virando e largando aparello, intentando, cada vez con menos éxito, sacar de ese mar algo co que poder manter a roda do mundo. En terra, outros prepáranse para un pronto embarque, os motores dos barcos xa hai tempo que se fan oír, os mariñeiros coñecen moi ben esta canción, mezcla do ritmo acompasado dos motores, e a improvisación que o propio vento fai nos mastros dos barcos. Saen antes de poñerse o sol, para que cando chegue a noite, eles ca súa música, xa se encontren no medio de ese mar cheo de estrelas, e así, o mar, o seu mar, nunca se sinte solo. Por que é co mar, co único que hoxe en día os mariñeiros tratan. Non hai un solo mariñeiro na taberna do porto, xa non paran alí mais que os vellos da vella escola do mar. A vella escola cando, o trato directo da taberna era o aire que se respiraba. Era tan necesario ese trato para sobrevivir, que ninguén chegou a pensar nunca que iso, un dia, desaparecería por completo. E foi precisamente a automatización da vida do mar, a que acabou definitivamente con esa interacción de tódolos que do mar algo sacaban. Na taberna labrábanse as amistades, que che axudarían a dar co banco de peixe mellor, os que te sacaban de un apuro cando se poñían as cousas feas.Tamén a diplomacia xogaba un importante papel, para, con unha copa e un café, sacar información privilexiada, respecto as marcas necesarias para dar con un caladoiro dos centos de eles que había, e que, como un tesouro familiar se gardaban na memoria, xeración tras xeración, pra garantir a supervivencia de esa familia. As marcas eran dous ou mais puntos fixos – alguén ten marcado a súa posición no mar, con un burro ou con unha fogata, ou mesmo con unha árbore, cousas todas elas efémeras e polo tanto inservibles para esa tarefa- que se vían desde o mar, e que eran utilizadas pra situarse exactamente no mesmo sitio sen lugar a error. O comercio do peixe, e os tratos previos aos embarques, as alegrías e as esperas inacabables dos días de naufraxio, as festas e os enterros, as mentiras e as verdades, as lealdades e as trampas, a salú e a enfermedá; todo isto, que era a propia vida, estaba sempre dentro da taberna do porto. O radar conseguío que os barcos xa non se teñan que seguir para saber adonde van os que o dia anterior pescaron tanto. As marcas,e con elas,todos cantas estrataxemas había que facer para descubrilas sacando datos nas borracheiras dos que as sabían, desapareceron, sobre todo co plotter e ca sonda. A telefonía móbil, acabou cas conversas que a través do UHF antes, e na taberna aínda mais antes, eran compartidas por moitas e variadas persoas. Agora coordínanse as tarefas de salvamento, desde un lugar lonxano, e non como antes, na taberna do porto, desde onde se repartían as zonas e os quendas de busca dos desaparecidos. Atardece na Brava Costa da Morte, xa os barcos nocturnos saíron, e a taberna do porto, case sen ruído, pechou a porta.

ULORES

2009-03-11T19:15:00.001+01:00

Calquera persoa sabe, que non é necesaria a presenza física de algo, para que o cerebro, sen nós saber por que, nos permita ter a sensación de que ules ese algo. Tamén é posible e común, que un ulor en particular, te transporte no tempo facendo que recordes sitios, persoas, e situacións que sucederon hai moito tempo con ese ulor por medio. Da mesma forma, a mente, pode levar a ver os ingredientes de ese cocido que están facendo na casa de Eufrasio, solo co aroma que nos chega a través do aire que recorre as rúas do pueblo. Pero o aroma que envolve este lugar, aínda antes de haber humanos na terra, é, o aroma que tódalas primaveras do mar, nos regalan as mareas vivas e o sol quentando ese espazo vital. Porque, as algas, os ourizos, os mexillóns, as lapas, as ostras, e toda esa viva intermareal, queda exposta, sen perigo, aos raios do sol, que desprende de toda esa amalgama de vida, un aroma que fai encender o ánimo das persoas que aquí habitan. O ánimo, secuestrado durante o longo inverno, mantense nestes seres, grazas a este aroma, asociado na memoria biolóxica a bos tempos de caza, pesca e alimento.
Pero non a todos parece funcionarlle ben a memoria biolóxica. Ou si. Son os Cubeiros, enterradores desde que o mundo é mundo, os que teñen a súa propia memoria biolóxica familiar, e que fai que eles precisamente, estean, baixo os efectos de este aroma, co animo propio dos que eles enterran. Por que o bo estado de animo e a alegría, están reñidos co seu negocio, xa que os enfermos curan, e os medio mortos resucitan. E a pesares de que aquí todos sabemos que non teñen ningún tipo de aversión nin lle desean a morte a ninguén, non damos entendido, como é que non entenden, que incluso eles van ser beneficiados por este aroma. Por que cando o estado de ánimo está alto, as relacións afectivas son mais intensas, e iso, aos Cubeiros, dálles a larga, pro mantemento eterno da súa familia, mais xente que vai nacer, pra, por suposto, ter que morrer.

CEO E INFERNO NA TERRA

2009-03-09T19:38:00.002+01:00

Son poucos os habitantes des esta terra do mar, pero cada un de eles é único no mundo, e por suposto, nada convencional. Podes, nesta pequena fauna humana, encontrar que navegou varias veces arredor do mundo, ou quen fixo as brochas que pintaron o “Titanic”, ou quen fale cos lagartos, ou mesmamente quen toque o clavicordio. Herminio do Piano tócao primorosamente, e lévao facendo setenta anos, dos setenta e cinco que ten. Empezou no piano da igrexa, dando, desde moi novo síntomas de aniñar nel unha cualidade especial para mover os dedos por riba das teclas de calquera instrumento que as tivera. Ninguén se explica, como era posible que aquelas mans fortes e curtidas de toda a vida no mar, puideran crear o mesmo ceo na terra, cando, ao chegar a casa tódalas tardiñas, Herminio, durante alomenos tres horas tocaba o seu clavicordio cas ventanas e as portas da súa casa abertas de par en par. Por que era tal o hipnotismo que causaban as súas notas vertixinosas en todo o pueblo, que todo se paralizaba durante esas tres horas. Os cans calaban, e as gaivotas e os mesmos corvos detiñan os seus cantos do solpor. Es as partidas paraban na taberna, e apagábanse as televisións, e non se frixían ovos nas cociña, nin nada que mancillase as notas do virtuosismo de Herminio. Quizás esta atracción dos veciños polo seu arte, foi a culpable de que Herminio, fose un completo descoñecido durante toda a súa vida. Por que ninguén quería perder o anaco de ceo que Herminio lles traía cada día, puntual como un reló. Tocaba tamén en tódalas festas e tódalas misas de corpo presente, e como é de supoñer, tampouco a Igrexa se quería desprender de el. A forma de conseguilo, foi ignoralo e non demostrarlle nunca aprecio polo que facía, e cando a Orquestra Sinfónica de Londres se interesou por el, -grazas a un inglés que o escoitou desde o seu iate fondeado na rada do porto-, provocóuselle un accidente no que rompío unha perna e non se puido mover para facer a proba. Xa non se trataba de el e o seu futuro e o seu porvir, non, aquí estaba en xogo algo tan necesario pra estas xentes como a auga ou o aire, algo que seguramente cambiaría a vida de tódolos veciños. Por medo a que o volveran a chamar, aproveitando as visitas que todos lle facían, fíxoselle por infectarlle a ferida do traumatismo, e en poucos meses, amputóuselle a perna esquerda. Herminio aínda parecía tocar mellor canto mais dolor e sufrimento tiña, polo que os veciños, a vista dos resultados, fixéronlle o mesmo ca outra perna cando xa estaba curado da esquerda. Nadie sabe, se Herminio sabe que todos saben a causa da súas desgrazas, nin lle importa. O certo é que Herminio xa non vai ao mar,e que aínda sen as dúas pernas e sen un ollo, a música que saca do seu clavicordio é verdadeiramente celestial

A RAÍÑA NEGRA

2009-03-05T19:18:00.001+01:00

Todo o mundo sabe que as cousas raras son aquelas que suceden moi de cando en vez; así, considérase raro, por exemplo, un tornado na Costa da Morte ou unha balea con dúas cabezas, cousas por outra banda, difíciles pero non imposibles. É por iso, que, nesta parte do mundo, considérase do mais normal, cuspir no chan, botar escombro en calquera sitio, edificar sen licenza, un mudo que fale, un cego que vexa, unha galiña que emigra acanda os parrulos… voando, ou que os lostregos caian sempre na casa de Cristino. Pero o que mais chama a atención aos alleos cando nos visitan, é, sen ligar a dúbidas a Raíña das Gaivotas,ou “Raiña Negra”. Trátase como ben podedes adiviñar, de un corvo femia, que xeración tras xeración, dirixe unha bandada de gaivotas. O tema foi estudado pola Universidade de Santiago, e, durante anos, fixeron un seguimento exhaustivo, comprobando, que a que se creía como unha lenda rural, era certa punto por punto; pero para certificalo, necesitaban as probas científicas. O certo é, que aquí, todos coñecemos a existencia da “Raíña Negra” desde a noite dos tempos. Sabemos ademais como sucede esta cousa, para nós, do mais normal. Xeración tras xeración, a supervivencia de esta estirpe real, depende das gaivotas, que tratan a Raíña, como se ela fose o xefe da manada de lobos. Primeiro come a Raíña, e cando esta se farta, as gaivotas dispútanse os restos como se fosen voitres. Ningún outro corvo se acerca a esta manada, xa que é atacado en masa polas gaivotas; e, cando chega a época de celo, é a Raíña a que desaparece durante dous días para buscar a continuación da sangre real. Sucede despois, que solo unha femia que críe a Raíña, vai ser a que herede o trono, xusto cando ela teña xa unha pequena femia que será a futura Raíña Negra. E así, xeración tras xeración, ano tras ano, século tras século. Non importa que os da Universidade digan que este é un acontecemento portentoso e do mais raro do mundo, por que nós, que vivimos e morremos aquí, sabemos, que cousa tan normal non a hai, a non ser, cuspir no chan, botar escombro en calquera sitio, edificar sen licenza, un mudo que fale, un cego que vexa, unha galiña que emigra acanda os parrulos…voando, ou que tódolos lostregos caian sempre na casa de Cristino.

FELIZ

2009-03-03T19:38:00.001+01:00

Nada neste mundo,permanece estable. Todo cambia. As mareas soben e baixan, os ventos veñen e van, as plantas e os animais adáptanse aos cambios das estacións, do mesmo xeito, que as persoas mudan o seu estado de ánimo conforme veñan as cousas que estar vivo trae. Nesta parte do mundo, as xentes adáptanse a tódalas desgrazas e tódolos temporais, pero ninguén se adapta a calma total, o bo tempo, as cousas boas, por no ser estas cousas normales. Ninguén despreza a ninguén polas desgrazas que lle sucedan, e de este xeito, tódalas persoas viven e morren no entorno da casa que o vío nacer. Nadie ingresa nun manicomio a un familiar, por moi violento que este sea, nadie deixa a un enfermo terminal abandonado a súa sorte, nadie lle da as costas a unha situación difícil. Debe de ser por isto, polo que, esas mesmas xentes, foron deixando a un lado a Cesar do Penedo. Sen dar ningún aviso, da noite o día, Cesar fíxose o mais servizal do mundo, e sempre estaba debo humor. Empezou por sorrirlle e falarlle a todo o pueblo, como se os vira despois de un largo viaxe, e pagaba tódalas rondas do bar no que el estivera. A muller deixouno dous días despois de que o botaran do Banco onde traballaba. Logo, cortaron o trato con el os irmans, despois de regalar as súas propiedades a xente que non as tiña. Despois foron seus propios pais, quen, a vista de esa rara locura do seu fillo, preferiron sufrir a separación, que oír as risas dos veciños, mentres levaban pras súas casas canto de Cesar puideran rapiñar. Sucedío pronto, que a xente empezouse a cansar de que lle axudaran a cruzar a estrada, ou que lle cargasen as bolsas da compra, ou que solo por axudar, se ofrecese a subir a bombona de butano a un quinto sen ascensor. A xente non ten costume de que todo sexa bo, a xente non soporta a xente que é feliz. Por ser a felicidade cousa que dura pouco dentro de eles, pensan que quen é feliz, algún tipo de locura de ter, e, enseguida intentan curalo aportándolle algunha infelicidade. Cando non o conseguen, como no caso de Cesar, abandónano no seu mundo, e case sempre acaban tódolos Cesares, baixo as rodas de un coche, ou cosidos a puñaladas.

VALENTÍN

2009-02-12T19:38:00.001+01:00

Valentín do Recoste non fai honra do seu nome, e desde o mesmo día do seu nacemento xa dou marcas do que ía ser a súa vida. Nada mais saír de súa nai, e antes de alentar, xa cagou por sí do susto que levou ao sentir o aire na pel. E foi medrando da mesma maneira. Non aprendío a andar hasta os sete anos, e aínda así, usou un casco de obra toda a vida; mesmo durmía con el, e mais de unha vez lle ten costado algún que outro desgusto , xa que non o quitaba nin na misa maior do Santismo Sacramento. El nunca facía nada, do que el pensara que podía saír malparado , e de esta maneira, non daba unha chalana arriba, nin esfollaba unha espiga de millo, nin lavaba a louza, nin facía a cama, e por non facer,non amarraba nin os seus zapatos, non fose que, ao dobrarse, puidera quedar mal da columna. Non xogaba as cartas, por que como non petaba aos trunfos e os fallos por non romper un dedo ou a man enteira, ninguén o quería de compañeiro. Intentou xogar unha vez a brisca e ao facer a seña da sota, mordío a lingua, e xa non quixo volver a xogar. Nunca tal se vío. O día da festa non salía da casa por medo as bombas e aos cabezudos, pero el pra facerse o valiente, dicía que era por que os xitanos das lanchitas e do tiro levaban a xente nun saco. Tíñalle medo aos tronos, e ao vento, e a noite, e aos Antroidos, e aos cans, e aos gatos, e aos corvos, e as gaivotas, e as lirias, e aos merlos, e aos lagartos, e as pulgas da praia, e aos xurelos vivos, e as estrelas do mar, e as nubes que parecían facianas, e aos alleos, e aos propios. Hasta que empezou a ter medo de si mesmo. Escapaba dos espellos, e das pozas de auga, e dos cristais limpos, e das retinas da xente, e de todo canto fose que puidera reflexar a súa propia imaxe. Encontrámolo colgado de un arame de espiños ao que lle fixera unha gaza corrediza. Dentro da gran cociña que era a súa casa, había, entre outra moitas cousas, dúas ducias de bombas de palenque de primera especial, unha pitón de sete metros, iguanas, lagartos, unha cinta de cassette na que solo había tronos, un video posto no que había solo lostrégos, unha mesa cas cartas da baralla estricadas e a mesa rota posiblemente de tanto petar as corenta, e diante de el, un gran espello de corpo enteiro,no que Valentín se reflexou sen o casco, xusto antes de expirar, e grazas a iso puido morrer en paz, véndose a si mesmo como un valente.

OIO E CALO

2009-02-09T19:24:00.001+01:00

O vento, brúa como un can adorecido, e os fortes refachos, abren o mar da mesma maneira, que os dedos pasan as páxinas de un libro. Amoréanse estas páxinas de auga salsa nas praias e nos cons, e, nas furnas, o eco repite tódolos nomes de tódolos mortos no mar. Solo a Furna das Rachas, ten por mérito, dicir tamén o nome dos barcos afundidos. Foi así,como descubrimos o que lle pasou ao ”Begedoni”, un pesqueiro que nunca volveu ao porto. Durante tres meses, non houbo nova ningunha do que a este barco acontecera, e as especulacións sobre o seu destino, desapareceron tan pronto o vento falou por boca da furna. Tan pronto o barco foi nomeado, un tras outro hasta completar os oito tripulantes, foron pronunciados tamén os seus nomes. O mar e o vento e as furnas, saben e aprenden os nomes das cousas e das xentes, porque o escoitan todo. Cando alguén fala no mar, o vento, leva as verbas por tódolos sitios, para que os seus compañeiros eternos, coñezan o que hai nos lugares adonde eles non chegan. Da mesma forma, tanto o mar como as furnas, cóntanlle ao vento o que acontece cando nos días e nas noites calmas, o vento anda de viaxe polo mundo. E os que aquí vivimos, tamén formamos parte de ese mundo de palabras e de ausencias. Ninguén conta un segredo se hai vento, e tódalas maldades, se fan precisamente en días de calmuzo. Témeselle mais ao vento que a propia morte, porque o vento non deixa de recordarche e repetirche o ruín que es. A morte é o fin, pero sobre todo, tamén é o fin dos remordementos. Non hai cousa mais terrible, que o corpo de un afogado, acabe sen que ninguén o atope, no fondo de unha profunda furna, onde os seus despoxos, estarán hasta que ese corpo se faga auga e parte do mesmo Océano, escoitando ao mar ao vento e a furna, escoitando continuamente, o seu nome e o nome de tódolos afogados, e de tódolos barcos naufragados.

CRISIS

2009-02-03T17:17:00.000+01:00

Xa hai mais de trinta anos, que as xentes da Saimia viven na crise económica, debido ao desmantelamento da Mariña Mercante e, en todo este tempo, foron os veciños, aprendendo cousas para levala con dignidade. Como en calquera sociedade responsable, empezaron por recortar gastos nas festas e saraos, tan comúns nos tempos de enchente, pero estes recortes, non afectaron ao mantemento das tradicións, manténdose todas e cada unha delas. Así, o día da churrascada, rebaixouse o viño con auga, e, en vez de porco e tenreira, cómense lapas. Nas festas Patronais, en vez de traca e bombas de palenque, estálanse as bolsas de plástico que durante todo o ano, se buscan e gardan, para mellorar en ruído, as do ano anterior. As orquestras xa hai moito tempo que non se usan, e en vez de iso, cada familia trai un cd, que será a música que se escoite na verbena, conectado o reprodutor a rede pública de alumeado. A rifa non se cobra, porque tódolos anos, se sortea un caldeiro de areón da praia, para poñerlle as galiñas. Solo por Reises, e debido a que os caramelos son donados, se permitían os da Saimia, tirar a casa pola ventana. Pero este ano, incluso nesta festa da ilusión das criaturas, houbo que apertar o cinturón. Puxeron de Rei Mago a Chuco o Forrincho. E puxérono de Baltasar, o negro. O mote teno moi ganado, xa que Chuco é famoso por non dar nin o que caga; e non solo non tirou nin un caramelo da cesta que levaba, senón que aínda ao seu Paxe o tiña ameazado se algún tiraba. Chegou ca cesta chea de volta da Cabalgada, e despois, unha vez limpa a cara do carbón, levounos todos para revender nun quiosco de Laracha. Desde este ano, os nenos da Saimia, son todos Republicanos, e o que é peor, non tragan aos negros.

EN PUNTO

2009-01-29T22:38:00.001+01:00

Tiburcio Chás, sempre fixo o mesmo desde que tiña uso de razón, que por esta parte do mundo, pegabase a un, como o xarampón, a partires de facer a Primeira Comunión, e era esa particularidade, a que facía que Tiburcio,sempre estivese localizado. Por que non solo facía Tiburcio as evacuacions maiores, case a mesma hora, como moitos humanos, senón que este home, facías xustamente no mesmo minuto e no mesmo segundo cada día. Iso si, non acataba Tiburcio os cambios de hora oficiais que o mundo establecía, e, as oito de Tiburcio, eran sempre as oito, así o sol, estivera ou non. Pero Tiburcio nunca tivo reló, cousa, que por aquí tampouco é tan importante, pero feita a proba infinitas veces, nunca Tiburcio se demorou mais de dous segundos nos seus actos. Levantábase tódolos días do ano, exactamente as sete e dezaseis da mañá, e isto sucedía, por que Tiburciño neno, nacío xusto enfronte da Parada do coche de liña que vai a Coruña, e sendo el de teta, a saída primeira do día era xustamente as sete cuarto en punto, polo que cando o chófer aceleraba para arrancar, Tiburciño espertaba co son acompasado do motor Barreiros. Pra vida. Tomaba café con cullerada e media de zucre e dáballe trintaedúas voltas pra desfacelo dentro do café con achicoria e con leite das vacas de Guxín. Hasta a roupa e o calzado o compraba por sextuplicado, xa que este era o único cambio que se permitía, e iso solo, se non atopaba as dez e vintatrés de cada venres na feira, reposto do que sempre usa. Pero no da roupa teno doado, xa que sempre vai de mono azúl. Sempre xanta o mesmo, patacas con peixe, ovos e verzas, con dúas culleradas de aceite de xirasol. Despois de xantar, as doce e doce, deitase pra siesta as as doce e vintasete, hasta exactamente as dúas e dezaoito, para, despois de lavar a cara con tres litros de auga do seu pozo, saír pola porta, e dirixirse atravesando a estrada as dúas e trinta e un, a Taberna do Coxo, onde durante trece minutos, mira como xogan a partida. As tres e trintadous da tarde, empeza Tiburcio a atravesar a Praia da Ermida, onde cumpre o seu rito do baño, as tres e cincoentasete. Visita a casa dos seus primos en Froxán, reza tres avemarías na Pedra da Serpe, colle vinte verzas da horta de Eufrasio, e tarda dez minutos en chegar,camiñando pola estrada, a Casa Florinda, onde lle dan conta das cousas e dos feitos do mundo, por que Tiburcio non sabe ler, xa que foi solo tres días a escola,e deixouna, por que lle fallaban os tempos. Pecha aporta da súa casa con un caravillón,que mete e saca antes de deixalo definitivamente, sete veces. Cea caldo con cocido, e deitase a durmir as nove e doce. Todo foi igual durante sesenta anos, hasta onte,en que por non enterarse do cambio na saída do coche de liña, Tiburcio foi embestir a súa puntualidade ca do coche. Morrío no acto, esmagado polas rodas. Velámolo na súa casa, e avisaron que o enterro sería as catro da tarde,e que nos funerais habería catro curas. Pero por primeira vez na súa vida, foi Tiburcio impuntual. Xa son as catro e vintasete, e a caixa aínda non salío da súa casa, aínda que na igrexa si que esperan catro curas

"DE PIEDRA SERÁ LACAMA..."

2009-01-13T20:46:00.002+01:00

Aquí, hasta os gatos saben, que no mundo houbo, hai e haberá sempre a mesma auga. Cuestión de ciclos vitais. Todos aquí sabemos, que o que é do mar, sempre do mar será, aínda que pasen centos de anos. Sempre hai un día,no que se conxuran tódolos elementos da Terra, para retomar o que os humanos tomaron como seu, solo por que se creen mais intelixentes que calquera outra cousa sobre a faz da Terra. Pero a verdadeira vida, non depende da intelixencia, senón da adaptación. E o que se di o Mar, está ben adaptado a súa permanencia neste mundo. Petronilo Méndez, naceu na Praia do Osmo, adonde súa nai ía lavar os cacharros ao pequeno río que desembocaba nesa area. Foi por iso, que desde o mesmo nacemento, Petronilo non tivo mais xoguetes que os xeixos da praia. Certo é, que a variedade en formas e colores non a supera ningún xoguete no mundo, e admirado Petroniliño, con tal enchente de sensacións que se lle abrían ante as súas sorprendidas pupílas, empezou desde os 14 meses,a xuntar canto xeixo traía o mar hasta a praia. Primeiro por diante da casa, despois por detrás, despois enchendo sacos, logo en caixas do peixe, e así, cando Petronilo foi para a mili pola Marina, xa tería amoreadas, case que dúas toneladas de xeixos de colores. Fixo a mili no Arsenal de Ferrol, e cada permiso que tiña, viña co saco de lona cheo de xeixos de Doniños. Foron transcorrendo os anos, e Petronilo, empezou a darlle uso a toda a súa colección, e tan pronto recubriu cos xeixos unhas macetas de barro de Buño, comprobou, o moito que lle gustaba esa sensación de poder. Podía transformar montañas, que eran os seus xeixos, en pezas de uso común. Atrás das macetas, fixo o valado da volta da súa casa, despois empezou polas paredes exteriores, as que seguiron as interiores, lámparas, teléfono, váter, vaso de lavar os dentes, escobiña do váter, e así, cada recuncho e cada obxeto que na súa casa se atopaba, mesmo chegou a facerlle un chuvasqueiro a Pilatos, un can de raza loba que era como seu irmán, por non dicir a colección de colares que a súa gata Peluda, lle poñía sen repetir nunca, un cada día. Pero a Lei de Costas petou un día a súa porta, e como non podía ser menos, recibioa a xeixazos. Craso error. Foi expropiado, e despois de derrubar todo o pasado de Petronilo, a Lei, cas súas máquinas, construíu, -aproveitando o material de recheo que Petronilo, gratuitamente, lle almacenara durante sesenta anos-,un precioso Paseo Marítimo, no que chamaba a atención sobre todo, o tramo que discorría por encima das antigas propiedades de Petronilo, onde a inmensa variedade cromática que os xeixos desprendían ca luz do sol e da lúa, facían único no mundo este espectáculo de aparencia irreal. Pero a realidade está sempre a volta da esquina, e tres días despois da inauguración do Paseo Maritimo, un temporal de forza 8 de Oeste, recuperou o tesouro que a Lei de Costas lle confiscara o pobre Petronilo. Xa non hai casa, xa non hai paseo; solo hai xeixos e area. Lástima que Petronilo, non chegara a velo, xaque morrío xusto o día antes do temporal, e gracias a que o cemiterio quedaba lonxe da Lei de Costas, púidose enterrar no seu nicho, forrado de xeixos, e na súa caixa, feita de un único xeixo vaciado. Que a súa pesada barca,o leve rápido pro ceo!

"PILARITA"

2008-11-25T20:12:00.001+01:00

Foi unha casualidade, a que nos fixo darnos conta do que en realidade acontecera nesta terra hai sesenta anos. Todos aquí recordamos aqueles terribles feitos, sen necesidade de telos vivido, chéganos para iso, a marca que deixou nos que tiveron a mala sorte de ser testigos, non das causas pero si dos efectos, que para o caso aínda é peor.
Todos coñecedes a tradición que nos pobos da Cosa da Morte, en forma de exvotos, hai de colgar barcos nas iglesias, por algún tipo de agradecemento, sea de salvación de vidas, salvar o barco de un naufraxio, un bo fin de ruta perigosa etc, polo que as iglesias, a parte da súa propia iconografía común, teñen estes pintorescos adornos, que por outro lado, cóntannos a historia da navegación, vendo a progresión desde os inicios da vela hasta os modernos barcos de máquina, estando case que tódolos modelos representados colgados do teito de estas iglesias e ermidas. Foi un balandro de nome “Pilarita”, o que,debido a un desgaste no enganche que o suxeitaba a cadea do que pendía do teito, caio desde seis metros de altura desguazandose diante dos feligreses que acudían ao rosario das sete da tarde. Silencio. A xente de esta parte do mundo é moi supersticiosa, e cada vez que sucede algo relacionado co espiritual, todo o mundo trema como a vara verde. Uns segundos de indecisión, e, Tia Lola de Timón, levantouse do seu banco, e foi, presinándose, cara os restos do balandro. Con Tia Lola, estaban no rosario, Tia Pepa de Chuca, Tia Xatrudes da Xerea, Tio Xremias do Alto, e, no último banco, como sempre, Tia Basilia de Antonte. Xa solo acudían ao rosario estas mulleres e este home, pouco a pouco, abandonada a iglesia a uns poucos devotos beatos, que unía a desgraza común. O home de Tia Pepa, apercío aforcado na viga do faiado da casa aos tres meses de casar. O fillo mais vello de Tia Xatrudes, morrío queimado cando durmía nun palleiro. Tio Xremias foi acusado cando o seu fillo aparecío con un coitelo chantado no corazón, de asasinato, pero todos sabían que el estaba no mar cando iso acontecía; e Tia Basilia, que perdío a tres fillos e o home no naufraxio da chalana familiar non aparecendo ningún nunca. Todas as mortes sucederon entre 1949- 1950.
A “Pilarita”, a que había na iglesia, estaba feita a escala e medía de eslora 86 cm. Estaba armada con todo canto un balandro da época levaba, hasta os detalles mais mínimos. O que ninguén sabía era que tamén levaba carga, e foi por iso mesmo, polo que se desprendío do seu anclaxe. Pequenos sacos e caixiñas se estricaron polo chan da iglesia, parecendo os negros pes con zapatillas negras das negras vellas, xigantes acercándose aos restos de un naufraxio. Pero a ninguén chamou a atención estes pequenos fardos, senón que foi outra cousa a que fixo que as caras dos presentes tornasen co rictus do verdadeiro horror. Alí, entre as cadernas , as velas, os mastros e a carga do “Pilarita”, atopábanse, estricados, tres muñequiños. Un con unha corda ao pescozo aínda amarrada a unha das argolas da bodega de carga do balandro, outro estaba negro e chamuscado coma un carbón, outro tiña un pequeno coitelo cravado no peito, e o mais terrible, un pequeno vulto, envolto en corda, que cando foi desenvolta, comprobouse, como dentro de ese envoltorio atopábase unha chalaniña, e dentro da chalaniña, amoreados, había catro figuriñas humanas tamén. O terror apoderouse de todos nós, por que aquí todos sabemos que a “Pilarita” fora colgada na iglesia, exactamente o 16 de Xullo do ano 1948, día do Carme, e o que é peor aínda, que o que a colgou, sigue vivo.

30.000 FIESTRAS

2008-11-18T19:23:00.002+01:00

30.000 fiestras son as que aguantan nas paredes das casas do sitio onde vivo. Todas viven durante o día, dándonos imaxes do que no mundo acontece. A choiva e o sol deslízanse sobre elas, e as aves do ceo, e as xentes da terra, tamén son atrapados polos cristais das fiestras. Pero tan solo 300 permanecen vivas cando chega a noite, deixando percibir, que non discernir, o que dentro acontece. Son as casas que permanecen agonizantes, aínda que vivas, resistíndose, con orgullo, a morte, que en forma de escuridade, abarca cada vez mais os contornos de estas fiestras mornamente iluminadas. Pero aínda onde non hai luz, pode que viva alguén, que, como Petrónio Rúa, prefire cear pronto, cando o sol se vai poñer polo Roncudo, para, chegada a noite escura, poder sentarse diante da fiestra que da ao Norte, da súa habitación. Alí, viaxa Petronio polo mais profundo do espazo exterior, buscando unha sinal, aínda que el non a necesite, para demostrar ao mundo enteiro, que el, Petrónio Rúa, está emparentado directamente cos habitantes de un planeta lonxano. Durante día, Petronio pesca. Pero de seis ou sete horas que pasa no mar a bordo da súa lancha “Gámínedes”, pasa tres ou catro, intentando contactar por UHF, cas naves que probablemente sobrevoen augas territoriais da Costa da Morte. Non fala con ninguén, polo que non sabemos se en realidade, ten o pobre metido na súa tola cabeza, que xa contactou con alguén da súa familia “lonxana”. Chegou incluso hai tres anos, a facer nun prado que herdou de unha tía que morrera, unha especie de aeroporto para platillos, con sala de espera e todo. Digo, que foi hai tres anos, cando iniciou as obras de esta terminal galáctica, única no mundo, e, a pesar de que ocupaba mais de dous mil metros cadrados, rematou a obra en seis días. A ninguén lle estrañou, xa que ao non ser unha obra pública, non había lugar, e mais aínda sabendo, que por esta parte do mundo, as xentes nin ven, nin oen, nin falan. Durante estes tres anos, a terminal, foi pouco a pouco comida pola herba, polas silvas, polo tempo. Pero hai tres días, tal e como foi na construción, sin saber ninguén como, a Estación de Platillos, aparecío como se fose o día da estrea, todos os metais brilaban, e non había lixo por ningún lado. Solo no chán, sete cabichas de Águila, o tabaco que Petronio fumaba, e no medio do que sería a pista, unha maleta. Cando a abrimos, démonos conta que esa maleta era propiedade de Petrónio; dúas boias de zinc, tres metros de aparello do cerco, sete agullas de atar, e unha gaita galega, a gaita que Petronio nunca aprendío a tocar, e que gardaba como ouro en pano. Fomos ao peirao e alí varada na rampla estaba “Gamínedes”, cousa de por si misteriosa e sorprendente. Petamos na súa porta,e despois de esperar uns segundos, tirámola abaixo. Colgado da viga que atravesaba a cociña, colgaba, como un chourizo, Petronio. Tres dias, e xa co finado enterrado, descubrimos por casualidade, unha nota de puño e letra do finado, onde explicaba, que desenganado da intelixencia dos seres exteriores, debido a que non lle garantizaron que aprendería a tocar a gaita, decidío, poñer fin ao sufrimento que durante toda a súa existencia arrastraba, colgándose, xa que esta era a única forma, según el, de poder ser abducido, se así o vían convinte os do platillo. Sin poder aguantar un minuto, dirixímonos cara o cemiterio, e buscamos o seu nicho. A lousa de cemento estaba tirada no chan, rota, e dentro do mesmo nicho, nada.

SONS E RECORDOS

2008-10-30T23:12:00.001+01:00

Nin sequera o violín de Tío Pedro e quen de suavizar as noites de este Cabo de Pedra. Aínda formando parte de estas noites desde hai moitos, moitos anos, Tío Pedro, non esquece que as noites, sendo de todos, non son de ninguén. Por veces, cando o seu son se funde co do mar e o do vento, coma unha gota de auga con outra gota de auga, brillan os ollos de Tío Pedro, mentres a súa boca, desdentada, retorcese e ábrese deixando ver a súa lingua, húmida. Quizás, na súa longa vida, non puidese desfrutar de esta simbiose, onde el, o seu violín, e o propio mundo que é o mar, parecen estar feitos da mesma esencia. El sabe, e nós sabemos, que os sons e os recordos, pódense repetir infinitamente, e sen embargo, nada suaviza as vidas neste sitio. Nin ese olor de algas que chega na marea baixa. Aínda ulindo ben, non conseguen as algas facernos esquecer que as cousas mortas cheiran, e provocan morte ao seu redor.Tamén sabe, e nós sabemos, que levamos moitos, moitos anos, vivindo encima de un cemiterio. Todo o que nos rodea esta feito por xentes que xa morreron hai moito tempo; as casas, as costumbres…Levamos toda a vida nunha vida deseñada por mortos e dirixida por eles desde as súas tumbas, e por iso mesmo, as cousas boas do mundo vivo non pegan en nós, mortos en vida. E arrastrámonos de día en día, de noite en noite, intentando en vano, descubrir algún rasquizo, polo que a ilusión se nos faga visible, aínda que solo sea por uns segundos, na nosa triste existencia. Por que sendo como son aquí as cousas, solo a nada, a propia morte, pode suavizar a vida neste sitio.

A FABADA

2008-10-28T21:53:00.003+01:00

Cando o Outono se deixa sentir no mar, tamén na terra, as cousas cambian. É tempo de fabas. Desde hai trece anos, celebramos aquí unha Fabada Popular, que, como é sabido, alcanza nos paladares humanos cotas inigualables e inalcanzables a dia de hoxe por calquera outro evento culinario. Pero todo ten un antes e un despois, e, ca Fabada pasou algo similar. Durante tres anos, sobre todo por motivos de presentación, a Gran Fabada, pasou sen pena nin gloria, como un bodrio xigante mais; pero como todos sabedes, non hai como probar e fracasar, para mellorar calquera obra. Na sabiduría popular, é donde se recollen tódolos experimentos exitosos do pasado, así, por exemplo, desde que se probou de ese xeito,, o caldo sempre ten que levar unto, ou non se leva un paraugas nun barco, etc. Foi Ondino Cousillas, Mecánico Naval Maior, quen, no segundo ano de fabada, e utilizando unhas hélices vellas de barcos e unhas rodas dentadas, deseñou un artiluxio, que posto a funcionar xa cas fabas cocidas, tiña a facultade de triturar os osos de costela e pata que esta Fabada levaba. A pesar da melloría en calidade e éxito popular do engrudo, non acabou de imporse como o prato que hoxe é; e foi, como dixen antes, a partir do terceiro ano, cando, as xentes empezaron a acudir en tropel a devorar con fruición o potingue popular. Ese ano, debido a gran demanda, as fabas rematáronse todas en un tempo record, sabido como é, que se utilizan mais de tonelada e media de carne, fabas, chourizo, morcilla e touciño. Aquel día, por para sorte de todos, non aparecío Ondino a manexar o artiluxio, e todos relacionamos o éxito da fabada ca súa ausencia, pero lonxe de iso, pronto nos dimos conta que era todo o contrario. O ver o fondo da gran pota, vimos e xuntamos, vinte uñas. As uñas de Ondino. Aquí, polo Entroido ninguén se tapa a cara, porque, aínda que así o faga alguén, todos nos coñecemos, e por iso é unha panocada facelo. Da mesma forma, tan pronto estricamos as vinte uñas encima da mesa, aparecío ante nós, nítido, Ondino; non realmente, pero si, nos nosos subconscientes. Parece que Ondino, debido posiblemente a un descoido ou un infarto ou os dous xuntos, caio dentro da olla sen que ninguén se dise conta, e o seu propio artiluxio dou boa conta del. O caso é, que ao igual que ao caldo, aquí, desde aquela, metémoslle dentro da fabada, unha persoa da mesma complexión ca Ondino, e, por iso mesmo, cando morre alguén que dea o perfil, gardámolo na conxeladora da Confraría de Pescadores, para, chegado o Outono, deleitarvos a todos, con esta marabillosa ambrosía, que é a Gran Fabada Popular.

A AUGA

2008-10-21T18:28:00.000+02:00

Todo é gris. O ceo e o mar xúntanse nesta parte do mundo, e nós, envoltos en auga, orientámonos neste húmido mundo, grazas aos recordos. Recordamos os lugares e as xentes, grazas aos esforzos que tódolos días, ao volver as nosas casas, facemos todos reunidos, por que esta maldita auga, ten a mala propiedade, ao igual que o Lethes para os Romanos, de facer esquecer os recordos, as xentes que permanecen con frecuencia, nesta perpetua molladura. Quizás sea esta continua rememoración do acontecido, o que faga que nós, os que aquí habitamos, non teñamos na nosa vida, no noso pensamento a noción de futuro. Ninguén fai plans, nin pensa sequera en facelos, e, xustamente por isto, a resignación ante o que cada día acontece, instalouse nestas vidas, que non fan outra cousa que recordar, e o mundo ao seu redor, non fai mais que esquecer. O noso mundo mollado, é inédito para o resto do mundo. Esqueceronse de nós, e de golpe, incluíronnos na parte ignota dos fondos mariños. Tampouco nos importa, por que as nosas enerxías están exclusivamente dedicadas a recordar as nosas propias vidas. O simple recordo de donde está a panadería, suponnos un exercicio bastante duro, e esta é unha das razóns, polas que aquí, ninguén ten nome, e, se o tivo en algún momento, xa ninguén o recorda, nin sequera el mesmo. Simplemente soportámonos uns aos outros, ainda que a desconfianza, está sempre esperta. Mais de unha vez ten acontecido, que, non acordándose de cal era a súa casa, alguén se metío nunha allea, e ao non recordar os da casa nada, acollíase como se fose de esa casa hasta a súa morte. É tamén debido a mala memoria, polo que non hai nichos nin tumbas neste augoso mundo. Non saberíamos de quen é cada nicho, ou canto tempo hai que se enterrou alguén, polo que optamos por botalos todos ao mar. Xa que vivimos mollados, por un pouco mais de auga na nosa morte, ninguén se vai enfadar. Miro pola fiestra, e ao lonxe, como a uns tres metros, vexo pasar a alguén, ca cabeza baixa e un rosario de recordos. Non sei quen é, o único que sei é, que o sitio que esta persoa ocupaba, ocúpao agora, outra vez, e para sempre, a auga.

OTILIO

2008-10-15T18:15:00.001+02:00

Doce mil palabras, son poucas para dicir calquera cousa. Son doce mil palabras as que escribín nos últimos meses, e, por veces, parece que sobrasen once mil. É como se o peso das palabras ao igual que o da roupa ou da conciencia, condicionase a vida das xentes. A mala conciencia fai cadáveres vivos, e, xustamente isto pásalle a Otilio de Chuca. Ten Otilio, un peso na alma que nin o propio Judas chegou a sentir, e todo, por que Otilio pensa, que aquel lostrego que queimou a súa casa co seu porco Quino e tres ducias de galiñas poñedeiras dentro, foi, precisamente por vivir en pecado, polo que Santa Barbara, que non se anda con hostias e por iso precisamente é a patrona dos mineiros, castigouno co lume celestial. Curas, maestros, mariñeiros vellos, menciñeiros, todos cantos hai no mundo de aquí, e con algo de sentido común e intelixencia, fixéronlle chegar a Otilio os datos científicos e astrolóxicos, demostrándolle con todo iso, que él nada tiña que ver ca sorte corrida pola súa familia de porco e galiñas. Durante meses, ao igual que o alemán de Camelle ou Tarzán, vagou Otilio polas rúas do pobo, despido. Foi despois de un ano, cando empezou xa a vestirse, e a reconstruír a súa casa. Xa todos pensamos, aliviados, que por fin Otilio volvía a vida no mundo real, no noso mundo. Pouco a pouco foi levantando a cabeza, e un día empezou a falar; primeiro cos ollos, e despois ca propia boca. A súa racionalidade e a súa casa empezaban a retellarse. Pasados unhas semanas de evidentes melloras, xa as xentes parecían terse esquecido das malas horas de antano. Foi polo San Roque, cando Otilio, se presentou traxado na misa maior, e foi alí donde antes de coller o Santo para portalo en procesión, dou a todos a nova da colocación da última tella do tellado da súa casa. Tamén convidou a todos cantos quixesen facelo, a pasar pola casa despois dos bailes da misa, xa que tiña unha opípara comida para compartir con todos. Levantaron o Santo e saíron da iglesia iniciando a procesión, Otilio, co peito hinchado non cabía nel, e as xentes, orgullosas da dedicación que Otilio tivo para salir do furado, miraban para el con sana envexa. A Banda De Música de Froxán a golpe de tambor, marcaba o paso; a música das voadoras e do tiro, chegaba mezclada con berros de nenos, e ca traca de pólvora, que xunto as probas de son da Orquesta Venus e un rosario de foguetes de primeira especial, facían que a procesión, parecese unha estampa Balcánica. Mentres volvían a meter o santo na iglesia, para dar por rematada a misa, os berros non decreceron, e pasados catro ou cinco minutos, chegaron dous rapaces ao adro da iglesia buscando por Otilio. Atopárono pronto. Desde lonxe puiden distinguir, como caía Otilio axeonllado mentres levaba as mans a sua cara para tapala; para tapar as lágrimas que xa non tiña, que nunca mais iba ter. Un dos foguetes da traca, colándose por unha das poucas ventanas que tiña Otilio na súa casa, estoupou dentro, provocando un incendio, que xunto ca destrución que o propio estoupido fixo, parecía talmente que a Terceira Guerra Mundial escomenzara. Que carallo facería Otilio, para que lle pase o que lle está pasando?

NO SOLPOR

2008-10-06T22:00:00.001+02:00

Un dos praceres mais grandes que ten vivir nun porto de mar é, o solpor, acercarse paseando hasta o peirao. Nese treito de seiscentos metros que ten o paseo que eu dou, atópaste cas cousas normales de ver nun espazo así. Nasas apiñadas, aparellos, un mariñeiro iscando de carnada as nasas na súa chalana, os outros paseantes, os saúdos amables entre uns e outros, as lanchas que marchan para o mar, os arrastreiros que chegan. Son de maquinas de barco, berros de mariñeiros, berros das gaivotas, o son do vento de suroeste facendo musica nos buratos das varandas de protección, e o mar, nestas datas de outono, do color do chumbo. Todo no mesmo cadro, mentres na Praza da Ribeira, as nais cos seu nenos, escoitan impertérritas, as ordes que o altofalante de manobra do “Pescamar Primero”-
-Vira largo!,-Firme a proa!
O vento axuda a recoñecer as voces dos que falan no peirao, e así, moitas veces, oímos historias que contan na lonxanía, os pescadores de peirao, raza única que ten representación no mundo enteiro. Alí, no peirao, sea ao calamar, como a xarda, como ao xixí, esas xentes forman verdadeiros clans, que perduran por xenética, por séculos. Foi de esta forma, oíndo, como me enterei, por exemplo, que Dacio Pernas, primo cuarto meu, non volvío a tomar un cubalibre, nin bebida ningunha con xeo, e todo por que, según el, o seu último viaxe da vida como mariñeiro, pasouno pescando cinco meses sen ver terra na Patagonia Chilena, entre tempanos e icebergs, polo que a xente de por aquí, enténdeo perfectamente. Tamén vin cos meus ollos despois de oílo e non creelo, que Arístides Dominguez, é o único español que está fumando na foto do carné, e isto débese a que según as xentes, tan pesado é Arístides, que seguramente nin se fixaron, debido a que lle estaría rompendo a cabeza con calquera cousa. Ou que contou non hai moito, Froilan do Xato, que despois de case cincuenta anos navegando por todo o mundo, soi lle roubaron unha vez, en Valparaiso, adonde levaban os mellores licores para os militares golpistas de Pinochet, e sacaban a prata de Chacabuco, para Belxica, traendo de alí e Bilbao, pólvora para sacar ese mineral de prata, e así, seguido. Contaba Froilan, que saíndo unha noite de un garito portuario, un home pasou como unha bala, e meténdolle dentro do peto do pantalón a man, rouboulle a carteira, correndo, mentres Froilán, quieto, berroulle, -No corras hombre, que yo no estoy para correr!-díxolle de sopetón
-Mira, hazme el favor, coge el dinero y tirame por ahí la carterra, y que los disfrutes.-volvío a decir Froilán
O ladrón, como boa persoa que era, facéndolle caso a Froilan, e visiblemente arrepentido, collío os cartos e tirou a carteira, co que Froilán, listo como a fame, quedou sen unhas poucas perras, xa que o s cartos de verdá, os billetes grandes levábaos, como bo mariñeiro que era, nun peto camuflado do calzoncillo. Non hai como ter mundo. E así, día tras día, o peirao, encima do mar, e as xentes encima do peirao, e o vento encima das xentes, e o tempo encima do vento.

FRESNADILLO

2008-09-24T21:09:00.001+02:00

Fresnadillo de los Infanzones, é un pobo perdido e esquecido na Meseta, aínda que por cerca de el pasase toda historia de Europa, desde a Via romana de Braga a Astorga como a mais nova Ruta da prata. Pásalle como a calquera dos pobos da Costa da Morte, que a pesar de pertencer ao mar que transporta a historia, nunca participa de ela. Ten Fresnadillo, como nós, un mar que o rodea, pero un mar sen mareas, vasto e plano. Teñen, como nós, barcos, pero de catro rodas, que surcan aquela planicie con rumbo fixo, deixando tras de si, non unha estela branca de espuma de mar, senón parda, de polbo levantado de esa terra que tanto suor regou e tanta sangre perpetuou. Teñen tamén, moita xente vella e pouca xente nova, que, como a nosa, non ten outro soño, ca que un día as cousas cambien. Malviviron os vellos no seu mar, e os novos non ven en este mar mais ca sufrimento. Teñen, como non podía ser menos, festas. A mais importante é a dos Santos Infanzóns, que solo se canonizaron en Fresnadillo, e que según conta a tradición, ganaron unha batalla despois de que un carro le cortase as dúas pernas aos dous. Disque a sangre non manaba, e que manexaban a espada da mesma maneira que se tivesen non dúas senón catro pernas cada un. A xente do contorno que ten calquera cousa nas pernas, se vai a misa do dia dos santos, e da vinte voltas arrastro arredor da iglesia, vese case sempre recompensada con un milagre, e disque xa se deron casos, de a quen, faltándolle unha perna, por intercesión dos santos, aparecíolle outra no sitio igualiña a que perdera, tan igual era que hasta lle veu co calcetín a xogo. Tres días de festa, no que tampouco faltan, como nas nosas festas, os xogos e as cucañas. Regatas de segadoras e tractores, como se fosen veleiros ou lanchas rápidas, e, en vez de tirar un porco ao mar untado de graxa como facemos nós, eles arrían lebres e atrás de elas van eles cos seus galgos. E cando morren, os achegados tamén visten de negro, aínda que o sol do mediodía de Xullo castigue estas illas no medio de este mar de terra, cos calores mais grandes despois do inferno. Pero ao contrario das nosas, as súas tumbas non se cobren de un manto de musgo e verdín alimentados polos ventos do mar salgado; son as súas, tumbas de secáno, onde solo o polbo e a maleza do secarral, cubre estas tumbas, e as súas cruces de madeira escachan devoradas polo sol implacable e a noite xeada. Pero incluso nas noites mais profundas e nos fríos mais intensos, a vida, sempre ten onde prender; e ao mes seguinte da visita da Morte a Fresnadillo, nunha casa preto da fonte da Plaza Mayor, nace un neno, que aínda que él non o saiba, xa todos os demais saben, que non ten escapatoria.

VIDA DESPOIS DA MORTE

2008-08-06T19:29:00.001+02:00

Onofre Leira, leva toda a súa vida matando. Quero dicir, matando animais; non vaia ser que a xente pense, que mata tamén persoas. Aínda que según propias testemuñas, mais de trinta ou corenta veces, se vío tentado de facelo, xa que moitas veces, os animais que el mataba, demostraron moita mais humanidade ca certas persoas achegadas. Unha de estas persoas inhumanas, foi seu propio irmán, que desde moi novo, non dudou en mentir nin en falsear realidades, para beneficiarse, non solo das caricias de súa nai, senón que tamén utilizou a mentira, para que Onofre levara todas as hostias, zapatillazos e escobonazos posibles cando súa nai necesitaba da violencia para desfogar a violencia con que ela era tratada polo seu home. Vivío Onofre en un continuo estado de alerta, ante a nova mentira de seu propio irmán, e foi de este xeito, cando tendo sete ou oito anos, empezou a frecuentar a casa e a compañía de Luís o Loubán, a sazón o matachín mais famoso de toda esta bisbarra e parte das limítrofes. Contábase do Loubán, que tiña incluso matado algún porco, sin necesidade de estar fisicamente no lugar; solo con enseñarlle unha foto do porco en cuestión, e ao porco outra do Loubán, o porco morría no prazo de media hora sen remisión. Onofre, empezou matando os gatiños da camada da gata do Loubán, pero isto, fíxoselle aburrido as tres ou catro camadas, polo que en pouco tempo empezou a familiarizarse xa directamente cos coitelos e martelos do seu mentor. Despois dos gatos, comezou as prácticas co martelo, que no futuro utilizaría para sacarlle o sentido a os becerros, antes de acoitelalos, e foi así, como se estivera a Deus rogando, como foi co mazo dando, primeiro algún insecto, e despois directamente xa algún conexo, can e calquera animal que se lle puxese a tiro. Co coitelo non empezou hasta que collío uso de razón, que como ben sabedes, cóllese nada mais facer a primeira comunión, polo que tampouco estuvo tanto tempo sin acoitelar cousas con vida. E así foi transcurrindo a vida de Onofre, que desde os catorce anos, foi o matachín oficial, despois de que o seu mestre, aparecese un día colgado de un pino. Conta no seu corricalo con tresmil oitocentas trintatres mortes de porcos, setemil conexos, dousmil seiscentos vinte cabritos, e dous mil trescentos cincuenta e catro becerros, así como tamén despelexou e torou mais de trescentos porcos bravos. Certo é que outros animais, como raposos, cervos, porcos teixos, e unha xirafa do Circo Marina, non se contabilizan por ser cousa aparte da súa profesión, pero por estes lares, sábese que nin as pragas de Exipto mataron tanto como Onofre matou. Pero os anos foron pasando e Onofre non ten xa relevo, por que ninguén agora quere matar, polo que cada día vémolo pasar pola rúa ca cabeza baixa e o pensamento lonxe, triste, apático. Onte foi o último dia que Onofre paeou a sua tristura polo pobo, xa que hoxe a primeira hora da mañá, a nova corrío como un regueiro de pólvora. Onofre, matouse a si mesmo. Cravouse un coitelo no corazón, e recollío toda a súa sangre nun caldeiro, para que o primeiro que o atopase, puidera facer unhas morcillas únicas no mundo. Asique xa nos estamos preparando, para que en uns dias, os amigos e achegados de Onofre poidamos rendirlle o último tributo. Dioloteña na gloria

MOITOS MISTERIOS

2008-07-21T23:27:00.001+02:00

Da mesma maneira que a marea, eternamente, sube e baixa, así sucede co estado de ánimo da maior parte das xentes que baixo este ceo da terra do mar da morte, viven e pasan a súa existencia. Non fai falta hecatombe nin cousa extraordinaria, para que nun garapaldo, nun instante, quen pasaba por ser a persoa mais feliz do mundo, de este mundo, pase a ser a mais desgraciada baixo o ceo, de este ceo. Nin sequera fai falta ser persoa, por que mesmamente a todos os animais que aquí conviven cos de dúas pernas, parece que, como se os estados de ánimo acontezan nos as especies particulares, senón a todos os seres que por sorte ou por desgraza, naceron e viven nesta terra de pedras graníticas nadando enriba de este mar da morte. Calquera sabe que tanto o Pirri como o Leal, cans de Leuterio e Pimenio respectivamente, brúan e ouvean cando tocan as campás da iglesia, fano por unha sensibilidade especial a algunha das ondas sonoras, que afectan aos seus tímpanos. Podemos incluso comprender, que tanto as gaivotas como as pombas ou as ovellas de Frutuoso, asustadas, escapen e se escondan, cando polas festas, botan as bombas de palenque, sobre todo cas de sete estalos e aínda mais cas “primera especial”. Pero o que aínda non está moi claro, e por eso mesmo, tennos a todos sumidos nas mais grandes conxeturas é, por que, o porquiño de San Antón, que como ben sabedes, vive libre polas rúas de este pobo, ponse a correr e a berrar coma un condenado, cando escoita a música do Telediario. O conto non é broma, por que puntualmente as tres da tarde e as nove da noite, o pobre do porco, empeza como se o mesmo demo o habitara, a berrar como se o estiveran acoitelando, e a correr de tal maneira, que están incluso falando, de inscribilo nas regatas de galgos, xa que tería moitas posibilidades de gañar mais de unha e de cen carreiras. O Concelleiro de Cultura e Deportes, ten mantido conversas ca Federación ao respecto, pero parece ser que non hai posibilidades de que iso frutifique, e non é desde logo polo celo de este Concelleiro, que todos aquí sabemos que o que se propón sempre o consigue, mesmo conseguiu cambiar o Dia das Letras Galegas para outra data diferente do 17 de Maio, e aquí, agora, celebramos tan importante día a primeira semana de Xullo, que hai mais turistas, e así, os bares venden mais tapas de callos. O certo é, que este misterio, aínda sen resolver, tennos a todos nun sinvivir, e por mais pousos de café, Meigas de Baíñas, Ikeres Jimenez, e Oraculos de Delfos que consultamos, ninguén nos dou aínda a resposta a tal misterio da natureza. Pero polo menos sabemos, que cando lle chegue o día de San Martiño, lonxe de facer conel chourizos, morcillas e rinchóns, vai ir, enteiriño, para Facultade de Bioloxia da Universidade de Santiago, para despois de unha parada técnica na Complutense de Madrid, ir definitivamente, con billete de primeira Bissnes, destino os EE.UU, onde tanto a NASA como a UCLA, en convenio de colaboración especial para resolver este misterio, teñen un laboratorio secreto, para ao igual ca os extraterrestres de Roswell, diseccionar, estudar e descubrir porque, ao porquiño de San Antón de este perdido pobo veciño do mar da morte, lle suceden estas cousas. Que a forza os acompañe.

COLECCIÓN

2008-07-15T00:07:00.000+02:00

Pasou xa tanto tempo, que non sei moi ben en que momento da miña vida, sentín atracción por primeira vez, das cousas mortas. Non cousas mortas aparentemente como poden ser os minerais ou as madeiras cortadas ou os fósiles mesmamente. A miña atracción foi por cousas que un pouco tempo antes estiveron vivas, andando, respirando e emitindo sons. Insectos, aves, e todo tipo de animais, foron, ao deixar a vida, tesouros que eu buscaba por todos os rincóns do meu entorno. Un dos sitios preferidos da miña busca, foron as beiras da estrada. Levantábame moi cedo, cando o sol aínda non saíra polo monte do Faro, e despois de tomar un café moi cargado, collía as chaves do coche, e poñíame a percorrer, sempre ca mesma rutina, mais de cen quilómetros de estradas, pistas e camiños. Non houbo un día no que viñera sen atopar nada para miña casa. Antes, cando non tiña coche, e tiña que percorrer o mundo andando, encontraba mais cadáveres, pero tamén mais pequenos. O coche foi a revolución na miña colección. Cans, raposos, gaivotas, gatos, xinetas, esquíos, e un sinfín de animais, fixeron do meu coche o sitio do mundo onde mais cheiraba, despois o mesmo inferno. Era na curva de Bostelo, na que había un pequeno barranco, onde encontraba sempre algún tesouro, e sempre era alí, a onde primeiro me dirixía. Sempre. Aparcaba o coche antes da curva, e dirixíame andando arrimado a veira do barranco, mirando e ulindo, por se o día anterior, por ser noite aínda, algún dos meus tesouros quedase alí. Nunca vin a ninguén rondando por esa curva, xa que a estrada de Bostelo, era pouco frecuentada por humanos, e por iso mesmamente, era moi visitada por animais, que se acercaban a beber no pequeno rego de auga que discorre polo fondo do barranco. Teño que dicir, que eu mesmo, matei a moitos de eses animais co meu coche, e se non matei mais, foi porque algúns de eles, xa os faros do meu coche non chegaban a deslumbrar, por que o son do motor, coñecido para eles, os poñía sobreaviso. Hai tres días, o meu coche por vez primeira na súa longa vida, non encendío o motor, e saín da miña casa andando, dirixíndome cara a curva de Bostelo. Non sei quen foi, pero xusto cando estaba no medio da curva, un coche, embestíome e recordo nitidamente como o meu corpo voxaba polo aire, e recordo como o meu corpo aterraba nas pedras do fondo do barranco. Hai tres días, que estou tirado aquí, e sin poder moverme nin falar, vexo como centos de animais me visitan pola noite, e a choiva refréscame polo día, e aquel can, e eses raposos, xa empezaron a devorarme pola cara, e polos brazos, e pouco a pouco, xa o meu corpo vai quedando libre de carne, e eu espero, por ver se mañá, son eu mesmo o que chego e me encontro, e me levo para miña casa, para formar parte como o trofeo mais valioso, da miña colección de cadáveres.

CANTAR POR NON CHORAR

2008-07-03T22:48:00.000+02:00

Heliodoro Sande, pensa que as gaivotas e outros paxaros son parvos de nacemento, xa que aínda que discorran mil maneiras de roubarlle a comida a outros animais, as veces mais grandes e mais feros, non son capaces en cambio, de aprender un canto novo conforme van pasando por eles os anos. Sempre, ano tras ano, cantan da mesma maneira, cos mesmos requebros e ca mesma intensidade, a pesar de que aínda sendo miles, ou mais ben millóns, vivan onde vivan, sexa en Rusia ou en Muxía, non exista sequera unha que, poñendo a listeza a fucionar, sexa capaz ao igual que fan os merlos ou os monos, de ensinar ou deixarse imitar como sería o normal. Heliodoro non deixa escapar a oportunidade en que, paseando ou traballando na súa dorna, critique e fale pestes das pobres parvas das gaivotas. Cas galiñas en cambio, é un pouco mais comprensivo e benevolente, xa que pensa que estas, debido a que cada día teñen que discorrer como fan o ovo, non teñen tempo para aprender un canto novo, e, ademais se cambiasen o canto, el, que ten un galiñeiro con quince galiñas -catro de elas co pescozo pelado-, e sete quicas, non se enteraría cando poñen o ovo e non podería facer esa tortilla de rinchóns que tanta fama lle dou andando de cociñeiro nun mercante que facía a ruta de Torrevieja a Marín cargando sal. Haberá catro anos que Heliodoro, gabeando ao tellado do Chanfaineiro, rouboulle os dous ovos que unha gaivota puxera no niño, e púxollos a incubar a unha quica que tiña choca, e tan pronto naceron os pitos metíos na gaiola dos canarios, para demostrar a humanidade de que en realidade o refrán de “Dime con quien andas y te diré quién eres” era pura sabiduría. As primeiras semanas, os pitos foron alimentados pola canaria que como é sabido, sacan o instinto maternal, tan pronto poden e teñen con que, e, de feito, ao cantar a canaria, os pitos de gaivotas abrían moito os ollos –según Heliodoro-, e efectivamente saíanlle uns sons moi finos, que Heliodoro asociou inmediatamente ca súa teoría. A cousa parecía que iba vento en popa e xa Heliodoro, se vía cheo de cartos traballando no Circo Ruso, cas” sen par no mundo gaivotas que cantaban como canarios”, e así o empezou a contar por toda a bisbarra, a onde non chegaba el, mandaba recado. Pero cando transcurriron tres semanas, vimos a Heliodoro todo alicaido e recorrendo canto bar había, que eran dezaoito, e en cada un de eles, metíalle no corpo un solisombra de 501 con Cadenas. Contou, case que chorando, que xa cando os pitos estaban grandiños, vío cos seus propios ollos como, os dous pitos colleron a canaria e cada un de eles tirando para si, tronzárona a metade, para despois de este acto, comer a que hasta aquel momento fora a súa nai de un so bocado, deixando ao probe de Heliodoro, cos ollos e ca boca aberta. Pero por se fose pouco, tan pronto comeron a canaria, puxéronse os pitos a cantar, e para maior sorpresa aínda de Heliodoro, as desgraciadas cantaban igualiño igualiño, que cantan o resto das gaivotas, sexa en Rusia ou en Muxía.

AGRADECIDO

2008-07-02T22:34:00.003+02:00

Véxome na obriga hoxe, de retomar a escrita, para, de esta maneira, demostrarlle o meu agradecemento a un gran escritor, e sobre todo, gran persoa, como é Don Alfredo Conde. Como dí aquel refrán, que “ É de ben nacidos, ser agradecidos”, non vou ser eu desagradecido, a quen no artigo de opinión que escribiu hoxe no “El Correo Gallego”, me pon xa non polas nubes, senón polo mesmo espazo sideral, e me fai formar parte das galaxias e sobre todo das estrelas que brilan con luz propia. Moitas grazas Don Alfredo, aínda que non sei eu moi ben se merecerei tal mérito que vostede me otorga, pero o que é claro, que a miña autoestima , o meu ego, e un pouco menos a miña vaidade, víronse hoxe en cotas nas que nunca antes estiveran. A partir de hoxe, e grazas as súas palabras, vou procurar, que a escrita de relatos non se perda acanda a miña alma, por eses mundos reais, cheos de romarías, festas e noites sen durmir. Vou facer por escribir, e sobre todo, por apartar de min os sentimentos de que non vale a pena escribir, de que o meu arte é incomprendido polas editoriais sobranceiras que nos enchen de ladrillos que nos esmagan. As veces teño pensado, que efectivamente, eu tiña que ser moi malo escribindo, cando a día de hoxe, e despois de mais de cincocentos relatos en dous anos de blog, ninguén dos sabiondos que enchen este País, me ofrecese a posibilidade e a oportunidade de publicar en papel, algúns de estes anacos de fantasía real. Sei que teño o aprecio de algúns dos mellores escritores de este gran País que é Galiza, sei tamén que os meus lectores, son fieis hasta case raiar a adicción, son algo mais que os meus lectores; son amigos, amigos dos que nunca tiven a sorte de tocar, sentir o calor dos seus corpos cerca de un, de oír as súas voces. Vou a partires de hoxe, volver a resucitar as xentes e as situacións que viven, e, sobre todo morren, dentro da miña cabeciña tola. Moitas grazas a todos os que leedes e sobre todo grazas a vostede, Don Alfredo Conde… meu amigo.

NORDÉS

2008-06-10T22:30:00.001+02:00

Podería darvos tres ou catro novas, das que, seguramente dudaríades da súa veracidade, e, por iso mesmo non vos vou dicir ningunha. Digamos que algunha de elas, e case que incrible por non dicir, case imposible. Pero deixémolo estar así, e deixemos que sea o tempo o que pouco a pouco, vaia deixando escapar como se de gotas que caen da tella se tratasen, estas novas que seguramente cambiaran o mundo, ou polo menos o meu mundo, que ao fin e ao cabo, é o único mundo que existe para min, xa que participo de el. Hoxe tan soio dicir, que, como podedes comprobar, podo escribir. Isto de por si, xa é un mérito moi grande, por que tal e como sopra o Nordés, faise tarea titánica para un habitante desta Terra do Mar. Por que deberiades de saber que é co Nordés forte, cando as xentes de esta parte do Fin do Mundo, non saben sequera onde teñen a man dereita, e, por veces, nin sequera saben se o que teñen son mans ou son aguillóns velenosos. Desde logo, a taxa mais alta de suicidios, pasa cando o Nordés sopra durante mais de seis ou sete días, tal e como pasou no ano 1922, en que este vento asolou esta Costa durante tres meses seguidos. Mais de cincuenta suicidios nun pobo de trescentos habitantes, e, se non se suicidou mais xente foi, por que non hai aquí costumbre de aforcarse ca corda na que outro se aforcou, e por iso mesmo, ao acabarse as cordas e os adivais na tenda dos Efectos Navais, e tampouco ser costumbre pra xente que vive do mar, afogarse querendo, pois salvouse bastante xente, aínda que os que non puideron facelo, quedoulles desde aquela, un algo que os facía raros, se aínda se pode ser mais raro aos ollos dos que esta terra descoñecen. Por iso mesmo é, que desde aquel ano lonxano no tempo pero cercano nos efectos, cando pasan de vinte dias de Nordés, as familias das casas todas, tecen elas mesmas as cordas que, chegado o caso, faceran que ninguén quede neste mundo ao seu pesar.

DESCULPAS

2008-06-05T21:53:00.002+02:00

Como ben poidechedes comprobar, ultimamente non me prodigo moito na escrita, e mais ben, téñovos ao blog e a vos un pouco abandonados. O motivo non é outro que a miña vida está bastante axetreada, e non por ter moito que facer precisamente, senón mais ben por todo o contrario. A molicie e a vagancia son os causantes de esta actitude miña co teclado. Salir de marcha e dormir acompañado, son os meus referentes nos tres meses últimos, e como poderedes comprender, son cousas estas, reñidas ca disciplina da escritura e da busca de redes wifi por estes mundos nos que ando. De todas maneiras sei que me saberedes comprender e perdoar, que non sea tan promiscuo na elaboración de relatos, aínda que espero tamén que isto sea pasaxeiro e que non se prolongue moito no tempo, por que sei tamén, que se así fose, pouco a pouco iriádesme abandonando e chegaría un momento en que os 507 relatos escritos neste blog pasarían a formar parte do eter e do olvido, e eso, non me gustaría nada. Unha vez mais, grazas a todos pola vosa fidelidade, e de novo pídovos desculpas por este abandono no que vos teño, a vos, e a min.

MILAGRES

2008-05-22T22:14:00.001+02:00

Non hai Santo ou Santa milagreira que Clodoveo, deixe de visitar tódolos anos. Chega incluso a viaxar a tres sitios no mesmo dia se é que coinciden na celebración. Santa Minia, San Orente, San Adrián, os Milagres de Caión, San fins do Castro, O Faro de Brancorme, A Virxen da Estrella ou a Fonte dos Remedios, entre outros centos de elas , son destino ineludible de este Clodoveo, quen, a pesar de todos os intentos por poñer remedio aos seus males, nunca conseguío mais ca maniotas ou algún que outro resfriado de pasar nos camiños días enteiros papando sol, choiva frío, calor, ataques de cans, e todo o que pode acontecer a quen pasa a vida neses camiños de Dios. Empezou moi novo Clodoveo, este perpetuo peregrinaxe, da man primeiro de súa avoa, despois de súa nai, súa irman mais nova, a ahora, da súa muller, porque aínda que non o pareza, son sempre as mulleres as que mais confían nestas cousas, e son elas as gardiáns das costumbres e das tradicións. E todo empezou porque aínda antes de andar, Clodoveo parecía trenco, e todo o mundo sabe, que as desgrazas do corpo empezan por cousas pouco importantes. Levárono a dar unhas fregas con aceite de eiruga a Meiga de Baíñas, e efectivamente, curáronlle a s pernas trencas, pero o pouco de esta cura, empezou Clodoveo a quedar durmindo cos ollos abertos, co que súa avoa pensando que estaba tolo, levouno ese mesmo ano a romaría de Santo Torán, donde tódolos tolos van. E desde esa, xa como se de unha droga se tratase, empezaron a ter necesidade continua de ir a canta curandeira meiga ou romaría de milagres houbese. Sempre lle escudriñaban o corpo as mulleres da súa casa por ver cada grano, cada enruga, cada uña, para ter xustificación para o próximo peregrinaxe. Na que sempre repetían desde que Clodoveo cumplío trinta anos, foi na Pedra Picuda de Carballo, pedra esta, que ten o don de curar as almorranas, pero que ninguén se explicou nunca por que con Clodoveo nunca funcionou, hasta que Clodoveo, sin que súa muller se enterase, foi ver a un médico, e este desvelou o secreto que Clodoveo gardaba na parte por donde se empezan os cestos; era unha fístula, e, polo tanto, non entraba nas indicacións da Picuda. Operouse, pero mantendo o segredo a súa familia, xa que era imposible que entendesen, que os médicos puidesen curar algo, para o que desde que o mundo era mundo, estaban os milagres. Acordou co médico levar o tema da operación co máximo sixilo, e decidiron, que o mellor sitio para operalo era, nun pinar moi frondoso que había no camiño da Barca de Muxía, e así foi. Clodoveo morrío desangrado nese mesmo pinar, pero aínda hoxe se pensa que tivo a desgraza de ao ir a cagar, caer encima de un carabullo con tan mala sorte, que o que para outro non era mais ca un pequeno contratempo, a el, custoulle a vida. O sitio donde deixou todo o seu sangre chámase hoxe, o Pinar do Cu Chantado

OLLOS

2008-05-12T18:45:00.001+02:00

A mancha branca das margaridas silvestres, vai comendo o monte da Ermida, estendéndose como a marea, pero ca diferenza que a súa merma, non sucede o mesmo día, senón que acontecerá pasadas varias semanas. Soio fai falta ter ollos para darse conta de estas cousas que suceden ano tras ano, estación tras estación. Ollos, e vista. Por que a vista, aínda sen ollos, pode mais ca os ollos sen vista. Moitas veces, incluso vendo, facemos e actuamos como se nada do que está sucedendo fose real, ou como mesmo sendo real, creemos e autoconvencémonos, de que non é a nós, a quen esas cousas van a afectar. Sucede isto cas guerras, cas fames e cas desgrazas que no mundo abundan. Tamén sucede, coas inxustizas e as tribulacións que os nosos veciños de rúa de pobo de país, soportan moitas veces, sendo nós, como din que son as avestruces, que non querendo ver, enterran a cabeza. A raza humana, ten superado esta actitude da avestruz, e nin sequera necesitamos enterrar a cabeza ou pechar os ollos para non ver o que non queremos. Para iso temos o cerebro mais grande do reino animal; non para axudar a outros que o necesitasen, senón para discorrer tódalas formas posibles de xustificar a ausencia de axuda, ou para sacar algún tipo de partido de esa axuda que debería de ser desinteresada. Por que nos deberíamos de dar conta, que, precisamente o desinterés na axuda prestada, é o verdadeiro interés, xa que contribúe directamente a que no futuro, as cousas malas e as inxustizas, vaian pouco a pouco desaparecendo. Sei que isto que digo non é mais ca un soño, pero eu, acostumbro a soñar cos ollos abertos mais ca con eles pechados, con estes ollos que agora están vendo, como a mancha branca das margaridas silvestres van avanzando polo monte da Ermida.

O FIO DA VIDA

2008-04-29T22:43:00.000+02:00

A ninguén debe de estrañar que nos meus relatos, sempre, de unha ou outra maneira, a morte faga acto de presenza, e se mostre crúa ou dulce, según aconteza a situación, o motivo ou o entorno no que se presenta; e esta recorrencia a morte débese en gran parte a que a morte, con non ser unha finalidade das persoas, si é, o fin de tódalas cousas. Pero a pesar de que todos sabemos o destino que nos espera, ningún de nós, pensa racionalmente na propia morte. Podemos, por veces deseala para nós mesmos no mais fondo do noso ser, podemos incluso desearlla a outra persoa, pero nunca inflúe nas decisións nin nos actos que temos na nosa vida. Son as tristezas as que nos devoran por dentro, e son as alegrías as que devoran as tristezas, pero os vermes devoradores de carne podre, non son quen de devorar as alegrías e as tristezas.
Clímaco, vivía medio ano triste e o outro medio ano, alegre, sen que ninguén soubera, como a súa alma, podía distinguir o día xusto de cambio de ánimo, xa que cada ano, o día variaba, sen que houbera unha relación directa tanto co clima, como cas mareas, como (tamén se comprobou) cas feiras da bisbarra. Clímaco, deitábase triste e levantábase alegre, ou viceversa, e así pasou os 90 anos da súa vida. Pero o portentoso de Clímaco, non era ese ánimo temporal, senón que, si se encontraba na época triste, aínda que lle tocase a lotería, ou fora a Festa da Patroa, Clímaco estaba triste e choraba como unha Magdalena. E tamén lle sucedía o contrario, que nas fechas alegres, pasase o que pasase, el ría que escachaba como unha pataca de Borneiro. Morréronlle os dous fillos, e ardíollle a casa, pero el, como se fose todo isto unha festa, invitaba na taberna a tódalas rondas, e para os velorios encargou unha torta de seis pisos e un biscochón de tres ducias. Debío de ser por estas cousas tomadas polos demais como antinatura, polo que el ríndose sen parar polo vacío que os demais veciños lle facían, decidiu un día ir para o monte, con catro metros de adival de cañamazo e a música dos paiasos do circo de Fofó. Encontrámolo, -aínda que nunca o buscamos-, dous meses despois, colgado dun salgueiro, e pola pinta, todo indicaba que aínda estaba ne época da alegría, a pesar de que xa excedía en un mes, esa época, pero non sei por que, posiblemente nós estivésemos enganados, xa que o que se lle viran os dentes, non indicaba necesariamente que estivese rindo, como tampouco indicaba, que estivese desperto e mirándonos, o feito de que non tivese os ollos pechados, xa que as concas de eles estaban abertas e limpas de todo canto os vermes comeron

O CORVO

2008-04-17T19:11:00.000+02:00

Hai mais de dous nos que observo tódolos dias ao atardecer, como un corvo, despois de parar uns minutos na pola de un pino seco, -na mesma pola do mesmo pino seco- acercase voando hasta unha casa que está a pé de praia, e que ten a particularidade –a casa-, de que os seus cristais das fiestras son de eses cristais de espello que, para evitar miradas indiscretas dentro da intimidade da casa, tan comúns se fan nestes tempos de incomunicación persoal, a pesar de que o espacio estea cheo de satélites e o éter de ondas con voces e imaxes. O certo é, que este corvo –supoño que sempre é o mesmo-, vai cara a fiestra do segundo piso, a que está no balcón, e, desde ese balcón ponse a mirar cara esa fiestra durante varios minutos, mirandose en distintas posicións, mesmo intenta arrimarse ao reflexado, chocando no intento contra a súa imaxe reflexada nese espello. Non sei moi ben a que se debe esta reacción nun animal, que moitos creen de mal agoiro, pero que calquera que sepa un pouco de aves, sabe, que é un dos paxaros mais listos, senón o que mais, do mundo animal. Durante un tempo pensei, ao igual que sucede cas gaivotas, que se lles das de comer, volven como se fosen galiñas, que alguén alimentaba a ese córvido, pero pronto descartei esa posibilidade, xa que nesa casa, non habitaba ninguén, polo que empecei a pensar, que de algunha maneira, ese corvo era un presumido, e que ese despregue de poses diante do espello obedecía precisamente a esa coquetería, tan humana e tan vaidosa. Nos humanos, esta coquetería e este disfraz de quen non se é pero se pretende ser, sirve para, precisamente, enganar a posible parexa de quen en realidade se é, e así, poder acadar mais éxito na conquista ante outros contrincantes. Pero o corvo, soio se dedicaba a mirarse e de cando en vez, a intentar tocar ao reflexado, polo que supuxen que tampouco se debía a coquetería ese afán por volver tódolos días a observarse. Foi precisamente esa rutina diaria, a que fixo que o corvo caese ante as pedras de alguén, que tomando esa presenza como anuncio de morte, aplicoulla precisamente a quen todo iso iñoraba. E aquí se acaba esta historia, de este corvo primoroso, que todos tiñan por feo, pero el víase fermoso.

PRIMAVERA

2008-04-04T19:18:00.000+02:00

Xa temos con nós a Primavera. Xa temos con nós as andoriñas, xa os xílgaros cantan no xardín e os merlos ao amencer ao solpor, deléitannos a todos cos seus refinados cantos. Xa as rulas, amorosas, se bican e bailan na porta da iglesia, xa os corvos carrexan polas e fíos para facer os seus niños, alí, por riba da Furna de Prados. Xa as paias, como sempre, fan o seu niño dentro da Furna do Osmo, no mesmo sitio polo que nas noites sen lúa, salen os Encantos. Xa temos con nós a Primavera, e o monte e todo amarelo de chorima, e moi pronto mudará para o branco das margaridas.E as fragancias que o aire nos trae das flores e das mareas e da terra revolta das hortas, que nos saludan desde o día a noite. E os ceos azuis e as augas claras e frías, e os solpores vermellos, e as noites estreladas, e os amenceres vermellos. E as gaivotas, por miles a aniñar nos tellados das casas, e non deixar durmir cos seus berros, as xentes que nelas viven, e a cagar ca súa merda ácida, por riba de tódalas persoas e obxetos que na vila hai, e a comerlle as crías das rulas e dos xílgaros e a comida das galiñas, e o amarelo e branco dos montes floreados darán paso o color negro do chamusco dos incendios e o olor de fragancias florais e da herba seca, serán tomados ao asalto polo cheiro a queimado dos incendios forestais. E os ceos azuis transfórmanse en ceos de fume e charamuscas. E as augas claras e transparentes vólvense negras das cinzas que arrastran e asolagan o mar matando todo canto tocan. Xa está aquí a Primavera.

CHOVE SIN FIN

2008-03-26T19:25:00.001+01:00

Vexo o mar desde donde escribo, e vexo, encima da pequena mesa que teño a miña esquerda, varias conchas de peneira e cristais azules verdes e vermellos, pulidos polo propio mar e pola area de estas praias, brancas como a neve. Cristais que noutro tempo contiveron líquidos, que foron bebidos por persoas que xa non están con nós, que xa morreron. Cristais, que pouco a pouco, de non ser por min, que os recollín, estarían tamén condenados irrevogablemente, a fundirse cas areas de estas praias, brancas como a neve. Praias feitas de montañas e de cunchas de peneiras e de cristais de colores, e de infinitos pasos que as recorreron e as recorreran, de xeito que eses mesmos pasos serviran, para que pouco a pouco, as areas sexan aínda mais finas do que agora, aínda que parece imposible, son. E ala, o fondo do profundo horizonte, as nubes mezclanse co mar, facendo imposible distinguir quen aporta auga a quen. E aquí, no fondo da profunda alma, un sentimento de desamparo, de soidade de melancolía de desamparo ante o ceo que nos abriga, mollándonos por fora e secándonos por dentro. O vento chega hoxe de Oeste, despois de atravesar, sen obstáculo ningún, o ancho e profundo Océano, arrastrando con el as palabras e os soños e as miradas de quen, sen darse conta do que o vento fai, falou , soñou e mirou, en algún sitio distante no físico, mais non no tempo. E o fume dos barcos vai acanda o vento, e xuntos pérdense na distancia, igual que os soños as miradas e as palabras. Sigue chovendo, pouco a pouco, moi pouco a pouco, e ao igual ca choiva, eu voume, pouco a pouco, moi pouco a pouco.

SANTA SEDE E FAME

2008-03-24T20:29:00.000+01:00

Cando chega o luns de Pascua, tanto Galicia como a Costa da Morte, énchense de Romarías, milagres, e devotos. Donde morre o sol e nace resignación, transformase nestes días, na demostración de cómo unha virxe, sen mais roupa ca un manto de billetes de curso legal, e adornada con mais ouro que a cova de Alí-Babá, move as xentes que habita esta esquina do mundo, para ver, se colgando un billetiño, Deus, o a súa comercial a Virxen Santisma, fan de quen o billete colga, mais rico ou mais agraciado de salú. Nada cambia neste mundo, desde que as cavernas unha vez que os seus inquilinos os Osos e as feras, abandonaron esas covas para deixar que nelas viviran os Homo-Sapiens Sapiens. Ofrendas a cambio de vantaxas sobre os que non as fan. E non fai falta ser moi listo para saber, que donde haxa unha ofrenda para alguén que non é de este mundo, vai vir o administrador de ese ente, que sí é de este mundo, e vaise encargar de aliviar da súa carga a tan distinguidos ofrendados. Galos, ovos, billetes e ouro, corren prestos a meterse en ollas tixolas e contas correntes de estes administradores píos. E estes administradores píos, a cambio, martirízanse e abstéñense de actos impuros e da gula e da ira e da luxuria e da avaricia. Non así da pereza, xa que organizan eles mesmos varias de estas ofrendas voluntarias, xa que non é por envidia dos administradores limítrofes, nin pola soberbia de saberse mellores organizadores de trampas para gañar adeptos as súas causas proselitistas, non. É por fe. É por saberse mensaxeiros da única verdade, do único Deus. Por iso mesmo, nós, pobres mortais iñorantes e resignados, debemos de agradecer de estes santos, que velen por nós, que recen por nós, e que por nós, morran. Deus, Yavhé, Buda ou Alá, son os mais grandes accionistas da McDonell Douglas, ou de Fenosa, ou da Bolsa de Tokio, por decir algo. E nós desde este curruncho do mundo, poñemos o noso graíño de area para que así sigan as cousas, por que ao fin e o cabo, ¿quen somos nós para cambiar as cousas que sempre foron así? E se así foron, supoño eu que sería por algo…¿ou non?

SATURIO

2008-03-17T19:46:00.000+01:00

Da mesma forma que causan fascinación entre os humanos a contemplación de catástrofes, aquí, entre nós, o que mais nos atrae, xa que o mar e os incendios téñennos saturados, son as probas de dureza que os mais valentes de esta parte do fin do mundo, fan cada domingo con número impar. Nadie sabe quen foi o primeiro que empezou con este tipo demostracións, que lonxe de demostrar intelixencia, demostran sobre todo forza, e a valentía da que tanto falan os que as probas fan, non é mais que un alto grado de iñorancia, xa que aquí é aplicable o vello refrán de que é precisamente esa iñorancia a nai do atrevemento. E precisamente con atrevemento, foi como moitos de eles deixaron as súas tristes e aburridas vidas, hasta xustamente o día que morreron; o que pasa é, que cando xa se creían que o éxito os iba a alumbrar durante moitos anos mais, espichárona. O último de estes valentes iñorantes, foi Saturio Flores. Saturio vivía triste e aburrido, desde que, hai tres anos, seu pai morrío con 105 anos. Esta morte pillou por sorpresa a Saturio, quen, en palabras propias dixo de esa morte: “ estaba forte como un carballo, levouno Dios na flor da vida”, co que como podedes comprobar, vivía Saturio nun mundo, que menos real, era calquera outra cousa. Tres anos levou Saturio no duelo por seu pai, e sacando forzas de fraqueza,decidío, facer unha de esas probas que, como antes dixen, aquí son tradición. Para anunciar a súa futura valentía, puxo carteis nos bares na carnicería e na iglesia. Andar por riba das augas. Saturio iba a emular ao mesmo Xesucristo, e para iso, fixo unha especie de zapatos xigantes de madeira de eucalipto. El afirmou que chegaría andando hasta a vila que está enfronte de esta preciosa Ria, distante tres millas mariñas. Para non ter que dar a volta ao espigón do muelle, aceptouse que empezara unha vez superado dito espigón, polo que solicitou o servizo da “Jai Alai”, lancha que pertencía a Tia Trinidá, e que patroneaba Tio Esteban de Trinidá. Embarcou Saturio, mentres no muelle a Banda de Música tocaba “Lugo Ferrol”, e en dous minutos xa estaba disposto, unha vez superado o muelle, de empezar ca súa fazaña. Primeiro desembarcou os zapatos xigantes de eucalipto e despois, calzounos, pero con tan mala sorte, que xusto cando empezaba a amarrar o da dereita, a cagada de unha gaivota despistouno e perdendo o equilibrio, caío fora dos zapatos, e coma se de un chumbo se tratase, foi para o fondo dereitiño. Non vos ten que estrañar, que Saturio non soupese nadar, por que en un porto de mar, o 90% das persoas non saben nadar, e se por riba, levas os petos cheos de moedas, menos aínda. Saturio cumpría cas dúas premisas para morrer afogado, e morrío afogado. Soupose despois que levaba moedas, por que tiña medo que se lle mollasen os billetes, e necesitaba cartos, para cando chegase a súa meta, tomar un cafeiño quente, e coller un taxi para volver para súa casa. Aos trece días, aboiou Saturio hinchado dos gases da descomposición, e foi dar a praia, e o que o atopou, como non podía ser menos, quedouse cas moedas. Os Zapatos xigantes de eucalipto, xa se recuperaron o mesmo día do fatal desenlace, e de eles fixo Tio Esteban de Trinidá, leña para todo o inverno.

FEITOS, COUSAS E COSTUMBRES

2008-03-13T18:40:00.000+01:00

Casi sempre sucede, que coñecendo feitos, cousas, e costumbres de sitios moi lonxanos, descoñecemos os mesmos feitos, cousas e costumbres dos sitios donde vivimos ou habitamos. Pasa con moita xente, que sabendo preparar un sushi, descoñecen absolutamente o tempo de cocción do pulpo, ou a cantidade de pimentón que leva o prebe da caldeirada de bacalau, por non decir, ahora que se leva tanto, bailar o break e descoñecer a muiñeira. Non sei se será bo ou malo, pero penso que calquera carencia ou descoñecemento, sea de feitos, cousas ou costumbres, supón pobreza para quen ten as carencias, e non quero dicir con isto, volvo a repetir, que sea bo ou malo. Penso que cantas mais cousas sepamos, mais nos enriquecemos e penso tamén, que a vida debe de ser un continuo aprendizaxe, xa que cando a apatía ou o pensamento de que xa o sabemos todo, se instala dentro de un, é xustamente cando empezamos a morrer, aínda que o alento nos entre e nos salga dos pulmóns. A capacidade de sorprenderse, a capacidade de disfrutar cas sorpresas que a vida nos vai deparando, é coma o caldo, a raíz do corpo, o que nos fai seguir vivos deseando espertar mañá e descubrir algo novo, ou vello pero que antes non lle prestáramos a atención suficiente como para darnos conta que estaba ahí había moito, moito tempo. A xente con ilusión, que non esperanza, ten un brillo nos ollos completamente diferente o brillo que teñen os ollos con bágoas, ou os ollos afumados, ou os ollos aventados. Os ollos da ilusión ven mais alá do que a propia vista enseña, ven mais alá do que os periódicos e as biblias nos din que é a verdade. Din que a fé move montañas, pero non vin unha soia montaña moverse pola fé, pero pola ilusión vin moverse persoas, vin moverme eu mesmo, por eso sei que certo. Non necesito promesas de paraisos, nin de ceos, nin de sitio a dereita de ninguén; ilusión e capacidade de sorprenderme é o que necesito, non para ser mellor que ninguén, senón simple e llanamente, para seguir vivo.

JALUFO

2008-03-11T18:56:00.000+01:00

Aínda co corazón húmido do salitre do mar, aínda cos oídos xordos de tanto escoitar, imos, pouco a pouco, volvendo a normalidade nada normal, de esta terra do mar. Volve o zascandil de Bernabé a envidiarlle a Hixinio o touciño que lle mete no cocido, pola freva que ten, e que Bernabé, a dia de hoxe non foi quen de conseguir que os seus porcos, ben mantidos e limpos coma patenas, teñan parecido nin por asomos aos de Hixinio. E o malo da cuestión é, que tanto uns porcos como os outros son descendentes da mesma parella que os enxendrou hai xa mais de cincuenta anos. Cincuenta anos de cruces e alimentación igual, non fixeron que os touciños se parezan en nada, sendo sempre os de Bernabé, os que perden por goleada, cando se lle miden os anchos das vetas de freva. Recurrío Bernabé a todo canto podía recurrir, para que as cousas cambiaran, e que cambiaran ao seu favor, aínda que fora unha soia xeneración, pero nada; non valío o espionaxe industrial, facendo que Bernabé se camuflase dentro do cortello embaixo da cama de toxo e fieitas, aguantando peidos e cagadas dos porcos de Hixinio, por ver se na encaldada que lle daba para comer, había algún ingrediente secreto ou extra, que el non lle puxera aos seus. Tampouco valío levar os porcos tódolos anos por San Antón, en coche hasta Agualada, para ver se ca bendición do cura da Parroquia de San Antonio, os seus porcos melloraban e freva que non en salú, xa que da salú dos seus porcos nunca tivo queixa. Mesmo unha vez, secuestrou durante tres días un dos porcos da manada que Hixinio tiña, para de esta maneira, chantaxeándoo ca ameaza de matalos afogándoos no mar, cousa esta moi mal vista no mundo piaril. Nada, nunca conseguío Bernabé, dar co truco ou ca clave que fixera que os seus cocidos fosen tan sabedores como os do seu competidor. Despois de toda unha vida dedicada ao intento de mellora da súa raza de porcos, Bernabé cansouse, e empezou a deambular polas rúas e carreixos, coma unha alma en pena como un autómata ao que nada lle afecta, nin choivas nin fríos nin temporales, facían que Bernabe, nin sequera pestanexara. Empezou Bernabé a descoidarse e a abandonarse, e pouco a pouco foise ensumindo como o xeo ao sol. Un día, desaparecío da vista das xentes, e cando xa pasaran tres días, alguén foi mirar se algo lle acontecera a súa casiña, e espantados puideron ver, como del, non quedaban mais ca os osos espallados polo chan da súa casa. Foi devorado en tan pouco tempo polos seus propios porcos, e como non podía ser de outra maneira, para que a raza de porcos devoradores de xente non se extendera polo mundo, decidíose pasalos a coitelo. Tan pronto os abriron en canal, toda a vila foi testigo, das preciosas vetas de freva que, esta vez si, tiñan no seu touciño os porcos de Bernabé.

O MAR CHEGA AO MONTE

2008-03-10T22:09:00.001+01:00

Podo oír e sentir o mar desde a miña casa aínda que tódalas ventanas estean pechadas, podo incluso velo, aínda que as persianas e sean baixadas, porque para ver e oír e sentir o mar, nin sequera son necesarios os ollos. Hoxe é un de eses días en que o dono do mundo é o Océano, hoxe é unha de esas noites en que o dono dos soños é o Océano. Calquera que coñeza as grandes montañas, pode ter unha idea aproximada, do pequeno que un ser humano é, si por algún tipo de locura se intenta comparar ou igualar a esas grandes cordilleras que tocan as nubes, e que cas súas aristas debuxan nelas raias que ao pouco, deixan caer na terra esa choiva que alimenta aos grandes ríos. Pero quen se vío no medio de unha tormenta no mar, sabe mellor que o mesmo demo, de que está feito o inferno. Por que o mar non ten amo que o domine, nin riendas que o paren, nin compasión que reprima a destrución de todo canto diante de el se pon. O mar non pide permiso para asolagar a terra, o mar non ten ollos que o acovarden ante o gran acantilado, que se deixa desmoronar, ante as embestidas e continuas acometidas de todas esas moléculas de auga unidas nun obxetivo común: non parar. Non son necesarios os ollos das xentes, para imaxinar todo canto o mar esconde, pero unha vez que os mantés abertos, soio a calma che deixa volver a pechalos, para unha vez pechados, seguir vendo no recordo, aquel mar embravecido, aquel mar que chega ao monte. Por que os ollos humanos teñen curiosidade por ver os grandes cataclismos, e como se fosen os mais grandes hipnotizadores do mundo, fannos abandonar todo, mesmo o alimento, por ver, por seguir vendo como o mundo se desfai pouco a pouco, mentres nós somos testigos de esa destrucción. Que delicia mais grande vivir onde o mar, como un reló, marca o ritmo das vidas e das cousas, mentres nós, os pequenos humanos, créndonos superiores, intentamos facerlle creer a os demais, que podemos influír no ritmo das vidas e das cousas, e o único que podemos afirmar sen temor a equivocarnos é, que hoxe o mar chega ao monte.

ALGÚNS ROSTROS DA MEMORIA

2008-03-06T22:23:00.002+01:00

O pasado martes, dia 4 de Febreiro, fun invitado a inauguración da exposición fotográfica de Xurxo Lobato “Rostros da Memoria”. Unha palabra chega para definir o que aqueles 45 retratos nos dicían a quen os mirábamos: DIGNIDADE. Por que a dignidade foi o alento que os mantivo a todos hasta chegar a súa ancianidade, e pasados os anos, nin un solo sopro de este aire, deixou de acompañalos. Eles chegaron vivos hasta o século XXI, pero moitos outros quedaron no camiño, e grazas a todos eles, hoxe vivimos en un mundo, donde a democracia e as liberdades, pódense disfrutar, sin medo a que unha noite, uns petos na porta da túa casa, fagan, que por pertencer a un partido peligre a túa vida. Por que estas xentes, que foron torturadas, insultadas, denigradas, ameazadas, fórono, nos mais dos casos, por ser militantes de partidos demócratas, intelectuais, mestres, artistas ou simplemente, por ser irmáns, ou fillas, ou mulleres de quen militaba, en algún daqueles partidos e organizacións políticas, que cando a turba militar dou o golpe de estado do 1936, formaban parte do Goberno, Deputacións, ou Concellos democráticos. Seus irmáns, pais, e homes, foron paseados, fusilados, torturados e asasinados sen compasión, por parte de unhas xentes, que amparándose na forza, impuxeron o seu criterio a todo un pais, sólo para que os conspiradores e unha iglesia de costas ao que a propia iglesia propugna, puideran ter atenazados a todo un pais e a súa cidadanía. Por iso estes golpistas, sempre perseguiron, cos actos que os caracterizou, inculcar no pobo o medo, para que as xentes foran obedientes e sumisos. Penas de morte ou o que é o mesmo, asasinatos disfrazados de legalidade, depuracións, destitucións, incautacións, violacións, ameazas, persecucións e vixiancias de esas persoas, formaron parte de esa sociedade imposta pola forza das armas e da violencia. Unha sociedade, da que esas mesmas xentes, intentaron escapar, exiliándose lonxe da terra que os vío nacer, e os que non o conseguiron, viviron mudos, por que nunca tiveron a oportunidade de falar, e mesmo que tiveran a oportunidade, moitas tamén preferirían calar para sempre. Moitos de nós coñecemos xentes, mesmo temos parentes, aos que lles tocou morrer as mans dos violentos, moitos de nós coñecemos persoas que quedando vivas, desearon morrer, sólo por ver o que viron, e por sentir o que sentiron, e na nosa man está, recordar aos que aínda non naceron, como foron as cousas nesta terra que nos vío nacer, e facer que a memoria siga viva, por que o que dixo aquelo de “ O que non quere coñecer o pasado está condenado a repetilo”, tiña toda a razón do mundo.

PRA TI

2008-03-05T23:25:00.002+01:00

Non importa que fora sea a nova glaciación, non importa nada. Cando sopla o vento do Norte, todo se fai mais lento; todo menos os meus pensamentos. Ainda que o xeo o cubra todo, na miña cama, na miña alma, ferve a pasión, e ferve o deseo…continuamente. Non hai cousa no mundo, que dea mais calor, que sentirse querido, sentirse deseado; ese é o carburante que move o mundo. Despois de séculos aletargado, volve por fin o virus da pasión a poñerse en camiño, esta vez sin pausa, con mais forzas, con alento perpetuo. As xemas dos meus dedos, son as que sin permiso do mundo, están a invadir ese mundo material de corpos e cousas e xentes e todo canto se poña o seu alcance. E serenamente, voume deixando ir, arrastrado por esas sensacións das que nunca quixen escapar, pero das que me vin apartado un día, menos lonxano no tempo, ca nos recordos. E xa volvo como unha marea, como un torbellino, como o propio ceo que todo o cubre cheo de estrelas e vacío de lúa, como eu mismo sendo unidad patrón de intensidade pasional. E todo no meu corpo é intenso e grande e cheo e vivo. Non me importa a dirección que tomen as cousas, por que sólo me importan as cousas non as direccións. E mentras esto pasa, sintome ben, e sereno, e alegre, e desconectado dos movementos mecánicos e de inercia a que o resto do mundo se ve arrastrado, sin querelo, sin evitalo. E vou andando, oindo o murmullo das follas e ulindo o perfume das flores, e sentindote a tí, cada vez mais cerca.

LA LEGIÓN

2008-02-28T18:16:00.002+01:00

Os animales estaban inquedos nas súas guaridas. A pesar de vivir cada un na súa madriguera, cando tiñan que lanzar un ataque, xuntábanse todos, debido, sobre todo, a sensación de forza que os acollía cando estaban en manada. Sólos non eran nada, xa que o pouco cerebro, facíaos dependentes de un xefe de manada, porque se as cousas salían mal paradas, terían a alguén que lles lambera as feridas, e lle instalara nas suas pequenas cabezas, a sensación de que xa habería mais veces para poder resarcirse de un fracaso. Non lles interesaba alimentarse, senón soio destruir. Buscaban sempre o que eles creían mais débil, pero casi sempre se trabucaban na elección. Empezaban, antes de salir de caza, denostando, descalificando e calumniando a súa próxima víctima, da misma maneira, que se fai nas guerras para xustificar os bombardeos sobre a población civil. Sempre foi así, e así seguiría sendo; os bos sempre serían eles. O que mais mal lles parecía das súas futuras víctimas, era que practicasen calquera rama da cultura, e tiñan especial predilección, polos escritores e os actores, a quen acusaban de ser os instigadores para que se atacase a razón, a única razón, a razón autentica; a súa razón. Normalmente, antes de dedicarse a matar a cultura, dedicábanse a facer calar a quen quería expresar libremente o seu parecer, e cando non o conseguían polos metodos de coacción, utilizaban a violencia, arrebolando obxetos e disparando proxectiles, contra os indefensos, cuia única arma era a outra meixela. Cando os atacantes estaban en manada, eran os noivos da morte, os invincibles, os bravos luchadores de causas xustas según o seus acordos madrigueriles. Xa non lles valía nada, solo a exterminación do enemigo, sólo eso perseguían, para así, poder campar as súas anchas por esta terra, da que eles, por que así eles o decidiron, eran os verdadeiros e auténticos poseedores con dereito de opinión, sendo os demais, os que non pensasen e actuasen como eles, mala xente, xente ruín e servil, que solamente se movía por motivos económicos.
Mentras o sol empezaba a ocultarse por donde sempre se ocultara, polo mar, na madriguera, empezaban a oirse os primeiros berros e consignas, para que de esta forma, os pequenos cerebros dos atacantes, se empapasen de ira e odio, para así, poder facer millor o traballo que o seu director de ataque, o seu teniente coronel, lles indicase mentras lles decía que non temesen a morte, xa que o paraíso os esperaba por morrer e matar por unha causa xusta.

BO BO

2008-02-26T22:14:00.000+01:00

Non fai falta ser moi listo para saber que as cousas e obxetos, son difíciles de distinguir, tanto nas distancias moi cortas como nas moi largas. Sendo esto así, debería tamén de se-lo, cas actitudes que temos as persoas ante a vida e ante as outras persoas. Pero por veces, as mais das veces, xulgamos actos dos demais, sin ter en conta que os demais, poderían aplicar o mesmo raseiro aos nosos. Posiblemente por iso, Chuco da Fontaiña, sempre pensou ben de todo o mundo. De moi novo, xogando na praia, un rapaz que con el estaba, arreboloulle un xeixo, con tan mala sorte, que lle sacou o ollo esquerdo. Os pais de Chuquiño, desesperados pola tara que para sempre ao fillo lle quedaba, decidiron ofrecelo a Santa Lucía, por ver se da mesma forma que os raios arrancados lle medran aos pulpos, ao seu neno lle volvía o ollo o sitio. Como era presumible, aínda que nesta terra xa se teñen visto cousas mais marabillosas, nunca Chuco volvío a ter ollo, non sendo un de cristal que lle compraron, tres anos mais tarde, na feira de Leiloio, cando xa se renderan a evidencia que iso non o arreglaba nin Santa Lucía nin San Antonio patrón dos imposibles. Quedaba pois, Chuco como un Polifémo da Costa da Morte, soio que Chuco, como dixen antes, non comía a ninguén. Lonxe de iso, el botáballe a culpa da súa desgraza ao xeixo, e non a quen llo arrebolou. Pasaron os anos, e un día petou na súa porta un home que se fixo pasar por un náufrago de un barco de vapor, e Chuco, sin mais, doulle cama e comida, así como cartos por se tiña que coller o coche de liña ao día seguinte. Cando cantou o galo, vío Chuco, que a súa casa fora baleirada durante a noite, non quedando dentro mais ca súa cama e un cadro de seus avós o día do casamento, xuntamente co cristo que tódalas casas teñen enriba de cada cama. Cando lle preguntaron, que fora o que acontecera, Chuco explicaba, que posiblemente aquel home, perdera o mobiliario no naufraxio, e que necesita o seu e os seus cartos para, probiño, empezar de cero alí donde el vivise. Pasáronlle moitas mais cousas a Chuco, pero el, sempre pensaba que a xente era boa. Mexábanlle dentro da olla do caldo, cuspíanlle pola rúa, botábanlle borras na roupa ao clareo, e hasta a roupa que tiña tendida no seu balcón, con unha tea, queimáronlla todiña. El, nada; dicía que a culpa era do tello da olla que non tapaba ben, ou do vento que levaba as borras, ou mesmo do lume que era sabido que as pedras non as queimaba, pero a roupa e o papel, si. Matárono un mal día, por cachondearse del, pegándolle con un sacho na cabeza, e el, xusto antes de morrer, díxolle ao seu matador, que tiña que comer mais, xa que caéralle o sacho da man por ter pouca forza, e que lle perdoase, por mancharllo tanto de sangre. Ninguén chorou, e enterrárono sen mais, e a vida continuou como era normal, aplicando para sempre o refrán “Pensa mal, e acertarás”

SYMPOSIO

2008-02-22T22:58:00.001+01:00

A mesa estaba disposta para que se sentaran nela oito persoas. Como tódolos anos, celebrábase unha comida de confraternización, entre aquel grupo de antigos monaguillos. Os ingredientes cos que se elaboraraban os pratos de aquela comida, non cambiaran nada co paso do tempo; si acaso a cantidade de viño e pan, que conforme os anos iban pasando, asimismo, iban crecendo as cantidades de estes últimos. Mais de douscentos anos, separaban aquela primeira cita de esta última, e como sempre, os percebes, eran os primeiros de toda unha serie de habitantes do mar, en ser reubicados nos bandullos potentes, dos servidores dos mais potentes bandullos do mundo, os curas. Desde logo, sempre foron os monaguillos, persoas espabiladas donde as houbese, e de poucos se sabe, que fosen superados polos curas, tanto en intelixencia como en picardía. O segundo plato que escunchaban,eran os camaróns, cocidos ao igual ca os percebes na auga do mar. Tiñan sempre ao seu carón, un balde de auga limpa, para que os seus dedos, non xuntasen os sabores das viandas que a boca levaban. As langostas e lubrigantes, que iban atrás dos seus parentes pequenos, sempre se preparaban a brasa, botándose os bichos, enriba de elas, vivos. Todos estes crustáceos, eran, por así dicilo, para ir abrindo boca. Logo viñan unha mezcla de carnes de centola e nécora, ao que se lle facía unha vinagreta, con viño tinto avinagrado e cebolas de Barizo. Mentres se estaba dando as últimas bendicións a esto, xa empezaba polo extremo mais próximo a cociña, a servir un rodaballo e un mero en caldeirada no que o rustrido era feito con unha pouca cebola e u pouco allo, sin pimentón. Despois viña o que mais lle gustaba a todos, que era a raia, da que, aínda que denostada por todo o mundo, pasou a converterse, gracias a uns náufragos franceses, no plato preferido desde aquela, por tódalas xentes de esta pequena vila. A raia faise tamén en caldeirada, pero a diferenza dos outros peixes, cando se está facendo o rustrido, bótaselle un pouco unto, que lle da un toque especial, e cando xa está no plato, un chorriño de vinagre, acaba por poñer diante dos comensais, o ceo na terra. Despois de esto, xa os monaguillos non queren meter nas bocas nada mais, nada que mancille ese sabor único, e esperando unha media hora, danse a cantar cancións da misa, como non podía ser menos sendo quen eles son. As cantareas son a señal para que empecen a desfilar coma un exercito en avanzada, as botellas de caña e garnacha, facendo este exercito de pequenas botellas, que os grandes corpos dos monaguillos acaben rendidos, e tirados polo chan arredor da mesa, que antes como un bastíon, acollía a estes sentinelas. Douscentos anos, de comellada, que empezou, precisamente, porque estes alimentos eran os que os curas desprezaban, dándollos a modo de esmola, a estes príncipes da sacristía. Non fai falta dicir, que transcorridos os anos, mentres a vocación de cura foi a menos, a profesión de monaguillo foi a mais, e está mais claro ca auga, que nesto tivo moito que ver, este banquete digno de ser comido, mentres Apolodoro, Agatón, Fedro, Pausanias, Erixímaco, Aristófanes, Alcibíades e o propio Sócrates disertan e rinden alabanzas a Eros.

NOCTURNO

2008-02-21T22:47:00.000+01:00

Mentres a lúa, soia, gabea no ceu
a miña alma, soia, afunde no inferno.
Sei que as estrelas levan millóns de anos vagando polo universo, e non por eso, penso que todo canto acontece, está xa escrito en algún libro secreto que alguén, tamén secreto, se puxo un dia hai millóns de anos a escribilo. Sei, que a propia lúa, no seu eterno vagar por ese ceu que a todos nos cubre, non se cansa nunca, xa que os bancos e as herbas dos xardíns e os bosques, solitarios, donde se desliza nas noites de calmuzo, saben tamén, que ela, non necesita descansar. E as areas da praia iluminadas pola propia lúa, reflexan billóns de lúas os nosos ollos, mentres o mar, que vai e ven, crea e borra esa infinidade de lúas con cada fluxo e refluxo. E o tempo pasa, e a lua sube, e a marea baixa, e o son do mar crece, e a soledade perdura. E o día non da chegado, e a xiada avanza, silenciosa, polo cauce do rio seco. E o moucho, triste, ouvea, aló, no alto de aquel penedo. E o barco marcha, pouco a pouco, e as voces dos mariñeiros morren, pouco a pouco. E o mar e gris, metálico, e vense siluetas lonxanas, dentro do propio mar. E mais lonxe aínda, os montes negros contrapoñéndose co horizonte mais claro. E a noite sigue, infinita, e a soledade perdura.

PLAN

2008-02-20T19:10:00.000+01:00

Por moito que se planifique o futuro, nada che garantiza que ese futuro sea como un planificou. Parece que a fórmula do éxito é precisamente a ausencia de planificación. Sólo hai que avanzar. Se o que aparece diante de un é unha montaña, temos dúas opcións; unha é rodeala, a outra, remontala. Mentras planificamos, perdemos un tempo precioso, un tempo, que de ningunha maneira deberíamos de perder, sobre todo, porque debemos aproveitar cada minuto da nosa vida, para ser felices, e, as mais das veces, todolos plans cantos facemos, fannos sentir inseguros, por eso precisamente os facemos. Ainda hai quen chega moito mais lonxe, non facendo outra cousa que planificar constantemente, desde o pe que ten que pousar primeiro ao levantarse da cama, hasta cando volve para ela pola noite, xa ter escollido de antemán, o lado, as sabas e ainda o programa da tele que van ver. Planifican o almorzo, e o xantar e tamén a cea, planifican o camiño a recorrer para ir ver a posta de sol, e planifican incluso a hora que van ir ao váter. Pero o peor é planificar o que se vai facer dentro de duas semanas un mes ou quince anos. Síntense mais tranquilos pensando, que efectívamente, vai ser todo como eles pensan. Feliso Couto, planificaba sempre o sitio a donde iba ir pescar, planificaba a miñoca que iba apañar para usar de carnada, e por si eso era pouca planificación, planificaba incluso o peixe que iba pescar e os cartos que iba facer de vender ese peixe. Pero non creades que Feliso planificaba polo baixo, non, panificaba sempre con moi altas miras, e cando a realidade poñía a Feliso no sitio que lle correspondía, entraba Feliso nunha depresión, que por certo, nunca entraba nos seus plans. Ainda hoxe podemos ver a Feliso, polo muelle intentando vender o peixe antes de ir pescalo, cousa esta a que xa as xentes de por aquí, sabedores da cuestión, non lle prestan moita atención, por non decir ningunha, xa que todo mundo sabe, que planificar unha caldeirada co peixe que pesque Feliso, é sinónimo de quedar sin comer; polo que moi ben entenderedes, que aquí cada vez menos xente, planifique cousa ningunha, total, o que teña que ser, será

Elexía a Emilio Mac Gregor

2008-02-18T19:36:00.004+01:00

Sei que non son quen, nin quero compararme a Miguel Hernandez. Sei que tampouco Coruña é Orihuela, pero o dolor pola morte de un amigo, como Ramón Sijé o era de Miguel Hernandez, uníonos a todos. Hoxe, con moito dolor, hasta no alento, icineramos a Emilio Mac Gregor, a quen tanto quería, amigo dos seus amigos e leal hasta o fin. Foi Emilio, quen me enseñou a andar por este mundo tenebroso das bambalinas que é o audiovisual, foi el quen me animou a seguir, foi el quen, como un irmán,como un amigo, estuvo o meu lado cando na miña alma pintaron bastos. A sua sonrisa e seu alento para salir das adversidades, foron a espuela que me fixeron continuar o camiño. Vouno botar de menos. Pero o recordo que de el me queda é un recordo limpo, co seu longo pelo negro movido polo vento, os seus ollos cheos de vida e alegría, as súas mans nerviosas, mans que cando estreitaban outras mans, era de corazón. Nacendo en México e vindo de Madrid, a súa comunión con Galiza era exemplar, e dela deberían de aprender algúns que se chaman asimismos Galegos. Sempre intentou falar en Galego, e os sus esforzos por facelo, e a súa curiosidade por palabras que desconocía, fixo que eu, ainda estuvera mais orgulloso de ser Galego. Sempre estaba dispoñible para calquera traballo solidario, para denunciar inxusticias, e facíao desinteresadamente. Estuvo desde o primeiro día o servicio de Nunca Mais e de Burla Negra, recorrío a Costa da Morte, esa Costa da Morte que el amaba, de arriba a abaixo, e cando o rei veu a Lira, tanto a el como a min, non nos deixaron acercarnos mentras gravabamos un documental. Posiblemente, cando Caronte o embarcou para surcar a Estigia, fixo parar ao barqueiro, e botandose fora da barca, puxose a bucear para admirar o que na lagoa había. Encantáballe mirar e maravillarse dos fondos que o noso mar garda para xentes con sensibilidade, como a que el desbordaba. Querido e admirado Emilio, gracias por compartir a tua breve pero intensa vida con nós, cos que te queríamos de corazón. Sempre te levarei no meu pensamento no meu corazón.

ZAPATOS NOVOS

2008-02-15T19:09:00.001+01:00

Por vez primeira, estou a escribir no meu portátil. Despois de moitos anos navegando, tanto polos Océanos de auga salsa, como polos Océanos da rede, teño por fín o meu propio barco. Síntome como un neno con zapatos novos, e dame, que con esa ferramenta, poderei no futuro, escribir algo mais ca una páxina diaria, xa que hasta ahora, dependía a miña inspiración do ordenador, e non ao contrario, como sería o normal. De todas maneiras, os meus nanorelatos do blog, seguirán como hasta hora, tendo a misma extensión, pra non cansar aos que por aquí se arrimen. Podería facer unha declaración de intencións, pero en principio non teño mais ca unha; escribir. Porque escribindo, voume imaxinando eu mesmo as historias e as situacións, e así, a miña cabeciña loca, disfruta de ese mundo imaxinario, facendo que todo en min, alma e corpo, se vaian por ese mundo de eter que é a irrealidade. Por que non teño que decirvos, que a vida real, por veces faise insoportable, sobre todo pra un corazón sensible. Xa me vexo, recorrendo os montes e os acantilados, de día e denoite, co portatil as costas, dandolle as teclas, parando, mirando pro mar, escoitando o seu roncar, oindo os corvos e os merlos, e o vento, e ao lonxe, as campanas da iglesia. Tamén hei de oir, mentras escribo o ronroneo dos barcos navegando, e as voces das personas aló embaixo, no pueblo; e os cans, lonxe mentras o vento acaricia os arumes como se fosen as cordas vocais, pra que os pinos falen. Todo eso vouno poder facer ahora, sacado por fín, da tiranía do ordenador de mesa, que fai anclarte a aquel sitio, ainda que sea o mismo inferno. Sirva o texto de hoxe para estrenarme neste novo teclado insonoro, e pra nada mais.

USOS E COSTUMBRES

2008-02-13T18:19:00.002+01:00

Como ben saben todolos adictos a este espacio, neste recuncho do mundo, facemos cousas, que, en calquera outro sitio do mundo, serían tomadas por tolerías, habida conta, de que cada día mais, as apariencias mandan mais ca propia realidade. Xa sabe todo o mundo, que aquí temos por norma,levar en procesión, ademais de a Dolorosa e a Virxe do Carme, as lanchas e barcos matriculados neste porto. Subimos por todalas ruas do pueblo, excepto polo Carreixo da Man Peluda, porque debido a estreitez de este carreixo, o único barco que colle por alí, é calquera dos que están colgados dentro da iglesia, por tratarse estes de maquetas de barcos grandes. É típico dos pueblos da verdadeira Costa da Morte, ter colgados dentro das iglesias, barcos. Na nosa igleia, hai catro. Unha goleta, que debe de ser copia de algunha existente no pasado aquí, un acorazado ca proa curva en forma de C invertida, con cañóns e palos pra levar velas, polo que debe de ser da época da Guerra de Cuba, donde tantos veciños de este pueblo estuveron dandose de hostias cos gringos, ou mais ben, chupándoas. Outro barco dosque hai, é un drakkar dos que usaban os vikingos, e que tamén foi usado aquí, hasta ben entrado o século XVII, xa que ainda hoxe, se saben os nomes que lles poñían nosos devanceiros; foron quedando en deshuso, debido sobre todo, a que sempre pensaban os que non eran de esta parte do mudo e os vían polo mar, que unha nova invasión estaba acontecendo, e fuxían de eles, quedando así os nosos pueblos, sin poder negociar cos barcos que por aquí pasaban. Pero o que mais chama a atención de quen visita a nosa iglesia, é un artiluxio en forma ovoide, que está colgada acanda o resto de barcos. É o submarino feito por Cruz Mollendo no ano 1620. Este Cruz, viña sendo fillo ilexítimo de un cura que quí había, e que aproveitando tal parentesco, tuvo a sorte de aprender a leer. Hai que decir a modo de apunte, que o último Mollendo, morrío no ano 1978 de unha fiebre que collío andando embarcado a Guinea, e aló foi enterrado. Decía antes, que ese submarino, foi probado nesta Ria, con gran éxito, e foi gracias a el, como os veciños de este pueblo, poideron sobrevivir nos tempos da fame, xa que gracias a este artiluxio, podíase largar o aparello donde estaban as langostas e o peixe, facendo que os ingresos dos pescadores, fosen suficientes pra non morrer de fame. Ainda hai quen dí, e nós creemolo, que Monturiol, estuvo aquí debido a un naufraxio na súa xuventude, e que estando na nosa iglesia rezando pra dar gracias a Virxe do Carme, por terse salvado, vío o noso submarino, e copiouno. Nadie de aquí vío nunca ese do Monturiol, pero quen no-lo contou, é unha persona formal, e díxonos, que o teñen en Barcelona, como se fose un tesouro. Sea como fose, o certo é que cando queiran comprobar cal foi o primeiro, non teñen mais que vir aquí, e facerlle a proba ao noso, que leva colgado na iglesia, desde o mismo día que se se fixo a proba co grande.

SANSÉRCULES

2008-02-11T22:56:00.000+01:00

Erundino Pirillán foi sempre o mais forzudo de este rincón do mundo. Disque cando nacío, foi el mismo o que facendo forza e abrindo cas súas propias mans o caño da fonte por donde brotan todalas vidas, pegou un salto fora e cortou o seu propio cordón umbilical. Certo é que por aquí, somos bastante aficcionados a esaxeración, pero ainda non sendo esa acción a el atribuída certa, o que lle pasou o resto da vida, non é menos mítica nin épica. Mítica por que Erundino xa morrío, ou millor dito, matouse, construíndo ainda mais a súa lenda nese mito que hoxe é. Da misma forma que os disques din que nacío, Erundino matouse, esto é, cas suas propias mas, esganandose. A guardia Civil, nin siquera investigou a súa morte, porque ainda que naquel tempo non se investigaba ningunha, todo o mundo sabía que ninguén era quen de meterlle as mans ao pescozo. Pero de esta morte xa pasaron mais de trinta anos, e a día de hoxe, nas noites de tempestade, e nas tabernas do porto, sigense contando as súas fazañas. El sólo, daba un barco arriba, sin necesidade de tostas ou rolete, e cando embarcou ao Gran Sol, non facía falta poñer o maquinillo pra virar o aparello, xa que Erundino, bastábase pra facer ese menester. Unha vez que varou un barco nas pedras de Area Plata, rompío a mandarriazos a cadena da ancla, e cargou con ela ao lombo hasta a casa de Estanislau o chatarrero, cando esto fixo xa iba algo vello, e a xente douse conta de ese detalle, porque Erundino tuvo que parar unha vez a descansar; tamén e verdade que de un sitio ao outro había seis quilómetros e a ancla con dous grilletes de cadena, pesaba alomenos cincocentos quilos. Pero non foi esto o mais sonado da súas dotes, senón que aolargo da sua vida moitos de estes feitos diron a volta a bisbarra e o mundo. Se recordades aquela famosa foto do avión norteamericano que aterrou na plaia de Traba de Laxe, foi el o que de unha pedrada o botou abaixo, ainda que por vergonza, os ianquis dixeron que fora un submarino alemán. El soliño, cargaba de madeira un barco de seiscentas toneladas en sete horas, parando pra xantar e merendar, e, se lle apretaba, tamén pra cagar. Algo que nos deixou ca duda, e que nunca poderemos saber, foi a súa bravuconada, de decir a todo o mundo, que solamente necesitaba tres meses –se lle daban as pedras feitas- pra facer unha pirámide coma as de Exipto. Desde logo esto non poido ser, pero se vcos pasades un día por este pequeno pueblo do mar da Costa da Morte, poderedes ver os quilómetros de valados que hai feitos por todolos lados, e eso si que o fixo el, todo hai que decilo, despois de desfacelos a conciencia, xa que según el, tanto tempo levaban feitos que xa peligraba o equilibrio en casi todos eles. Podería estar contándovos todas as fazañas de este home singular, pero necesitaría casi que vinte anos pra describir todalas que del se contan, asique outro día, quizás, vos poda contar algunha mais.

VOCES

2008-02-07T22:12:00.000+01:00

A xente pensa que é difícil cometer un asesinato, pero pra mín é tan fácil como morder as uñas. Por veces, cando ves da plaia, as areas que trais no medio delas, danche dentera e poñenche os pelos de punta, e cando, sin darte conta, intentas mordelas despois de estar limpando a sentina do barco, entranche arcadas de asco, pero sempre volves, coma se fose unha das drogas mais potentes do mundo, a mordelas. O mismo me pasa cando, casi sin darme conta do que fago, asesino a alguén que tuvo a mala sorte de cruzarse no meu camiño, cando a cabeciña miña me dí, que esa persona que se acaba de cruzar conmigo mirandome de esa maneira, con desprecio, non vai tardar dez minutos en despedirse de este mundo. Porque o que eu non tolero é, que alguén se atreva a mirarme aos ollos directamente. Penso, que cando esto pasa, o que me mira, intenta saber a cantos asesinei antes, a cantos cas miñas propias mans din morte, a cantos, antes que el, non puden aguantarlle a mirada. Moi poucos se libraron nos dez minutos seguintes, pero aos que eso lles pasou, teño que reconocer, que os esperei varios dias incluso, pero nin un solo, escapou a miña espada da xusticia. Vivo solo, e solo morrerei, a non ser, que cando estea morrendo, me amarren, porque como teña unha sola man libre, sei que todo canto se poña ao seu alcance, morrerá antes ca min. Vivo solo, e solo recorro as ruas e os parques, e sentome nos cines. Vivo solo, pero sempre estou falando con quen hai dentro de min, ese outro, que non di nada pero oime todo, ese outro que a pesar de non falar, sei que existe dentro de min, da miña cabeza. Solo, vou buscando todolos tuneles cantos hai polas ciudades polas que paso, e nos túneles, paro a escoitar o ruido dos coches e camións, atronadores, pra non ter que falar co que levo dentro, pra non ter que oir a quen levo dentro ainda que nunca fale, pero non o consigo. Nin o tren de mercancias cos seus cincuenta vagóns é quen de facer o ruido suficiente, nin os avións despegando e aterrando continuamente impiden que o mudo que levo dentro, se mofe de min. E por eso que escollín esto que ahora fago, mirando o mar calmo neste roxo atardecer. Estou remando nesta lanchiña , levo así duas horas, e no medio de este mar calmo, meto os remos abordo, e tiro a pedra ao mar, e esa corda que a pedra ten, é o meu cordón umbilical, conectado ao meu pescozo. É a única maneira que teño de vivir, porque morrendo eu, no medio de este silencio, podo por fín, mentras a pedra busca o fondo levandome a min con ela, deixar de oir ao quer non fala.

THE SATELLITERS

2008-02-04T21:23:00.000+01:00

Non hai millor demostración do movimento que andar. E o mismo pasa co dominio dos idiomas, demostrase comunicandose. Eu recoñezo que non teño ningún master nin título de ningunha universidade nin de escola de idiomas, pero o certo é que, gracias a miña vida como mariño mercante, comunícome e entendome en inglés relativamente ben, salvando as distancias, eso si, que podo ter con quen o estudiou e practicou con nativo durante varios anos. De todas maneiras nunca me perdín por eses portos de dios, tan distintos e tan distantes do meu pequeno pueblo. Non hai moitos dias, fun ver a actuación de un grupo que me foi descuberto por un amigo, Javi da Eira, haberá dous anos, o grupo chámase The Satelliters, e a música garaxe que fan, com moitismas reminiscencias sesenteiras xa me engaiolou desde o primeiro día que os escoitei. Cando me enterei que viñan a Coruña, non deixei escapar a oportunidade de oilos en directo, pero tan pronto estuven alí, xa me liei con eles como podedes ver na foto. Dedicáronme cancións, e, o acabar a actuación, leveinos a coñecer a ciudade coruñesa, e a pesar de ser luns, divertíronse bastante conmigo. O certo é, que sendo eles alemans e eu galego, pra comunicarnos tuvemos que falar en ingles, xa que eles descoñecian o francés, o outro idioma, aparte do castelán e do galego no que me desenvolvo bastante ben dentro do que cabe, ainda que o francés, si que o estudiei durante tres anos cando estaba na EGB, prracticandoo tamén na mercante. Pero non pensedes que o que a mín me pasa e cousa rara neste pequeno pueblo, xa que a maioría das personas que navegaron dominan normalmente idiomas que a calquera que descoñeza estas cousas pareceríalle raro. Así, hai aquí algún vello de mais de setenta anos que domina perfectamente o sueco, o holandés o alemán, e mesmo hai algún que incluso o ruso domina. Desta xente non hai un nin dous, senon que hai varias ducias ou centos de personas que aparte do seu galego e do imposto castelán, dominan alomenos dous idiomas mais. Xa vedes que aquí, esa loita que hai na meseta, por seguir impoñendo idiomas, trainola bastante ao pairo, porque nun pobo emigrante coma o noso, o tema do idioma témolo moi claro, e ainda que desde Castela intenten afogárnolo, sempre haberá quen o poña a flote, e eses somos precisamente os que de eso tanto sabemos -de intentar non afogar-, eses somos nós, os mariñeiros.

CORRE, CORRE

2008-01-31T20:01:00.001+01:00

Xa hai que ser malpensado, pra pensar, que o sol alumbra pra que todos vexan como él, Dosindo, lle rouba as berzas aos seus veciños. Pero ainda que vos extrañe, asimismo é, e como se poseido se encontrase, anda este pobre home todolos dias maldecindo ao astro rei.
-¡Caghonosol!-di el- mentras os veciños corren a trás del pra que deste xeito, ao correr, as berzas que do coleiro arrancou, lle vaian caendo unha a unha coma as fungallas de pan de Hansel e Grettel. Dosindo é boa persona pero ten este pequeno defecto, o de roubar, que posiblemente nunha gran urbe, pasaría como cousa normal, pero aquí, donde todo é minimo e pequeno, intilixencia incluída, ven sendo unha cousa que ninguén está disposto a soportar, mais ca nada, porque soportalo sería visto como unha debilidade, e aquí o que é debil, logo queda co cú o aire. De feito a única debilidade que por aquí se contempla é, a de deixarse roubar, ainda que sea a merda que un caga; pola contra, o mentir, engañar, traicioar, matar, abandonar, envenenar, vilipendiar, humillar, difamar e outras polo estilo, están vistas como cousas que fan a un, moito mais agradable a vista dos veciños e sobre todo, fano mais forte e respetable. Dosindo ten mala sorte, porque de esto último non fai nada, el sólo rouba berzas, fabas e patacas e por riba, nunca consigue levar pra sua casa nin siquera unha berza nin moito menos unhas fabas,e tampouco unha pataca. Pero é un ladrón, sin botín, pero un ladrón o fin e o cabo. Hai quen dí que é por vicio, hai quen dí que é unha enfermedade, pero Dosindo dí que non é unha cousa nin outra, que sólo é porque ao non ter horta, nin ter cartos, non lle queda outra, xa que o que mais lle gusta neste mundo é o caldo de berzas, que morre por el, que sinte unha atracción irresistible por este manxar, que desde que era unha criaturiña de brazo, foi quen de mantelo vivo, xa que sua nai, pobre, non tiña leite nas tetas que darlle de tanta fame que pasaba, e o pouco que repañaba, era pra facer aquel caldiño, co que criou a Dosindo. E así, é a vida –por chamarlle algo- de este home, que día tras día, maldice ao sol que o alumbra a el, e aos que o persiguen, por ser Dosindo un ladrón, e eles mismos, boa xente.

UN PORTENTO

2008-01-29T20:43:00.000+01:00

Ainda recoñecendo que son un tipo guapo, ben feito e con unha intilixencia mais alta ca media, sei, que estou moi lonxe de alcanzar a medida portentosa de algún dos veciños de este pueblo de mar sin mariñeiros. Esta afirmación que fago, non é, nin moito menos, maldicente das xentes que aquí habitan, senón todo o contrario, xa que por sorte, desde uns anos pra esta parte, non teñen a necesidade de dedicarse a esa profesión tan peligrosa e tan pouco remunerada. Ahora a xente de aquí, dedicase a asesorar a outros nos temas mais variopintos que os pensamentos teñan a capacidade de pensar. E esto débese precisamente aos portentos que aquí naceron. Non pensedes que tal cousa foi de sempre, porque vos trabucades, xa que esto, ten unha data de comenzo, que, ainda que as comparacións sean odiosas, podemoslle chamar o “big-bang”, porque desde aquel primeiro dia, aquel 13 de Xullo do 1964, xa nada volvío a ser igual. O certo é que xa a portentosidade estaba dentro de Valero do Caramanchón, ainda que nadie non sendo él se dira conta. Aquel día, Valero estaba sentado no muelle, e coma quen non quer a cousa, vai e dí:
- ¿De quen será aquela galiña que hai na plaia de Laxe?
Os que alí estaban, miraron uns pra os outros, pensando que a Valero lle dira demasiado o sol na cachola, xa que desde onde eles estaban, esa fermosa plaia quedaba a unhas tres millas marinas de distancia, e recomendaronlle poñer a boina, cousa que se facía cando se quería dar a entender que algo fallaba na azotea. Valero, sin inmutarse siquera mirou de reollo pra eles e contraatacou decindolle:
-Non me digades que non a vedes; ¿estadesme tomando o pelo?, porque decireivos que non sólo vexo a galiña, senón que ainda vos conto os pitiños que leva atrás- e dito esto ponse a contalos-, -un, dous, tres...seis, leva seis pitos con ela-espetoulle-. Ese foi o primeiro dos portentos de Valero, a sua gran vista, demostrada a partir de aquel día miles de veces, e foi precisamente a súa portentosa vista, a que fixo que, como unha fiebre, empezara a correr polo pueblo a proba a todos e cada un dos veciños por ver –e nunca millor dito- se tamén tiñan esa maravilla nos ollos. Pero vaites que Valero, desde a a punta do Cabo Roncudo, poñíase a ulir, e sabía o que se iba cociñando nos barcos que pasaban a dez ou vinte millas de distancia, e sabíao tan ben, que nin siquera se trabucaba na cantidade de sal ou azucar que levaba
-Ahí van tomando tres o café con duas cucharadas de azucar, menos un que tamén leva leite condensada...non sei como lle pode saber ese café tan dulce...ainda lle han de caer os dentes.
Foi alí precisamente, donde ao pouco tempo, montou Valero unha escola de cociña internacional, e mentras el iba decindo os ingredientes, os alumnos apuntaban cada cousa e cada cantidade que Valero decía. Hoxe, como moi ben dixen antes, a maioría das xentes do pueblo, despois de descubrir cada un o seu propio portento, non teñen que andar xogandose a vida nun barco nin nunha chalana, e gracias a Valero, hoxe todos aquí podemos disfrutar de un moi bo nivel de vida. Asique xa sabes, que cando penses que non sirves pra nada, ponte a escoitar na oscuridade da noite, e o millor descubres que tes un oido portentoso, xa que eres capaz de oir a conversación que teñen os astronautas da Estación Espacial, ou o que sería ainda millor, un mensaxe dos extraterrestes, ainda que ben pensado, tampouco seía novedá, xa que eso mismo e o que fai Valero, traballar pra NASA, sin necesidade de ser astronauta.

SACRIFICIO

2008-01-28T20:56:00.000+01:00

No mundo hai personas que están dispostas a sacrificarse e a inmolarse polo ben de outros, ainda que eses outros non sepan da súa existencia. O que hoxe está ben, mañan está mal, e o que pra aquel e xusto, pro outro é inxusto. Nesta dualidade eterna é na que os humanos conviven desde os tempos das cavernas. É sempre algo o que se impón a outro algo, hasta que de novo volve a roda a estar no mismo sitio. Pero na roda da vida humana, pola nosa perspectiva, nunca sabemos en que sitio da circunferencia imos, e moitas veces, as loitas, tornanse contra a misma cousa pola que se loita. O vento non se mezcla nunca co mar, pero é ese vento, o que fai que o mar se encrespe formando montañas que ao chegar a terra destruen montañas e costas pétreas e vidas humanas que ca súa intilixencia son capaces de facer lume e xamón atomizado con espuma de mero deconstruido. E o vento... o vento non é mais que aire, non é mais que un soplido que un neno da pra apagar unha vela de cumpleanos. Unha cousa aparentemente floxa, é capaz de sementar a destrucción mais salvaxe. O igual ca os nosos pensamentos, aparentemente floxos e sin masa que podamos atrapar e pesar e analizar con microscopio, son quen de destruir a persona, a vida humana mais intelixente do mundo. Pensamentos e aire son os motores da vida, e sobre todo, da morte. Pensamentos de peligros, pensamentos de abandonos, pensamentos de soledá, pensamentos que van facendo a nosa vida mais triste e angustuiosa. E o aire que todo o enche ainda que non o vexamos, e o aire que fai que os pensamerntos cobren vida dentro de un, e o aire, que da misma forma que apagou aquelas velas de cumpleanos, vai, pouco a pouco apagando tamén a llama que non hai moito alumbraba o mundo e quentaba a miña alma...e a tua.

O RIO

2008-01-23T21:23:00.000+01:00

Atrás quedan os dias, en que as regatas pra encontrar o millor sitio pra lavar a roupa no rio, facían que as personas discurriran métodos do mais surrealista, e así, a súa roupa era a que millor ulía de todas, o que significaba precisamente que non ulira a nada. A que estaba na parte baixa do rio, era a mais novata ou boba ou honrada. Pero sabido é que a honradez, tanto antes como ahora, estivo e está visto, non coma unha virtude, senón como unha debilidade. Neste mundo, que é o noso, cando un quere ser e parecer honrado e desinteresado, logo aparece outro, que inmediatamente sembra a duda nos demais, pra que todo o mundo que rodea o presunto honrado, pense, que se o é, é por que se beneficia economicamente por selo. Faise real o dito de “Sempre pensa o ladrón...” Pero normalmente, a persona que por educación non sólo parece, senón que tamén é honrada, continúa a selo por mais que a xente, toda a xente, toda Atenas, todo o mundo, sigan a falar e a decir o que, debido precisamente as carencias que eles mismos teñen, failles sentirse a eles mais honrados, ainda que rouben a súa propia nai. Vaise a cabeza, ao igual ca auga do rio, arrastrando a merda que tanto nas roupas como nos pensamentos prenden, e cando un pensa que xa a auga e a alma veñen limpas, de novo, por pensar eso, xa hai que limpar de novo, e así, ainda que pareza que atrás quedan os dias das regatas por conseguir o millor sitio pra lavar e limpar, todo parece indicar que o único que queda atrás é sólo a nosa infancia, que non necesitaba ningunha limpeza, porque a inocencia é e será a cousa mais limpa e pura do mundo.

XEOMETRÏA

2008-01-17T22:38:00.000+01:00

Hoxe tocoume pasear por entre os piñeiros que rodean este lugar, e como quen non quer a cousa, de repente, a miña cabeza víose asaltada por uns recordos que me sorprenderon, porque había moito, moito tempo, que xa os tiña olvidados. En realidade non eran recordos meus, senon que eran eses recordos, historias contadas por meu avó, cando eu era moi pequeno. Pero como os recordos son maiormente de índole rara e aleatoria, vaites como me vin paralizado, recordando no medio do mismo monte. Aquela historia que me contaron de neno, empezou a invadirme e a facerme ver no pensamento o que en realidade eu nunca vira, e vín, como aquel barco que meu abó me describío, fondeaba no medio da rada do porto. Blanco era o color que pintaba, e as velas recollidas, negras eran. Tiña por mascarón de proa, un cabalo dourado, e as xentes que o tripulaban, non falaban coma nós. Arcesilao chamábase o patrón, e entre os mariñeiros que o acompañaban, creo recordar que meu avó os chamaba Polemio, Crantor, Filipo, Carnéades e Arquitas que según el era o mais guapo. Foi este Arquitas, o que, victima dos celos de un nativo, foi morto aquel mismo día do arribo a este porto perdido no Océano, e a partir de este primeiro acto terrible, nos seguintes tres días o mar teñíose de vermello, porque todos, absolutamente todos os tripulantes de aquel barco, foron pasados a coitelo. A memoria das personas que fan cousas que o seu interior as aborrece, non para de presentarse ante o actor, durante toda a súa vida, e son os remordementos de eses actos o aire que nunca falta mentras non se morre. Quizás meu avó, foi un dos que axudou a cometer, ou cometío tal acto despreciable en calquera cultura civilizada. Valíanos a pena pensar, que naqueles tempos, quizás, ainda non se alcanzaran os grados de civilización suficientes pra respetar as vidas das personas inocentes, ou como ahora sucede, incluso das culpables. O certo é que os crimes aconteceron e salvo a memoria, ninguén soupo nada durante moitos anos. Tampouco sei, porque eu puden recordar, coma os reises godos, os nomes de aqueles desgraciados; non sendo que, alguén mos transmitira de algunha forma que non alcanzo a comprender. Todos os que nombrei foron mortos en terra, e en terra sepultados nun sitio que se chama o “Campo dos defuntos” por ser alí donde se enterraban todolos mortos que o mar nos traía. Pero non foron estes solamente os mortos de aqueles dias de crueldade. Cando xa as xentes do pueblo, coma se de unha droga se tratase, parecío volverse tola, foron en lanchas hasta o barco fondeado, e alí descubriron aos outros, dos que tampouco tuveron piedade. Eudoxo, Fedro, Heráclito, Jenócrates, Crates e Espeusipo. Doce homes mortos en poucas horas, doce homes que fixeron que aqueles dias, as augas de este mar, tornaran o seu color de sempre polo color mais vermello que os ollos viron. Co barco, fixeron leña despois de varalo; ca leña fixeron lume co que quentarse. O cabalo dourado do mascarón, foi posto nun alpendre, donde ainda hoxe se pode ver, ainda que sin aquel color dourado que un dia tuvo.

NOITE BLANCA

2008-01-15T18:51:00.001+01:00

Mentras o mar xoga a facer desaparecer o espigón do muelle das nosas vistas, un, non pode abstraerse noutra idea que non sea o propio inferno, porque a pesar que as mais das xentes o relacionen con caldeiras eternamente incandescentes, o certo é, que pra calquera habitante de esta terra do mar, o inferno debe de ser o mais parecido o que hoxe no mar acontece. Un ronquido enxordecedor, un silbido portentoso e inacabable dos pulmóns do propio Océno, que fai que ese vento, pareza por veces que todo se vai desmoronar, incluso o mismo día que o ceu sustenta, pra convertilo todo nunha noite eterna. Si, así mismo debe de ser o inferno, e os que a el chegan, deben de pasar a eternidade nadando pra evitar afogar, e, como Tántalo, unha vez que esa alma afoga, volve outra vez a flotar encima da auga pra facer de este suplicio, algo moito mais duro ca calquera outro. Certo é, que calquera de nós disfruta vendo a furia desbocada da misma forma que calquera human, non pode apartar a vista de un incendio ou de calquera catástrofe que diante de eses ollos se poñan. Esa é propia representación do inferno, o mar removendoo todo, incluso as conciencias e os recordos; conciencias por non poder facer nada por apacigualo ainda que fose dous minutos, o tempo suficiente pra que el, nese recordo, poidese darlle a man, aquela noite, o seu millor amigo, que, popr culpa de eses dous minutos inexistentes, foi perdendose no fondo de ese mar, pra nunca mais aparecer. Ese é o inferno. Este mar é o inferno. En calma permanece desde moitos séculos atrás a lagoa Estigia, mentras Caronte ao igual ca Fulxencio, fai viaxes cara o Hades; vai e ven, nesa espesa negrura calma que esa lagoa é, pero o viaxeiro non se cansa, simplemente, deixase levar. Este mar que hoxe se nos presenta blanco níveo, incluso na negra noite, é o mismo inferno que leva aquí, con nós, desde que nós somos; incluso moito antes de nós ser. E seguirá aquí, moito despois de nós desaparecer.

PATACAS CON TOXO

2008-01-10T21:50:00.000+01:00

Levamos mais de un ano, que se dí moipronto, buscando ao ladrón das patacas. Por esta banda todo o mundo sabe, que na Costa da Morte, cultivase unha especie rara de pataca, que ainda que nos seus inicios, hai douscentos anos, era das normales do ollo azul, co tempo, e debido ao seu abono constante con algas, mutou nunha especie única da que solo aquí, temos a ben plantar, e comer. Pensaredes unha vez mais que non temos moi ben amueblada a cachola, pero nada mais lonxe da realidade, porque se ben o nosa cabezonería é digna de un record Guinnes, non menos certo é, que non hai patacas mais sabedoras no mundo enteiro. Sabor, por certo, acreditado polos mais ilustres paladares do sibaritismo coñecido, entre eles, como nón, o finado Don Alvaro Cunqueiro, mais coñecido como Alvarito pola súa familia. Probou Don Alvaro, estas patacas aló polo ano 1960, na que recorrendo a sua amada Galiza, dou cos seus reales por estas terras do mar. Dixenvos antes, que solo se plantan e se comen na Costa da Morte, e de feito, sempre foi así, xa que nós, orgullosos e desconfiados a partes iguales, non permitimos que ninguén mais se beneficie de este manxar de Deuses. Fíxemos nós cas patacas, o que os chinos fixeron ca seda, e puxemos precio a cabeza que ousara sacar das nosas fronteiras algunha semente de este delicioso tubérculo. Mesmo, cando menos o espera un, montamos controles en calquera sitio, sin importarnos moito nin que día é nin en que mes estamos, e, como quen non quer a cousa, así, como disimulando, mandamos abrir maleteiros ou vaciar fiambreiras, se é que ese día hai romería por algún das múltiples aldeas que compoñen a nosa tribu. Sabíamos por un anónimo, que había alguén interesado neste contrabando, e sabíamos tamén, que había aproximadamente un ano, faltaron duas patacas do cabazo de Xan de Engracia. Pois mira ti por donde, que donde menos o esperábamos, saltou un peixiño a proa, e, nun doble fondo que levaba nos zapatos, Frolencio de Eiras, do que sempre pensamos que lle faltaba un fervor, apareceron, coma duas rosas, duas patacas con tres ollos cada sua; polo que se convertirian en seis sementes, que co tempo, poderían inundar das nosas patacas o m undo enteiro, cousa que nin podemos nin queremos permitir. Frolencio, unha vez requisadas as patacas, pasou a disposición dos gardas da tradición e da semente, que así polo baixo, non son menos de trescentos, xa que cada parroquia ten varios apostados en aldeas pueblos e lugares. O castigo, sabíamolo todos cal era, e Frolencio a pesar de aparentar faltarlle un fervor, non era tan parvo como pra non sabelo, xa que tan pronto o detuveron co corpo do delito, puxose a chorar como unha Magdalena. Ten que recorrer en pelotas cada aldea, pueblo e lugar da Costa da Morte, pero non pode ir nin por camiño nin por estrada, senón que ten que acceder a cada un de eles monte a través, e como ben podedes adiviñar, a nosa planta mais numerosa, o toxo, encargase de darlle as caricias que merece o condenado, e, así purga o seu delito, e de paso, deixalle ben clariño aos demais, o que lles pode pasar, se alguén pensa en cometer e comete, esa traición os mais sagrados segredos dos que aquí vivimos e morremos.

ESPELLO

2008-01-09T21:18:00.000+01:00

Todolos anos, puntualmente, por San Aristóbulo, canlle as uñas a Familia dos Cordeiro. A todos. Non hai un de eles que se libre. Unha rama da familia vive desde hai mais de cincoenta anos no Uruguai, e sabemos polos de aquí, que acolá están vistos coma se fosen extraterrestres pouco menos. De feito, disque viven nunha especie de museo ou mais ben zoolóxico, donde ao igual que San Pantaleón, xuntan miles de personas chegada a data da caída, coma se o que caesen das suas mans, fosen os mismismos clavos de Cristo. Disque teñen pensión vitalicia por parte do Goberno Uruguaio, e de feito, a conta de tal bicoca, medrou a familia dos Cordeiro, coma se fose verdadeiramente unha das plagas de Exipto. Contan os Cordeiro de esta banda, -que por certo non pasan de seis-, que nos aquí, non sabemos distinguir entre a merda e o ouro, que aquí, cando chega o que aló e un milagre, a xente escapa pra non ver como se lle despegan as uñas das mans e dos pes, quedando atrás de por donde eles anden. A xente de esta banda, cando ve no almanaque que chega San Aristóbulo, xa non compra pan en varios días, porque tendes que saber, que os Cordeiro de esta banda sonche todos panadeiros. Por veces tuveron tentados de coller as maletas e poñer Océano por medio, pero por unha cuestión de herencias, resultya que hai vinte anos que se puxeron moi a mal cos que en Uruguai vivían, e polo que se oi, non hai pacificación posible; é o que ten, cando se tocan os marcos. Porque non fai falta ser moi listo, pra saber que, na nosa terra, tenselle mais cariño aos marcos ca os fillos. O certo é, que uns aquí e outros alí, os Cordeiro viven mundos e vidas distintas a pesar de salir todos do mismo tronco, a pesar de ser como gotas de auga, diríase mais ben que viven enfrentados, pero por un espello. O que aquí é direita alí e esquerda, o que aquí e probe alí e rico. Non lle queda mais que unha sola xeneración aos Cordeiro de este lado, porque ninguén se quere meter na cama con unha persona que en calquera momento enche as sabas de uñas, pero sobre todo, porque cando queiras que che rasque o lombo, ou que te espiolle, non vai a ser posible a non ser, que busques a outra persona que cho faga, pero é sabido, que co tempo, cando a criaturiña que de ese espiolle naza e non lle caian as uñas, todo o mundo saberá que ese neno xa non é un Cordeiro.

EXACTAMENTE INEXACTO

2008-01-07T21:50:00.000+01:00

Ao común dos mortales, parecelle imposible que de tal caos poda surxir un movimento constantemente exacto vendo un reló despezado; e, da misma maneira, calquera que vexa o mar, pensará, que de tal movimento e de tal caos, poda surxir exactitude constante. Pois tal cual é este mundo de auga, donde,desde as mareas as estacións, todo se repite exactamente como se fose un reló.
Mesmo as inexactitudes son exactas, tal coma nun reló, que cada tempo concreto ten un pequeno desfase. O mar é a lúa, e, polo tanto, a lúa marca as exactitudes inexactas do mar. Da misma maneira, a lancha de Fulxencio sempre chega tarde pra recoller os pasaxeiros que tres veces ao dia e dúas veces a noite, atravesan a Ria pra visitar ou traballar ou simplemente, ver o seu pueblo desde enfrente, co mar por medio.Pensa a xente que Fulxencio, chega tarde porque xa é moi vello, e os seus brazos antes duros coma o ferro, son hoxe fofos coma a area seca, e os remos xa lle pesan mais que a alma. Porque Fulxencio, sigue atravesando a Ría na “Orlinda” a remo, como –según el- sempre o fixeron os seua antergos. Entre aquí e o outro lado, non hai mais que milla e media, que noutro tempo navegaba en media hora, ainda que o vento soplara forte, porque –según el- a “Orlinda” é moi mariñeira. Hoxe a “Orlinda”,parece que lle pesan as capas de pintura, e as tablas encharcadas, e a Fulxencio, o que lle pesa,son sobre todo os recordos. Recordos de dias de festa e bicos deixandose ir, acanda a marea, e acanda a ilusión. Recordos de dias bravos con auga por todolos lados do mundo, do seu mundo, que era esa Ria e esa lancha. Recordos de noites claras, recordos de canto de sirenas que o engaiolaban...recordos de tantas cousas. Sempre chega tarde Fulxencio, pero sempre cumple o prometido: levar as xentes ao outro lado. Tantas veces o fixo, que, por veces, xa non sabe cal é o seu lado, o lado donde nacío. Tantas veces o leva feito, que xa non sabe, nin lle importa saber, o lado donde a de morrer...o lado donde quere morrer. Chega tarde Fulxencio, pero non ten prisa, porque sabe, que chegue cando chegue, o mar e a Ría seguirán alí, coma un reló, todo estará exactamente no mismo sitio, ainda que a Terra no seu viaxe polo universo, cambie constantemente de lugar.

AUGA, LUME, LUZ E SON

2008-01-03T21:43:00.000+01:00

Douseme por avanzar a través da forte choiva que caía, pero, pra un percebeiro coma mín, encararse ca auga, non me supoñía trauma ningún, e menos se esa auga era auga dulce. Avancei, decía, a pesar de ser denoite; unha noite sin mais luz que a dos lostregos. E non me arrepinto. Porque aquela noite, o peor que me podía suceder, era quedar quieto debaixo do dolmen da “Meiga Moura”. En realidade, foi o mismo dolmen, o que me fixo afrontar aquela noite terrible. Estuven toda a tarde recorrendo o monte da Campaíña, na procura de outeiros pra ver a posta de sol diferentes dos habituales, e o certo é que encontrei varios desde donde se podería ver desde un marco con miles de anos de tempo por riba das pedras que o compoñen. Pero sin querer, ou querendo pero inconscientemente, foise facendo denoite, en pouco tempo, en moi pouco tempo. Foron unhas grandes nubes negras as causantes de está noite prematura, unhas grandes nubes negras, cargadas de auga de granizo e de lostregos. Nun dos lostregos mais potentes, distinguín non moi lonxe, o dolmen, por outro lado ben visible, porque foi xusto o seu carón, donde impactou aquela raia de luz e lume, lume que inmediatamente prendío nos toxos que alí había. Pensei que nunca un raio cai duas veces no mismo sitio, e funme cara aquel lume. Ardío o tempo suficiente pra indicarme o camiño, e xusto cando alí cheguei, aquel lume, apagouse. Chovía tanto que non me extrañou nada que se apagara, de feito, o raro sería que baixo aquel diluvio, ese lume continuara a sua andaina por todo o monte. Cheguei o dolmen, e metinme dentro, como tantas veces anteriormente o fixera, pero das outras veces, sempre era dedía. Dentro estábase a gusto, sin auga, xa que a choiva caía de Oeste, e a boca do dolmen estaba orientada o Leste. Tronos, auga, lume que caía do ceu, foron os meus compañeiros durante un tempo, que non sei se foi moito ou pouco, xa que mentras alí estuven, tiña a sensación, de que eu estaba fora do mundo. Pero foi nunha pequena tregua que o ceu me dou, cando poiden distinguir unhas voces, que en principio pensei viñan de cerca de donde eu estaba, pero o sentido común decíame que eso era de todo imposible. Mirei fora intentando distinguir unha linterna ou algún tipo de luz que dira creto o que os meus oidos oían, e nada. As voces continuaban a oirse, pero de esta vez eran risas. Quedei quieto contra unha esquina da antigua tumba, e foi así, como me din conta de donde estaba. O seguinte que se oío foron berros; berros de terror...alaridos humanos. Empezou a chover de novo, pero os berros non paraban, e tomando forzas de non sei donde, boteime ao monte, escapando de aquel lugar, que encerraba entre as pedras milenarias, un segredo que nunca ninguén antes o sentira. Marchei de alí, orientado de novo polas raias luminosas que do ceu caían. Cando me alonxei a distancia abonda daquel sitio, mirei pra atrás, e distinguín moi claramente a silueta detres personas encima do dolmen. Perecía que bailaban, pero uns segundos despois, unha das siluetas xacía encima levantando as mans, mentras as outras duas con unhas estacas, daballe con moita forza na cabeza e no corpo do deitado. No seguinte lostrego, xa non había nada, solo a noite. Din media volta, e avancei a través da forte choiva que caía.

REPUBLICANOS

2007-12-27T21:53:00.000+01:00

Ainda que non o pareza, aos de Corme, tamén nos gusta celebrar a Navidá. Sólo temos un pequeno problema, que polo demais non nos causa grandes complicacións, non sendo as normales de estes casos. O “problemilla”, é que aquí, todos somos Republicanos. Aquí, hasta o cura Don Benedito é Republicano. Pero todolos anos, cando chegan estas fechas, o Concello de Ponteceso, que é a aldea adonde Corme pertenece, empecínase en mandarnos a eses seres esperpénticos que son os reises. Capas, armiños e coroas, amén de güisqui abondo, como complementos normales das monarquias, chégannos aquí puntualmente, e nós puntualmente, capturámolos, e baticamos con eles no mar. O ano pasado, pra provocarnos ainda mais, non se lle ocurrío o noso Teniente de Alcalde, que é o responsable de “Festejos, Futbol y Ferias”, mandalos nun Cadillac, sabendo como sabe, que ademais de Republicanos, somos anti-gringos. Na foto, quedou conxelado o instante, en que os tipos do armiño, emprenden a fuxida, rauda e veloz, pra non caer nas mans dos indignados veciños, que ano tras ano, ven como nos insultan de este modo. Decir, que uns metros mais adiante de donde foi sacada a instantánea, xa estaban as barricadas feitas, pra impedirlle o paso, e, de esa forma, poder botarlle o guante a estes chupóns borrachos que son os reises. Non sei canto cobrarán os desgraciados por vir a Corme enseñarse, pero ninguén de aquí, ainda que lle regalaran as mismas minas de Barilongo, se ofrecería a tal cousa. Pero xa é sabido, que neste país, calquera con poucas luces, se lle ofrecen unha coroa, cóllea sin pensalo dúas veces. Con tal de non traballar, neste país, faise o que sea. Como este ano, van volver a mandalos, xa colguei un bando na Confraría de Pescadores, prohibindo tiralos ao mar, so pena de denunciar aos que o fagan, por delíto ecolóxico, que xa hai abonda merda no mar, como pra andar tirando mais merda ainda. Este odio as monarquías, non se sabe moi ben de que época procede, pero si se sabe que un dos mais odiados foi o borracho e putero de Alfonso XIII, que non conforme con ser así, facía trampas nas regatas de veleros que se organizaban, entro o iate de el, e o da súa muller, tripulado este por xente de Corme. Todos estes agravios, foronse pasando de xeneración en xeneración, de pais a fillos, e ahora, na neblina do recordo, xa se perderon o resto dos motivos de este odio visceral, pero o certo é que o odio mantense, e tal e como están as cousas, dame que se vai manter “Per secula seculorum”

ANIMALES

2007-12-18T22:03:00.000+01:00

Todos os indicios apuntan a que “Babieca”, o cabalo de Esperanzo, é mais listo ca el. Por que Esperanzo, a pesar de levar toda a vida intentando aprender a leer, a día de hoxe ainda non o conseguío, ou eso polo menos é o que intenta facernos creer, con moi bos resultados por certo. Esperanzo Insua, non nacío aquí, ainda que pola maneira como se desenvolve no mar, ben podería parecelo. Por que Esperanzo, ten un, mais ca sexto, un séptimo sentido pra dar cos xarabales de peixe, que se acercan a menos de cen millas de esta costa. Nadíe entende tampouco, a teima de Esperanzo por ter un cabalo, teima por outra banda, como ben poidechedes comprobar, conseguida sin grandes dificultades. Mais ben, estaríamos falando, de que foi “Babieca” quen conseguío un dono, e non o contrario. Calquera que ande ao mar, sabe, que a salmoira e a vida a tombos, acapárache o tempo todo, descontando eso si, o tempo que un mariñeiro bota na taberna, polo que a posesión de algún animal mais grande ca un can, é unha cuestíon que roza a utópia, por non decir con mais propiedade, que eso, é a misma utopía feita carne. Pero Esperanzo, tuvo a sorte, -ou a mala sorte según se mire-, de ver no Cine Olga, “Centauros del Desierto”. Esta obra maestra do cine, despertou en Esperanzo o seu amor polos cabalos e bestas todas de montar, incluídos os onagros do deserto Iraní, polo que dedicouse este home, a visitar no pouco tempo libre que tiña, o mercado de gando de Salgueiriños. Aburrido de andar polo mercado de riba pra baixo, tinto vai e caña ven, Esperanzo, como bo mariñeiro, mareouse en terra, e foi caer desmaiado xusto diante de donde “Babieca” por comer moito, xogaba ao cuponazo, sacando número tras número do bombo da sua barriga. Velo tirado, donde el, un cabalo, facía as necesidades, sacoulle ao das catro patas, un ramalazo casi humano, e ca sua gran lingua, empezou a lamber en Esperanzo coma se este fose unha piruleta. Tempo despois soupemos, que en realidade, o que lambía “Babieca”, eran os restos dos efluvios etílicos do animal de dúas patas. A partir de ese día, todo foi sobre rodas, mais ben sobre patas, pra estes dous animales. Foi unha sorte pro cabalo, que gracias a que sabía el soliño, abrir o pestillo da porta da corte, e tamén fechalo, non precisaba do mariñeiro pra cousa ningunha, mais que pra invitalo as rondas de viño e caña, que aos dous tanto lle gustaban. Esperanzo, non facía mais ca pagar, e do demais encargabase “Babieca”; decidía en que bar, que bebida, que música oir, e sobre todo, -e esto é o mais importante-, que periódico leer. Pero como ben vos dixen antes, Esperanzo, o probe, ao non saber leer, abríalle as páxinas ao cabalo, e este, acercandolle a boca a orella do analfabeto, contáballe todo canto alí poñía, e unhas veces enfadábase –sobre todo cas noticias de política- e outras alegrábase –sobre todo cando o seu equípo da Liga da Costa ganaba-. E así, pouco a pouco, coma se fose ao trote, discurre a vida destes dous animales, sin que aquí neste pueblo do mar, a vida dos demais se vexa en algo entorpecida, ou siquera un pouco afectada, por calquera acto ou omisión, de “Babieca” e Esperanzo.

"OBSERVADOR OBSERVADO"

2007-12-13T18:50:00.000+01:00

Amables lectores: Como ben sabedes, hoxe durante todo o día foi Santa Lucía, que como moi ben dí o refrán, “sacalle a noite, e metelle ao día”. Foi esta a noite mais longa do ano, e, por sorte -pra mín polo menos-, a partir de hoxe, xa iremos notando, moi pouquiño a pouco, como, por fín os días volven a medrar pra alegría da nosa alma. Porque a decir verdade, lavaba eu uns dias, -que xa eran moitos-, con unha desazón e con un vacio, que por veces facíame sentir moi mal. Notabame eu, espeso de ideas e flaco de ilusións, e algunhas noites, triste, moi triste. Onte, non escribín, primeiro porque non me apetecía moito, e segundo, porque a pesar de ser o día de emisión do “Embigho do Fin do Mundo”, tocoume o turno de vixiancia dos bancos percebeiros. ¡Que vos vou contar eu que vos non sepades!; xa sabedes, o de sempre, salimos do porto cando o sol xa estaba metido pola Punta do Boi, que é donde se mete nesta época este sol, que o resto do ano, gusta mais de meterse polo mar. Na Punta do Boi, é donde está o cementerio dos ingleses que morreron no “Serpent”, e tamén por ahí, por riba de ese cementerio, metíase a lua crecente cando nos dirixíamos cara o Roncudo. Xa sabedes, o de sempre. O mar roncaba, e apesar de non verse cando a lúa se deitou, sabíase moi ben por donde estaba, e falaba moi clariño, avisando de non achegarse a el. O ceu, completamente estrelado, xa sabedes, como sempre. Mirábamos pra o ceu, porque a pesar de velo casi a diario, a vista sempre vai na busca da luz, ainda que esta sea moi pouca cousa. Xa sabedes, despois viñeron as estrelas fugaces; centos delas, e un sólo deseo. Perdín a conta das que vin, pero acordome perfectamente do que deseei; cousa imposible, xa sabedes, eu son así. Subimos polo monte, pra mirar desde o alto sin ser vistos, e, ainda que pensedes que o conseguimos, non é certo, porque, tan pronto no alto do monte estuvemos, fomos conscientes, de que a pesar de ser nos tan pequenos, todas aquelas estrelas nos estaban observando; e o Faro de Sisargas, e o Faro de Nariga, e o Faro do Roncudo, e o Faro de Laxe, e o Faro Vilán, e aló ao lonxe o Faro da Coruña, todos eles nos miraban. E os barcos que pasaban, e Arou e Camelle e Reira, e Traba, e Laxe nos miraban. En silencio, quedamos alí, durante varias horas, sin falar, solo escoitando, ese mar, que ainda que escapes lonxe de el, nunca deixas de oilo, de sentilo. Quedamos alí, escoitando, sentindo e mirando na noite. E o volver pra casa, cando xa a marea estaba alta, metendome na cama, continuei despois en soños, mirando, sentindo, e escoitando .

NOITE E DIA

2007-12-11T21:33:00.000+01:00

Mentras a negra capa da noite o vai cubrindo todo, os raposos e as lontras van facendose os donos das plaias desertas e das furnas profundas, buscando cada un deles, a libertade que cando o sol está alto, non disfrutan. Sucédelle aos humanos xustamente o contrario; cando a noite se fai dona do mundo, empeza pra eles o pánico mais absoluto, porque é xustamente a noite, a pura representación da morte, do nicho, da tumba. Ca noite é cando todalas angustias se agolpan nas cabezas e nas almas, non vendo maneira de escapar a elas, porque canto mais o deseas, menos o consigues. Abres un libro, e ainda que as letras pasen veloces polos ollos, e sin darte conta pasas a páxina, de novo tes que volveer atrás, porque nada se retuvo, nada quedou do leido. Sólo as imaxes mais terribles do mundo finando, e un, no medio, indefenso ante eses pensamentos apocalípticos. O mar que se bota enriba de canto hai, os montes que se abren, devorando as árbores e as mismas pedras de que están feitos. E o lume. O lume que todo o abrasa, ainda que nada de el, de ese enorme lume, da luz a esa noite fecha, a esa negrura. Sólo terror e impotencia, de querer e non poder. Cando xa os corpos er as almas están a punto de rendirse, de deixarse ir, pra que ese sufrimento acabe, xusto cando ese fino fio está a punto de rachar, outro fio, pero este de luz, prendete de novo na ilusión. Polo leste, o amanecer empeza a colorear o ceu, e os montes, antes engulidos pola noite, volven a nacer, pouco a pouco, moi pouco a pouco. É xusto ahí, cando a area das desertas plaias se torna blanca, e as furnas, fanse un pouco menos profundas, e a lontra e o raposo, volven tamén, pouco a pouco aos seus cubiles, donde pra eles, mentras a capa brillante do día o cubre todo, empeza o pánico o terror e a angustia, de verse sorprendidos pola morte.

UNOS PASOS DE MUJER

2007-12-10T21:39:00.000+01:00

No ano 1941, rodaronse en Corme os exteriores de unha película titulada “Unos pasos de mujer”, protagonizada por Lina Yegros e Fernandez de Cordoba. En plena posguerra, e tendo en conta a fame que daquela había en todo o país, e mais ainda nos pueblos costeros, este evento despertou a curiosidade e o orgullo, casi aniquilado, das xentes que aquí vivían. As frases que os nativos tuveron que decir, chegaron hasta hoxe, en que son utilizadas, en situacións, digamos, cuasi esperpénticas. Son dúas frases; a primeira era a que decía un mariñeiro mirando cara o mar: “Vienen tres y falta una; ¿cual será?”, tamén hai versións de “dos” e hasta “trintaicinco”; certo é que no fotograma que se conserva da película, vense duas. Esta frase, usase moitas veces, de coña, cada vez que entra un barco ou unha gamela no porto, e como xa vos dixen, cambiase o número o libre albedrío de quen o dí. Ainda se dí a veces, “No viene ninguna y no falta tampoco ninguna,¿cual no será?”, mentras ca mirada perdida no horizonte, asoma unha risiña malévola nos labios de quen esto dí. A outra frase célebre, decía unha vella mentras sostiña no colo a unha criaturiña recien nacida, que se supoñía filla de un dos mariñeiros mortos nesa lancha que faltaba: “Probiña, tan pequeniña y ya sin padre”. Disque esta frase, levou casi todo o día rodala, xa que ao director, non lle convencia ningunha das tomas.
-Señora, tiene que decir la frase con pena.-Decía o director-
-Probiña, tan pequeniña y ya sin padre con pena.
E así estuveron hasta que se fixo noite. Hai que decir tamén, que moita xente levou un desengaño cando vío a película, porque se vía un temporal, cando aquí, ao rodar, estaba calma podre. Foi o descubrimento da mentira pra estas humildes xentes, do que hasta aquel día consideraban verdade irrefutable. Esta película xa non existe, porque disque se queimou xunto con outras, nun incendio da Filmoteca Nacional. Conservamos o guión e algún fotograma, do que este que vedes é un, en donde está Fernandez de Cordoba, xunto co Manuel do Corrubedo, e Carreixo. Xa todos morreron. O Corrubedo, creo recordar según me dixo a súa familia o pouco tempo de rodar a película, xa que traía da guerra unha enfermedade do pulmón; é o que está con boina xusto detrás de Fernandez de Cordoba (este con botas), e a pesar da apariencia tiña tan solo 31anos. Espero que entendades desde ahora, por que en Corme, temos tanta querencia polo sétimo arte...e polo esperpento

A MORTE TEN UN PREZO (200 EUROS)

2007-12-06T18:21:00.001+01:00

2007-12-06T18:21:00.000+01:00

OBSESIÓN

2007-12-03T23:40:00.000+01:00

Chegaron os tan deseados temporales no mar; porque ainda que vos pareza esta asertación descabellada, non é así pra os que na veira do mar vivimos. Certo é tamén, que a quen o ten que pasar no mar, esta situación lle pareza o mismo fin do mundo, pero todos aquí sabemos, que a pesar de traer morte, cando o mar se pon de esta maneira, trai tamén a vida a ese mismo mar, que cas calmas é xcoma se de un deserto se tratara. O mar encrespado, fai que os fondos das nosas rias levanten ops nutrintes cos que se alimentan os seres todos cantos habitan o proceloso mar. Primeiro, son os seres microscópicos coma o fitopacton, os que se van a alimentar de todos eses minerais, que repousaban no fondo, aletargados, pra formar parte, ese fitoplacton do base alimenticia de outros seres tamén microscópicos, como é o zooplacton, ambos compoñentes da cadena trófica, que no mar se cabe, é ainda mais fráxil que na terra. O mar, tiñese de marrón, e non se ve nada a dous centímetros de distancia, todo él, é un gran caldo de c ultivo, e sale o camarón dos furados, e os peixes, sin medo a ser descubertos polos grandes ollos dos depredadores, fanse todos, hasta os ais pequenos, tamén depredadores amparados, no caos e na negrura no que os fondos se converten. Enchense os portos da Costa da Morte, de grandes depredadores, coma as robalizas, que chegan casi a varar nas plaias e nas rampas que dentro dos portos hai, e como é sabido que o peixe grande come o pequeno, estyes depredadores atraen o mais grande depredador, o que se sitúa por méritos propios na cúspide da pirámide: o ser humano. Ducias de personas, arman as artes necesarias pra pescar estas grandes robalizas, e pintos que cos temporales tanto abundan, sendo o camarón, o cebo mais mortífero pra esas duas pezas en concreto. Pra pescar o pinto, con unha chumbada ben pesada, pra que ca correntada da marea, non se mova polo fondo, co peligro de querdar preso o armamento, e no caso de picar un peixe, quedar sin el e sin armamento. Ca robaliza, úsase unha liña na que vai o camarón enganchado no amocelo, polo rabo, vivo, e a unha ou duas brazas, leva unha pequena boia, que vai arrastrando a corriente. Se algún peixe hai no entorno, seguro que morde, e son estes dias de mar revolto, cando mais éxito teñen esta artes de pesca. Porque pescar con liña é un arte, que deixa de selo, cando se convirte nunha obsesión. Por que eso mismo, a obsesión, foi o que matou a Efraín Souto. Porque Efraín, tanto vicio tiña pola pesca, que un dia de temporal, collío a gamela, e ante as súplicas da súa muller pra que non fose, marchou a remo, -ahí ao lado- dixo el-, e xa nunca mais volvío. E non foi o temporal o que o matou, senón que foi unha murra que hasta aquel día ninguén coñecía, e pescou tanto peixe, que mentras tuvo camarón, seguío botando abordo pintos, maragotas, cabras e bruxas, hasta que a gamela, xa non pudo aguantar mais tempo a flote, e afundíose, levando con ela a Efraín. O pouco tempo, empezaron a varar na plaia, os peixes que o desgraciado pescara, e coma ao igual ca os cartos os peixes non teñen nome, a xente dedicouse a collelos e a comelos. Aos dez dias, aparecío o despoxo do corpo de Efraín, con todas as trazas de haber sido devorado, polos irmáns dos peixes que él matara. Enterramos a Efraín, coma se enterran a todos, con un cura e unha corona; e sólo por un detalle, deixou de pasar sin pena nin gloria por esta vida triste dos pueblos da costa, como a tantos outros antes ca el lles pasou, desde aquel día da sua morte, a murra por el descuberta pasou a chamarse, a “ Murra de Efraín”

OS RECORDOS

2007-11-29T22:12:00.000+01:00

Hai veces, moitas veces, que os recordos, son unha pesada carga nas almas mais fortes. Non hai maneira de que, a pesar de esa fortaleza da que facemos gala ante o mundo que opina e xuzga, os recordos nos dean tregua, pra poder ser o que noutro tempo fomos; seres felices e ilusionados, e fortes ante as adversidades. Os recordos están por todolos lados; unha marca naquela pedra, un sonido do vento, un olor, unha cama...un pensamento. Millor sería, se tratásemos de fuxir de eles, cambiar de continente, cambiar de idioma, cambiar de todo, e ainda así, seguramente eles, os recordos, perseguirante, ainda que te escondas no mismo inferno, porque ao fin e ao cabo, é no mismo inferno, donde eses recordos te situan. Cando cai a noite, xa sólo se oi o mar neste pequeno lugar. As veces, pero solo as veces, oise algunha risa, pero igual ca o fume, pronto desaparece pra deixar paso de novo o silencio e o roncar do mar. E aos recordos. Os recordos, que coma mar embatindo contra o granito da costa, van, pouco a pouco, pero irremisiblemente, desgastando as personas, e os sentimentos, que nas personas, morren igual de pouco a pouco ca ese embate. E sólo hai soledade. Porque ese lento embate, fai que a xente sea consciente do desgaste que en cada un se vai operando, fai que a xente, impotente, vexa dia a dia o seu destino irrevocable. Os malditos recordos de tempos felices. Os malditos tempos felices que tan cercanos están, que é eso mismo, a sua cercanía, o que os fai tan lonxanos, tan irrecuperables. Unha casa derruada, un petador sin brillo, un rodoendro seco, unha bombilla fundida. A decadencia do entorno. Un estanque sin peixes, unhas violetas mortas, un xardín abandonado. Somos nós os que morremos xusto despois de morrer o noso entorno. O abandono. As palabras, e as promesas, e o sol que volve a salir polo mismo sitio, pero que xa non quenta. O abandono de un mismo deixandose ir, arrastrado polos recordos.

RUTINA

2007-11-27T21:29:00.000+01:00

Creo que xa sabedes, que aquí, a morte, forma parte da nosa existencia diaria. Sempre hai algo morto, neste mundo de mar e neboeiros. Vaias a donde vaias, así sea cerca ou lonxe, mentras andas ou bogas, todo canto vas vendo arredor, na sua maior parte, está morto. Recorrendo as plaias de fina area blanca, todo canto está alí, varado, está morto. Recorrendo o salgado mar, mentras bogas, todo canto ves flotando, está morto. Recorrendo os camiños, mentras ao lonxe escoitas algún paxariño e cerca o vento que move as follas, todo canto vas pisando, arrancado polo vento e pola auga, está morto. Sólo ti mismo, casi sin darte conta da pouca vida que dentro de ti albergas, estás en condicións de pensarte vivo. Por pouco tempo, xa que ao igual que non se pensa na morte, tampouco se pensa na vida de un mismo. Todos acudimos aos enterros que no noso entorno hai, e, cando toca a campana, anunciandonos o enterro de outro que non somos nós, vamos alí, como as moscas van a mel, pra sentir, que unha vez mais, escapamos ao destino certo.
Os murmullos van crecendo cando a comitiva empeza a dar os primeiros pasos, mentras atrás, o coche que leva ao finado, ronronea, moi baixiño, como non querendo molestar as conversacións que os homes levan entre risas e chanzas. Conforme van avanzando van medrando as voces dos acompañantes, e, o pouco tempo, cando xa o camiño recorrido superou mais da metade ninguén pensa xa no morto, e as bromas xa toman un cariz, que se non fose por que aquí todos nos coñecemos, pensaríase que todos estamos tolos, e poida que a quen así pense non lle falte razón. O peor é cando a caixa, ao salir do coche, entra no cemiterio. Empuxóns, asubíos, e a xente que empeza a arrebatarlle os ramos de flores e as coroas a familia que as leva, con ese aire triste que se ten cando se enterra a un pariente. Nunca as familias do finado se resisten a esta ceremonia que se perde na noite dos tempos, e mentras as flores se desparraman por riba de todolos presentes, empeza o baile do enterro, donde todos, absolutamente todos, incluído o cura, se poñen a xirar sobre si mesmos, mentras as risas atronadoras xa, fan marchar en espantada aos corvos, que escondidos no cercano pinar, esperaban a que o solpor lles dira permiso pra, un dia mais, recorrer as plaias de fina area blanca, na procura de algo morto co que alimentarse.

MISTERIOS CASI RESOLTOS (ÚLTIMA PARTE)

2007-11-26T21:30:00.000+01:00

Volvín ao archivo tan pronto o sol se puxo dentro do mar. Deseaba con todas as miñas forzas, volver abrir as crónicas na misma data donde o bibliotecario me fixera cerrala. Debe de ser pola falta de sono, pero doume a impresión, que o mismo libro se abría sin siquera tocalo as miñans mans temblorosas. Seguín leendo, e vín, que non había nada consignado entre o dia 28 de Xullo e o día 10 de Agosto, e o que leín ainda me deixou mais intranquilo. Porque xustamente o dia 10, era o que iba dar a clave de todo. Ese día moi cedo, sucedío algo que, ainda que por esta parte do mundo non é nada raro, convertío o feito na causa de todalas desgracias que despois viñeron, pero vou trascribir o que a crónica decía:
Dia 10 de Agosto:
Hoxe, cos primeiros raios de sol, e cando, como todolos dias, varias personas recorrian as plaias na busca de leña e demais cousas que o mar sempre trai, atopouse os restos de unha persona, que debía de levar afogada, alomenos dez dias, que é o que tardan os corpos afogados en surdir do fondo. Viña, sin ollos e sin mans, pero conocíase que era home, porque ao vir con roupa, conservaba o que Dios lle dou. O desgraciado debío de caer de un barco, porque, tanto o calzado, que eran unhas botas de coiro con sola de madeira, coma a corda que amarraba o pantalón o seu corpo, ben trenzada, do mismo xeito ca sua chaqueta de lona con brea, así o indicaban. Pero o que mais extrañou foi unha botella que levaba colgada a cintura, sellada con cera, e dentro de esa botella moi encartado, un papel, que estaba escrito con letras que ninguén de aquí coñecía. O cura foi o que quedou con ela, pra ver se en Santiago, alguén sabe leer o que alí pon.
Cando cheguei a esto, o libro cerrouse da misma maneira que antes se abrío, sin tocarlle eu, e espantado sdalín da biblioteca ante a mirada extraña do encargado, que seguramente pensará que estou loco, cousa que creo, non vou tardar en estalo. Pero antes de que me suceda nada do que penso que irrevocablemente me cvai suceder, vou escribir aquí, o que aquela maldita carta, que veu amarrada a cintura de un afogado poñía.

Que Dios, aVirxe e os Santos se apiaden da miña alma, polo que vou facer. Quero escribir as últimas palabras da miña existencia, xa que sei que a miña hora chegou. Algo hai neste barco, que fai que todos esteemos loqueando. Algo, que vai na bodega, dentro de esas caixas. Hoxe cando salín facer as miñas necesidades, parecíome ver un ser que non era da tripulación, nin polas suas roupas nin polo seu porte, pero cando o quixen chamar, de repente desaparecío. Un escalofrío recorrío o meu corpo, e podo xurar, que o que vin, foi o mismo demo. Voume ofrecer a levar eu o timón esta noite, e non vou decir nada, xa que a tripulación, está moi inquieta desde o primeiro dia que zarpamos. Cando todos durman, vou ir a bodega, e unha por unha, utilizando as poleas, vou sacar as caixas e vounas tirar o mar, porque é ahí donde viaxa o demo. Sei que o que vou facer, n on lle vai gustar ao Capitán, pero véxome na obligación de facelo polo ben de todos. Se algo me sucede, quero que esta carta, sirva pra que entendan porque obrei de esta forma. Que Dios A virxen e os Santos me protexan e se apiaden da miña alma pecadora.
Nicolae Kostova, 1º oficial da Deméter,

MISTERIOS CASI RESOLTOS (3ª PARTE)

2007-11-22T19:37:00.000+01:00

Négome a pensar que todo o que está acontecendo é fruto da casualidade, simplemente, porque é imposible que así sea. Xúrovos, que desde que leín a traducción de esa maldita carta, a vida estame cambiando radicalmente.
Debido aos ruidos que escoito, decidín durmir de día e velar denoite. A única compaña, ademais do vento que asubía fora, é a pantalla do ordenador, que, ca súa luz, fai que estas noites sean mais levadeiras, si é que podo chamarlle levadeiras, debido ao continuo medo que vai aniñando dentro de min. Onte visitei a Asociación de Veciños no seu horario nocturno, ca idea de mirar nos archivos das crónicas do pueblo, e ver tamén se había fotografias que me poideran servir, pra refutar a miña teoria que con respecto de esa maldita carta teño. Hai nos caixóns da biblioteca, mais de duas mil fotografias das que moitas de elas estan en montons sin catalogar, xa que os veciños, todolos días van traendo as que teñen nas casas pra que non se perdan, e no futuro, calquera as poida consultar como hoxe facía eu. Cando collín un mazo de fotos, pra mirar o que nelas había, como se as miñas mans estuveran torpes, caéronme, e solo unha, caío o chan, mentras as outras quedaban estricadas pola gran mesa de lectura. Cando me agacho pra recoller a única que estaba no chán, vexo, que é a foto da sacrístía co cristo que eu vos describín, a comoda da roupa blanca, a ventana que da a iglesia e pola que nunca mirei, agás en soños, e os búcaros e misales, que xunto cos vellos candeleros, estaban naquel arcón. Nin siquera eu recordaba, que en realidade, cando eu roubei a carta, estaba moi enrollada dentro de un de eses búcaros, pero tan pronto vin a foto, o recordo enchío a miña alma. Supoño que vos imaxinades, como quedei. Pero a pesar de todo, non fuxín de alí, espantado, senón que tomei a determinación de seguir adiante. Estaba alí, pra mirar o que acontecera aquel vran de 1896, e non me iba ir de alí, sin sabelo. Busquei nos archivos, e sacando da estanteria o correspondente a ese ano, empeceino a follear, moi pouco a pouco, debido o deterioro que presentaba. Mirei o mes de Xullo, que era o mes no que a maldita carta estaba datada. Pra ser exactos estaba datada o día 28 de Xullo do 1896, e ainda que non o creades, o que lin ainda me intrigou mais, se é que a intriga pode ter uns limites tan asombrosos como conmigo os estaba tendo. Vou escribirvos literalmente, ainda que traducido o meu galego, o que poñía na Crónica de aquel fin de mes de Xullo; hai que decir, que algunha parte do texto non se leía ben, polo deterioro do que antes vos falei.

Dia 24 de Xullo de 1896:
Mañan e o día de Sant... Este ano non vai haber festa por mor da escaseza na que a sequía nos ten. As lanchas do xeit...n.. poid... pescar, por culpa de unha gran turbonada que se levantou, e que fai, que ainda que brile o sol, pra Oeste, no medio do mar, o ceu estea negro como se aló fose noite. Vense lostreg..e osmariñeiros andan inquedos.
Dia 25:
Continúa o mal tempo, p.ro so.. no me.io do mar. Nunca tal cousa viron os vellos, que Santa Barb... nos protexa
Dias 26,27,28:
Levamos todos estes dias........... A xente esta metida na igl...como se fose alí, o único sitio que o mal tempo respeta. Nadie quere s...o mar. Onte enterrouse Xan do Afiador, e as xentes non quixeron acudir ao enterro, por medo que o ceu lles caese encima das cabezas. As xe..son por estas terras moi supersticiosas, e ao pobre de Xan casi queda sin enterrar. Que Dios protexa a estas xentes

Cando leín esto, tuven que deixalo, porque o bibliotecario avisoume de que era a hora de pechar, pero en vez de tranquilizarme, o leido, ainda me intranquilizou mais, xa que o escrito na carta, estaba relacionado co que as xentes do pueblo, naquelas fechas, estaban vendo. Marchei pra casa, e pasei toda a noite en vela, recordando unha vez mais, aquelas historias que miña avoa me contou, de medos, afogamentos...e asesinatos; tendo sólo por compaña, o vento que fora asubía. (continuara)

MISTERIOS CASI RESOLTOS (2ª PARTE)

2007-11-20T22:07:00.000+01:00

)
3º dia despois da lectura da carta

Desde que leín a carta, o que empezou sendo como un simple soño, xa ten todas as trazas de pesadelo. Todalas noites, cando me meto na cama e apago a luz da habitación, sinto pasos no faiado; pensaredes que é o vento, ou unha gaivota polo tellado, pero xa o fun comprobar, e levando unha vela encendida, a chama non se move, e tal e como son estas duas últimas noites, ningunha gaivota se atrevería a andar denoite por un tellado. Cando estou arriba, non se oi nada, pero xusto o meterme na cama e apagar a luz...empezan eses pasos de pes arrastro. Levo casi que tres dias nos que non poiden pegar ollo, e xusto cando sale a claridade do crepúsculo, cesan os pasos e os meus ollos cansados empezan a pecharse, pero por pouco tempo xa que teño que levantarme pra acudir a Confraria de Pescadores facer o meu traballo, e despois marchar cara os acantilados donde, cada dia mais fatigado e menos concentrado me esforzo por apañar uns poucos percebes. Creo que se non durmo, e tal como está o mar estes dias, o traballo xa por si moi peligroso, pode convertirse na miña tumba, pero ben pensado, quizas sea a maneira de descansar.
Non podo, estes dias, de pensar en miña avoa. Miña avoa nacío no ano 1888, e xa morrío hai 31 anos, pero as historias que me contaba e que eu atribuía a contos de vellos, estanse facendo reales. Cando era nena, miña avoa, e todo o pueblo sufrio unha epidemia de viruela, e eso acontecío xustamente aquel vran de 1896. Miña avoa contoume, que en moitas das casas, por aquel agosto, había catro e cinco caixas de morto nun día, (teño que comprobar nos archivos parroquiales as actas de defunción), e contoume tamén, que algúns dos que iban nas caixas, oíanse berrar despois debaixo da terra do cementerio. Contaba miña avoa, que ninguén quería oir aqueles lamentos que pouco a pouco, iban desaparecendo, como se esas voces se fosen enterrando na terra cada vez mais, hasta casi chegar o inferno. Teño que decir, que eu sempre pensei, que estas historias eran sólo pra poñernos medo, e que non quixéramos, sendo pequenos, salir da casa e ir xogar a cerca do mar, xa que según nos contaba, varios nenos desapareceran o poñerse o sol, mentras xogaban na veira do mar ou andaban cerca dos acantilados. Ahora sei, que todo canto ela contaba era certo, ou polo menos, non era mentira.
Todo o mundo o sabe, que aquí, desde aquel ano fatídico, mais de 150 personas deixaron a vida no mar, afogadas, e esto pra un pueblo de 1300 habitantes, e pouco menos ca unha sangría e un tributo demasiado grande pra este mar que nos rodea. Miña avoa dixome que aquel agosto, mais de 90 personas morreron no pueblo victimas do que sempre se creío viruela, pero que miña avoa chamaba peste. Un tributo demasiado grande pra un pueblo tan pequeno. Ahora entendo, porque a Virxen dos Dolores, se saca tamén en agosto en procesión...e como non, San Roque. Ahora podo entender moitas cousas, que hasta ahora me pareceron simples fábulas, e o que é peor, mentiras alimentadas no tempo. Pero desde que leín esa maldita carta, xa o entendo todo...ou casi todo. (continuará)

MISTERIOS CASI RESOLTOS (1ª PARTE)

2007-11-19T22:46:00.000+01:00

Fun monaguillo desde os seis anos, e ainda que pareza mentira, recordo casi que todolos dias de todolos anos que nesa iglesia e nese cementerio estuven. Recordo perfectamente a disposición de cada obxeto dentro da sacristía. Xusto enfrente da porta da entrada desde o exterior, estaba o armario donde o cura colgaba as ducias de casullas, que se poñía pra facer misa, e que, pra os que non o sepan, tiñan cada sua, o seu dia e a sua época. Pras misas de difuntos o ouro e o negro, pra os dias de festa ouro e amarelo, e así, variando según fose Adviento ou Pentecostés. A esquerda de ese armario, estaba unha gran cómoda presidida por un gran crucifixo, con caixóns donde se gardaban as sobrepellices e outras puntillas blancas que o cura poñía por riba da sua roupa ou xa directamente, cando tiña frio, por riba da sotana. No medio de esa cómoda, entre as dúas filas de caixóns había unha laceniña que o cura sempre pechaba con chave, xa que era donde gardaba o copón de ouro, e o viño. Os sacristáns o que mais nos incitaba naquelas épocas era o viño, e creo que en realidade o cura pechaba aquela lacena, pra que non lle libáramos o viño. Xusto nunha esquina e a esquerda da cómoda estaba a arandela de ferro colgada de unha corda, que nos servía de mando a distancia, pra tocar a campana sin subir ao campanario. Enriba da cómoda a esquerda do Cristo, había unha ventana alta que daba ao interior da iglesia, e pola que nunca mirei, mais ca en soños. Na parede que estaba a esquerda da entrada, había un arcon que tamén servía de banco, e xustamente nese arcón, era donde nos sentábamos os monaguillos a espera de que chegara a hora da misa. Dentro de ese arcón, dividido en dúas partes, gardábamos as velas que cambiabamos cando xa levaban varios dias usadas, xa que os ofrecementos de velas aos santos eran continuos por parte dos feligreses. Con eses restos de velas, facíamos outras mais pequenas pra meter dentro de unhas buxias que estaban no altar, e que tiñan un muelle dentro que facía que sempre esa velas fosen subíndo pra que a chama salise por riba de eses modernos candelabros. Tamén había na sacristía unha mesa central, que a parte de ser donde os mnonaguillos xogabamos a partida sin que nos vira o cura, servía de apoio os curas que acudían en tropel aos funerales, que era donde vendian a mercancia entre eles pra diferentes funerales nas diferentes parroquias das que procedían. Era o puro mercado cando esto acontecía, e acontecía en cada funeral. A dereita da porta, había un confesionario vello e fora de uso, no que se gardaban os paños negros con que se cubría a mesa na que as caixetas de corpo presente, se pousaban encima pra darlle o último adeus na iglesia antes de levalas pro cementerio. O lado do confesionario estaba a mesa, e os portacirios que se poñian nas catro esquinas da caixa. Logo viña un armario ca porta e laterales de cristal, que non tiña outra cousa ca naveta do incienso ou incensario e as pastillas de carbón que se poñían dentro do botafumeiro pra despois poñerlle enriba o incienso que afumaba toda a iglesia, asi fose un enterro ou un dia de festa. Logo do armario de cristal, viña a porta por donde se accedía a iglesia. En perpendicular e xusto a esquerda da porta da entrada desde o exterior, había outro arcón, con papeles vellos e candelabros deteriorados; arcón por outra banda, que casi nunca abríamos, por non chamarnos a atención as cousas que dentro había. Casí nunca, hasta un dia, que os meus ollos se pousaron nunhas extrañas letras escritas nun idioma que nin eu nin ninguén naqueles tempos coñecía. Collín aquel papel, e gardeino, esperando que ninguén o botase de menos, cousa que sucedío, e pasado uns dias, hasta eu mismo me olvidei de el. Pero este xoves pasado, sin querer, buscando por outras cousas atopei unha caixa de metal donde eu de rapaz gardaba cromos e cousas cas que xogaba, e sacando aquelas cousa, vin que no fondo entre duas tablas que servían de protector da humedade do cu da caixa, aparecío aquel papel que eu de pequeno roubara da iglesia. Gracias a Rede, foi fácil descubrir, que estaba escrito nun dialecto que se fala cerca de Rusia e Rumanía, e aproveitando que vive aquí un Bulgaro, busquei quen mo pudera traducir. Foi mais fácil do que pensaba, e o viernes unha copia do papel, salía cara a ciudade, pra que me chegara a traducción o antes posible. O sábado chegou a traducción, e pódovos asegurar, que ahora, unha vez que a leín, comprendo moitas das cousas que sucederon na Costa da Morte desde aqueles lonxanos dias de vran de 1896... (continuara)

YE-YE

2007-11-14T19:25:00.000+01:00

Desde que o mundo é esférico, as xentes do mar tratan de escapar o destino que lles veu dado, xustamente por nacer na veira de ese mar, que mire como se mire, non é maís ca un. Ainda que as xentes se empeñen en poñerelle moitos nomes a unha misma cousa, a cousa en si, non muda o seu estado. O Mar cantábico, pode chamarse noutro sitio Océano Indico, pero a materia de que están feitos, é a misma. Igual pasa ca alegria ou ca tristura, sea donde sea, e sea de quen sea, e chámese como sea, o “material” de que están feitas é a mismo. Por eso na Costa da Morte non nos diferenciamos nada dos outros seres humanos que habitan no universo, ainda que moita xente opine outra cousa. Mirade si seremos igual ca os demais, que cando descubrimos algo que nos da alegría, e, polo tanto nos trai felicidade, repetimos constantemente, ano tras ano e século tras século, eses ritos que tan bo resultado nos dan. Unha das últimas cousas que nos fioxo felices e alegres e que ainda non abandonamos, foi a música Ye-Ye. A pesar de que todalas personas de por aquí, saben tocar a pandeireta, o sacho, e a caixa de pimentón, desde os anos 60 do século pasado, todos sabemos tocar as Fender as Gibson e os organos Farfisa. Non hai festa, nin bautizo nin boda nin divorcio, que a música Ye-Ye non aderece cos seus ritmos pegañentos. Levamos a música na sangre, e ainda que esteamos apañando os percebes, cada golpe de ferrada, vai a ritmo de cancións míticas de aqueles anos. Todo e nós e pura música, da igual que sea unha procesión ou un enterro; as campanas, saben levar o ritmo mais acorde ca ocasión. E dos pelos, non vos vou decir, porque non ghai mais que chegarse por aquí, pra que vexades, como todos e todas na Costa da Morte usamos aqueles peinados con aquelas diademas e aquela laca e aquel Floyd pra despois do afeitado. Sujetadores e faixas Soras, pantalóns de Tergal, chaquetas de Peido Libre e gabardinas For. Nada do que produce alegría se vai de aquí, ou polo menos, se é que se vai, vaise despois de deixarnos a todos nos, ben cheos de ledicia. Tamén é verdade, que ao encontrarnos tan lonxe das rutas do mundo, cando algo chega aquí, ainda que sea perdido, tamén tarda en marchar, por non saber esas cousas que aquí chegan, cal é o camiño de salida. Pasou tanto tempo cas penas...

MANS

2007-11-12T21:43:00.000+01:00

Aquí nunca ninguén se creío que os ollos, sean o espello da alma. Pero todo o mundo sabe, que as mans, son o espello da vida. Son as mans das personas, as que desde o mismo momento de nacer, expresan o cariño, o medo e as dudas. Empezamos a camiñar con elas, e a medida que nos vamos erguendo, son as que xa buscan e aprenden de todo canto rodea ao portador de esas mans. Son as que dan caricias e as que sinten o frio da auga cando as lavas cedo meñan, mentras no mundo exterior ao teu fogar, cai a xiada, silenciosa. Son as mans, as que entrelazan outras mans, facendo que te sintas seguro cerca do portador de esas outras mans, que sellaron unha amistade ou un pacto, ainda que esa amistade ou ese pacto un día se rompa, sin que por eso, as mans, as tuas mans, deixen de entrelazarse unha vez mais cando volves ter a oportunidade de facelo. As mans, son as que buscan o alimento pra levalo a boca, e a pesar do que O Quixote dí que son as tripas as que aguantaban as pernas e non as pernas as tripas, todos por aquí sabemos, que son as mans as que aguantan as tripas que despois aguantaran as pernas. Tamén son as mans, capaces de ferir e facer daño físico. Tamén os dedos acusadores arrancaron moito sufrimento dos humanos, pero as mais das veces, as mans tran concordia, paz, e cousas boas. Son esas mans, que todos recordamos de nosas avoas, as que sacaron adiante familias enteiras nos peores tempos da fame, facendo todo canto estaba “nas mans”, por traer alimento os nenos que choraban. Sachaban, limpaban peixe, arrancaban algas, panillaban, lavaban roupa, esfollaban millo e debullaban nas fabas, e pelaban patacas, e muxían na vaca, e botabanlle o dedo no cú as galiñas pra ver se tiñan ovo antes de matala, cargaban os paxes con esterco a cabeza, e collían as sellas cheas de auga nas fontes lonxanas. Tantas cousas teñen feito esas mans, que ainda con males e dolores, continuaban a facer e facer e facer, construindo o mundo que ahora temos, porque non hai que olvidalo nunca, este mundo está feito desde moito tempo atrás, por esas mans, que na súa maior parte, eran mans caladas pero inquietas e cheas de futuro...imparables

D

2007-11-08T21:04:00.000+01:00

Voume acercando peligrosamente aos 500 post neste blog. Digo peligrosamente, porque, ainda que hasta hoxe non dixen nada, xa hai moito tempo, que me parecío sentir unha intuición a modo de néboa polo hipotálamo, que me decía quer non iba ser capaz de chegar a este número de relatos. Non quero decir con esto, que cando chegue a eles, paralice os meus dous indices, e a miña imaxinación, e xa non sea quen de volverme a poñer, casi que diariamente diante de este teclado. Houbo días que non escribín pra, precisamente ir retrasando ese número de cese imaxinario, e, tamén é certo, que as mais de elas, foi porque non tiña tempo nin zolás. Nadie pense que estou pensando en claudicar, pero paréceme, que estou decindo estas cousas, pra, se de verdade paro, ter unha especie de xustificación para conmigo mismo. Quizás tería que deixar de escribir tan asiduamente, e facelo, sólo cando corpo e alma quixeran, porque, todo hai que decilo, hasta ahora, con que un dos dous, corpo ou alma, quixeran, xa estaba eu a aporrear as letras. Serán estas teclas con letras, as prrimeiras en agradecermo, chegado o día de darlle fin ao martirio ao que as someto, porque certo é, que cada vez que teño que escribir con público cercano, miran pra mín, extrañados e sorprendidos de ver, e, sobre todo oir, a forma que de escribir, premendo nas teclas, coma nas antiguas máquinas de escribir; un escándalo, que fai levantar todalas miradas, enarcando as cexas con sorpresa, de ver tal monstruo aplastador de pobres letras estáticas e indefensas. Mesmo un dia, -millor dito unha noite- soñei, que as propias letras me falaban, e interactuaban conmigo; collía pulpos con unha J, a modo de raño, bañábame dentro de unha U, mentras ca Y, tiráballe pedras a modo de zondra a D, facendo ademais blanco nela e cionvertíndoa en B. Despois empezou a persecución de elas a mín, e levei tantos martelazos da T na miña cachola, coma porrazos levaba dandolle eu a todas elas durante todo este tempo, a sorte foi, que recordei nese mismo soño, que este signo ^ existía e foi precisamente el, o que evitou que desta miña cacholiña salisen os típicos ** de estar grogui. Xa vedes que hai veces que as cousas que facemos, ainda que sea a modo de pasatempo, acaban afectandonos de tal maneira, que nos fai plantear se non estamos a pasarnos, co que empezou sendo unha tontería sin importancia. E así ando día a día, acercandome sen remisión a ese outro dia,, a eses 500 posts, que xa non sei se vai ser un fin ou un principio.

CANDO CANTA O GALO

2007-11-06T21:47:00.000+01:00

Non hai calendario nin reló nin cálculo ningún, polo que podamos saber se unha noite se vai convertir na Noite da Santa Compaña. Pero sempre, sempre, sucede. Tampouco sabemos se vai ser unha noite, duas, ou cincoenta no ano; pero o que si sabemos, é que nunca se vai deter esta procesión nocturna das ánimas dos que morreron. Poida que non lle escoitedes a ninguén que aquí habite, que foi testigo do seu paso, porque a ninguén lle importa que os que non son de aquí, o crean. De feito, o que acontece é precisamenmte o contrario; xa hai moito tempo, que ningún foráneo o pregunta, porque pensa, que as xentes de ahora, non son tan supersticiosas coma as de antaño. Quizás teñan algo de razón nesto, pero no que non a teñen, é, pensar que as xentes de ahora non son supersticiosas. Sómolo, e cando se trata da Santa Compaña, as cousas non cambiaron absolutamente nada, en comparación ca antigüedade. Seguímola vendo, e seguimos tendo pánico de cruzarnos con ela, cando denoite, temos que ir pro mar, cruzando as desertas rúas e carreixos de estes pueblos mariñeiros da Costa da Morte. Porque en contra do que acontece no resto do País, na Costa da Morte, a Santa Compaña, ademais de andar polos camiños do monte, anda tamén polos pueblos...e como non, polo mar. Certo é ,que ninguén é testigo de vela no mar, pero aquí pensamos, que precisamente son os que non o poideron contar os desgraciados que cruzaron o seu rumbo cas ánimas que levandoos a eles, fixeron moito mais numeroso ese exercito da Santa Compaña, que según o maxín das xentes, sale das furnas nas que o mar habita xunto cos corvos mariños. Esas furnas nas que sólo a claridade do día entra nos primeiros metros, facendoas negras e nocturnas durante toda a sua existencia. Furnas algunhas, que vemos desde as nosas casas, pero das que cando cai a noite, os nosos ollos xa acostumbrados, evitan. Pero a pesar de todo, sempre hai ollos curiosos que queren saber mais ca o resto do mundo, e miran, sin darse conta de que xusto nese momento, as primeiras animas cos seus candiles de carburo encendido, están salindo pra levalo con elas. E ao vir o día, todos no pueblo despertamos, ademais de co canto do galo, cas campanadas tristes da iglesia... que tocan a morto

MEME

2007-11-05T23:09:00.000+01:00

Non me queda outra que facer o meme, ese que corre pola arañeira coma a sangre polas venas. Dificil cuestión, cando hai que escoller oito cousas das que che gustan. Supoño que o próximo será outras oito que non che gusten, ainda que penso que estas últimas serían moito mais fáciles de escribir. A verdá é así sin pensalo moito non sei que poñer, pero podo poñer por exemplo: as flores Todalas flores do mundo me chaman poderosámente a atención, e desde que teño móvil con cámara, o 90% das fotos que saco son de flores. A segunda cousa que me gusta, ainda que o orden delas non teña importancia, é o olor a pan recien feito; supoño que esto será por recordos da miña infancia, recordos e sensacións, xa quue unha das panaderías de Corme era de meus tios, e pasei nela, moito, moito tempo. Desde logo o mar tamén é outra das cousas das que non creo que poidera prescindir delas pra vivir, polo menos pra vivir millor ca sin el; calmo ou nunha tempestade, o mar é a vida, é o aire; desde que nacemos temos sempre a súa presencia con nós, tanto a vista como ao oido, como, -ben o sabedes polos meus post-, polo olfato. A xusticia primeiro no meu entorno, e por extensión, no mundo, é outra das cousas que me fan seguir loitando por conseguir ese soño, que por certo nunca alcanzaremos por completo, porque este mundo imperfecto, é imperfecto precisamente por ser mundo. Quizás por ser esa meta imposible, fai que a incertidumbre, -que según xente sabia é o que nos fai felices- estea sempre vivindo en nós. Loqueo por ver caer a neve do ceu, e loqueo vendo ese manto blanco coma a espuma do mar, cubrindoo todo en silencio, o contrario ca espuma do mar. A neve faime sentir coma un neno pequeno, ca boca aberta e os ollos coma platos, supoño que será, porque en Corme non neva, e sendo moi pequeno, cando asistía o cine (que era a miña casa), via nevar e parecíame unha cousa milagrosa, cando nin siquera sabía o que era un milagro. O cariño é outra cousa que non sería quen de botalo pola borda do meu barco da vida; necesito coma o aire que me queiran, e querer, de feito esto mismo, o non poder erradicar algún cariño, é o que últimamente me trouxo mais disgustos ca gustos, paradóxicamente, ainda que pensandoo ben, non foi que eu amase o que me dou eses disgustos, senón o non sentirse correspondido. O cocido dos domingos (ou de calquera outro dia si se tercia), tamén che me gusta bastante, non sendo as alegrías ou chanfainas, que pra quen non o sepa, son os pulmóns do porco; e nunca me gustaron nin no cocido nin en ghuiso de arrós. O canto do merlo sobre todo, tamén me fai parar cando o sinto, e faime parar, e retar o merlo cantor, imitando os seus requebros, e facendo que sea o merlo o que cambie o canto, retandome el a mín. E follar...

100CIA

2007-11-04T21:19:00.000+01:00

Temos medo, moito medo. De repente, esta parte da Costa da Morte, pasou a de ser a zona habitada mais perdida do mundo, a ser a parte do mundo donde se atopan as cousas que outros perderon. Primeiro foron as avestruces; outro día sin nadie ver nada, un elefante esfameado. Mais tarde do medio do Océano, aparecío nadando un corzo. Non hai ainda nin dous meses, que o bicho zopilote fixo de este remoto sitio o seu hábitat natural, e hoxe, cando as boas e tranquilas xentes facían o seu acostumbrado paseo post-misa polo muelle, un silbido moi sutil, fixolle a todos estes paseantes levantar as cabezas cara o ceu, e buscar con curiosidade de donde salía tan peculiar sonido. Todas as miradas confluiron no mismo sitio, e continuaron marcando a ruta coma se de un partido de tenis se tratara, do rumbo que levaba no seu vuelo, este pato nunca visto nestas latitudes. Ao momento fixeronse eco da noticia varias televisións e non menos periódicos, comprando todolos direitos de emisión o famoso programa de divulgación científica dirixido polo non menos famoso científico Iker Jimenez Del Oso Braker. Nin que decir ten, que ao momento o suceso, foi catalogado, -xa que todolos indicios así o indicaban-, como “Una puerta a otra dimensión”(sic), en palabras textuales do, con toda seguridade, próximo Premio Nobel de Física, Excmo Sr. Iker J.D.O.B. Estableceron moi cerca de esta última aparición, unha especie de “cuartel general”, donde desplegando multitude de trastos fixeron gala da súa preparación, tanto mental como material. Entre os instrumentos desplegados puderonse recoñecer, -sabida conta de que non calquera ciudadano, e menos ainda sin estudios en calquera das Universidades donde se pode doctorar un nesta ciencia, se pode familiarizar con uns instrumentos que sólo eles coñecen-, decía que entre esa montaña de material, recoñecíase facilmente un almanaque do ano 2007, unha bombona de butano, duas sartens, dous caldeiros usados, unha mesa de plastico con publicidade de cervexa Mahou, un petroman, e un ha cama RestForm. Do resto, como xa vos comentei non vos podo decir, pero polo que falaban, eran medidores de pensamentos e gravadores de ondas ganmmabeta epsylon; ondas moi comúns a tres metros de distancia do mar. Tamén tiñan un pau, que parecía de loureiro, que según eles, tiña a facultade de saber cando se decía a verdá ou a mentira. Nin que decir ten, que este pau, sólo o sabía poñer en funcionamento e axustalo a latitude donde se utilizaba, unha persona, que formaba parte de este equipo científico. Porque según explicaron, dependendo da latitude en donde estuvera o pau, tiña mais ou menos fiabilidade. Unha vez comprobado que, efectivamente estábamos ante un típico caso de porta a outra dimensión, puxeronse todos moi contentos, e creemos que, gracias a aportación de este pequeno pueblo nesta pequena comarca que é a Costa da Morte, hoxe, a humanidade, pódese deitar na cama mais tranquila, sabendo, que pouco a pouco pero sen pausa, os nosos científicos traballan arreo, pra conseguir pra nós, pra todos nós, un mundo mais xusto e millor, donde as guerras e a fame, formen parte nun tempo non moi lonxano, sólo do noso subconsciente, xa que según estes preclaros científicos, casi que todalas guerras do mundo se producen pola falta de alimentos nesas poblacións que enpuñan as armas co fín de conseguir que a cada disparo, naza un tomate e duas zenouras. Cos seus descubrimentos, cando por fín teñan a chave de esta porta a outra dimensión, poderan traer a donde teñan fame, patos, corzos, avestruces e elefantes. Pero non sei por que, dame que estes científicos, aos únicos que van traer, van ser aos zopilotes.

O GRAN PINTO

2007-10-30T22:14:00.000+01:00

Nestes pueblos mariñeiros da Costa da Morte, aprendese antes a fala do mar, que a obedecer. Aprendese desde moi novo, que o mar, ten estacións coma a terra; de feito, son moito mais visibles estes cambios no mar que en calquera outro sitio. Sabemos desde pequenos, como hai que actuar cando os primeiros temporales, coma grandes segadoras, arrancan as algas que viran pousarse nas plaias e nos cons, inundandoo todo de aroma e color. Sabemos como actuar, cando nas nordestadas de vran, a auga clara coma cristal, e fria coma xeo, nos arrulla, co seu casi imperceptible son, mentras sesteamos na area blanca coma a espuma de ese mismo mar atronador de inverno. Sabemos que cando Outubro chega, xa poucas algas adornan os fondos arrugados coma a pelexa de un vello, demostrando os que o sabemos, que ese fondo e tan vello coma o mismo mundo. É cando chega o inverno, neses fondos desprovistos da frondosidade da que fan gala na primaveira e no vran, donde os peixes se preparan pra ser pescados co antiguo arte do liñó, por nós, os humanos que desde moito tempo atrás, disfrutamos con esta simbiosis entre os pintos e as maragotas e os comedores de opintos e maragotas. Non pensedes que esta pesca é tan brutal como a da almadraba, ou a das touliñas no Xapón. Esta é a pesca mais selectiva do mundo, porque desde o neolítico nada cambiou, agás o material dos amocelos, que ahora é de aceiro, cando antes era de oso. Non pensedes tampouco que os peixes non teñen donde esconderse, porque esta pesca sólo é posible, cando as augas son tan negras coma as da lagoa Estigia. Solo os pintos e maragotas, salen das suas furnas e agochos, cando o mar revolto polo temporal, levanta os materiales depositados no fondo durante todo o ano, facendo de este mar, un sitio que en nada se parece a ese mar que os que non viven preto del se imaxinan. Pra pescar o único que se necesita, é, aparte de a auga revolta, uns camaróns que nos sirven de carnada ou cebo, e moito tacto. A pesca do liñó, faise con unha liña ou tanza, unha chumbada e duas brincas ou amocelos. Aguantase a liña no dedo mentras notamos como a chumbada está toco-non toco no fondo, que tebn que ser cuberto, esto é, fondo de pedra. En todo momento, polo tacto da liña e da chumbada sabes que tipo de fondo hai, e as veces as picadas de estes peixes casi nin se sinten, de feito, as veces, despois de un anaco de non sentir nada, cobras da liña, e cando empezas a subir, uns tiróns coma se de un monstruo se tratase, fanche iluminar os ollos e temblar as pernas. Tes que ter moito arte, pra saber ceder cando o peixe pide hasta cansalo, pero nunca deixar a liña en banda, porque se a deixas afloxar, o peixe, que é moi listo, moito mais listo ca moitas personas, busca a maneira de librarse. Hai peixes míticos que a xente vío, pero non pescou, porque o peixe aprende todalas mañas pra comer sin ser comido. Pintos de cinco quilos foron vistos a punto de subilos a bordo da chalana, e por ter prisa quen o tiña preso na liña, por poñerse nervioso o ver o Gran Pinto, unha mala virada, despois de ter medio corpo fora do mar, fixo que o animal, mirando pro humano cos seus grandes ollos, sonreise cos seus grandes labios, mentras dando un coletazo, desaparecía nese mar oscuro; nese mar, do que nós desde pequenos, aprendemos antes a súa fala, que a obedecer

W.C.

2007-10-29T20:17:00.001+01:00

Todo canto chega a Costa da Morte, chega por mar. Históricamente, foi esta parte do mundo, unha das mais remotas e afastadas da civilización, debido sobre todo, a falta de vias de comunicación terrestres; e as que había por mar, definíanse con unha palabra: peligrosas; e érano, tanto pra navegación, como pras vidas de quen iba a bordo dos barcos que por aquí pasaban ou naufragaban. Non vou a describirvos ahora o que xa todos sabedes con respecto do que aquí lle acontecía as personas que tiñan a mala sorte de chegar vivas a terra despois de un naufraxio, porque a pesar de que algúns ahora queiran limpar a memoria colectiva, o certo é, que foi certo. Por mar chegaban as riquezas que eses barcos e esas personas transportaban. Riquezas, que non necesitaban ser de ouro ou plata, senón que un humilde anaco de leña, ou un pouco carbón, facían as delicias de quen os atopaba. Por mar chegaba a comida que eses barcos transportaban, e que, ainda mollada, sacaba a fame crónica que aquí sempre houbo ,a estas xentes de semblante triste. Pero non sólo comida e materiales necesarios pra estas xentes chegaban, senón que as veces, as mais das veces, tamén chegaban enfermedades e pestes. Todo chegaba por mar. En todolos portos da Costa da Morte, e venerado con moito respeto o San Roque, porque cando a xente empezaba a morrer coma se fosen moscas, non se perdía nada encomendandose a este santo, e eran os curas, os que se encargaban de cobrar a pobre xente moribunda, o pouco alimento que tiñan, pra que o santo intercedese ante o mismo Dios, e así poder salvar a quen mais lle dise o cura. Todo esto está na memoria, e non creo que nadie en Roma, desbeatifique a alguén por cobrar aos pobres pola salvación das almas e dos corpos. Por mar tamén chegaban noticias e sobre todo, que pra os curas era o mais peligroso, ideas. Así chagaban as ideas dos Enciclopedistas e da Revolución Francesa, e a do sufraxio universal, e mismo, como en Corme pasou, a proclamacións das duas Repúblicas. Pero hai algo que en Corme ainda existe, que non hai noutros sitios; algo que chegou tamén por mar, debido, a que os navegantes descubriron o invento no Pais Vasco, que, a súa vez, o copiaron dos Franceses. O vater, ou caghadoiro. Ainda se poden ver en Corme, os primeiros váteres que existiron e que se situaban nos balcóns das casas, ainda que os vertidos líquidos iban dar as rúas que despois as choivas se encargaban de levar o mar. Os sólidos recollíanse en valdes, que despois eran transportados a cañeira familiar pra que, xunto cas algas, poidesen aportar nutrientes as tan necesarias patacas que eran as encargadas de sacar a fame de estas xentes curtidas en todos os sufrimentos do mundo. Por mar chegaba todo. Por mar chegaba a vida, e tamén...a morte.